వాయుపురాణమ్

తదా వై నైమిషేయాణాం సత్రే ద్వాదశవార్షికే। యథా వివదమానస్తు ఐడః సంస్థాపితస్తు తైః

అప్పుడు, నైమిషమునుల ద్వాదశ సంవత్సరాల సత్రయాగంలో, వారు వాదిస్తూ ఉండగా, ఐడుడిని వారు స్థాపించారు.

జనయిత్వా త్వరణ్యాన్తే ఐడపుత్రం యథాయుషమ్। సమాపయిత్వా తత్సత్రమాయుషం పర్యుపాసతే

అరణ్యాంతంలో ఐడుడి కుమారుడిని, దీర్ఘాయువుతో జన్మింపజేసి, ఆ సత్రయాగాన్ని పూర్తిచేసి, ఆయన ఆయుష్షు అంతా సేవ చేశారు.

ఏతత్సర్వం యథావృత్తం వ్యాఖ్యాతం ద్విజసత్తమాః। ఋషీణాం పరమం చాత్ర లోకతన్త్రమనుత్తమమ్

ఇది అన్నీ ఎలా జరిగాయో వివరించబడింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా. ఇక్కడ ఋషుల పరమ, అపూర్వమైన సంప్రదాయం ఉంది.

బ్రహ్మణా యత్పురా ప్రోక్తం పురాణం జ్ఞానముత్తమమ్। అవతారశ్చ రుద్రస్య ద్విజానుగ్రహకారణాత్

బ్రహ్మ దేవుడు పురాతన కాలంలో చెప్పిన ఉత్తమమైన పురాణ జ్ఞానం, అలాగే ద్విజులకు అనుగ్రహార్థంగా రుద్రుని అవతారం వివరించబడింది.

తథా పాశుపతా యోగాః స్థానానాఞ్చైవ కీర్త్తనమ్। లిఙ్గోద్భవస్య దేవస్య నీలకణ్ఠత్వమేవ చ

అలాగే పాశుపతయోగాలు, పవిత్ర స్థలాల మహిమ, లింగరూపుడైన దేవుడు ఎలా ప్రాకట్యమయ్యాడో, నీలకంఠుడైన పరమేశ్వరుని స్థితి వివరించబడింది.

కథ్యతే యత్ర విప్రాణాం వాయునా బ్రహ్మవాదినా। ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుణ్యం పాపప్రణాశనమ్। కీర్త్తనం శ్రవణం చాస్య ధారణఞ్చ విశేషతః

బ్రహ్మవేత్త అయిన వాయువు బ్రాహ్మణులకు ఈ పురాణాన్ని చెప్పిన చోట, దీన్ని పఠించడం, వినడం, ముఖ్యంగా మనస్సులో నిలుపుకోవడం ధన్యమైనది, కీర్తిని తెచ్చేది, ఆయుర్దాయాన్ని పెంచేది, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, పాపాలను తొలగిస్తుంది.

అనేన హి క్రమేణేదం పురాణం సంప్రచక్ష్యతే। సుఖమర్థః సమాసేన మహానప్యుపలభ్యతే। తస్మాత్ కిఞ్చిత్సుముద్దిశ్య పశ్చాద్వక్ష్యామి విస్తరమ్

ఈ విధంగా ఈ పురాణాన్ని వివరంగా చెప్పబడుతుంది. దీని సారం సులభంగా గ్రహించవచ్చు; గొప్ప అర్థం కూడా అందుబాటులోకి వస్తుంది. అందుకే కొంత భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పి, తరువాత పూర్తిగా వివరంగా చెప్పుతాను.

పాదమాద్యమిదం సమ్యక్ యోఽధీయీత జితేన్ద్రియః। తేనాధీతం పురాణం తత్ సర్వం నాస్త్యత్ర సంశయః

ఎవరైనా ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ఈ మొదటి భాగాన్ని పూర్తిగా చదువుతే, అతను మొత్తం పురాణాన్ని చదివినట్టే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

యో విద్యాచ్చతురో వేదాన్ సాఙ్‌గోపనిషదో ద్విజః। న చేత్పురాణం సంవిద్యాన్నైవ స స్యాద్విచక్షణః

నాలుగు వేదాలను, వాటి ఉపాంగాలను, ఉపనిషత్తులను తెలిసిన ద్విజుడు పురాణాన్ని తెలియకపోతే, అతను నిజంగా పండితుడు కాడు.

ఇతిహాసపురాణాభ్యాం వేదం సముపబృంహయేత్। బిభేత్యల్పశ్రుతాద్వేదో మామయం ప్రతరిష్యతి

ఇతిహాస, పురాణాలతో వేదాన్ని పూర్ణంగా చేయాలి. తక్కువగా వినేవాడు వేదాన్ని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటాడేమో అని వేదం భయపడుతుంది.

అభ్యసన్నిమమధ్యాయం సాక్షాత్ ప్రోక్తం స్వయమ్భువా। ఆపదం ప్రాప్య ముచ్యేత యథేష్టాం ప్రాప్నుయాద్ఘతిమ్

స్వయంభువుడు నేరుగా చెప్పిన ఈ అధ్యాయాన్ని పదే పదే అభ్యసిస్తే, ఎలాంటి అపద నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది, కోరిన స్థితిని పొందవచ్చు.

యస్మాత్ పురా హ్యనతీదం పురాణం తేన తత్ స్మృతమ్। నిరుక్తమస్య యో వేద సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

ఈ పురాణం చాలా కాలం క్రితమే ఏర్పడినదని, అందుకే దీనిని 'పురాణం' అని అంటారు. దీని అర్థాన్ని తెలిసినవాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

నారాయణః సర్వమిదం విశ్వం వ్యాప్య ప్రవర్త్తతే। తస్యాపి జగతః స్రష్టుః స్రష్టా దేవో మహేశ్వరః

నారాయణుడు ఈ సర్వ విశ్వాన్ని వ్యాపించి, నడిపిస్తున్నాడు. కానీ జగత్తును సృష్టించే అతనికీ సృష్టికర్త మహేశ్వరుడే.

అతశ్చ సంక్షేపమిమం శ్రృణుధ్వం మహేశ్వరః సర్వమిదం పురాణమ్। స సర్గకాలే చ కరోతి సర్గాన్ సంహారకాలే పునరాదదీత

అందువల్ల, సంక్షిప్తంగా వినండి: మహేశ్వరుడే ఈ మొత్తం పురాణం. సృష్టి సమయంలో లోకాలను సృష్టిస్తాడు, లయ సమయంలో వాటిని తనలోకి తీసుకుంటాడు.

శుక ఉవాచ।। ప్రత్యబ్రువన్ పునః సూతమృషయస్తే తపోధనాః। కుత్ర సత్రం సమభవత్ తేషామద్భుతకర్మణామ్

శుకుడు ఇలా అన్నాడు: మళ్ళీ ఆ తపస్సుతో నిండిన ఋషులు సూతుడిని అడిగారు — 'ఆ అద్భుత కార్యాలు చేసినవారు యజ్ఞాన్ని ఎక్కడ నిర్వహించారు?'

కియన్తం చైవ తత్కాలం కథం చ సమవర్త్తత। ఆచచక్ష పురాణం చ కథం తేభ్యః ప్రభఞ్చనః

'ఆ యజ్ఞం ఎంత కాలం జరిగింది? అది ఎలా సాగింది? ప్రభంజనుడు వారికి పురాణాన్ని ఎలా వివరించాడు?'

ఆచక్ష్వ విస్తరేణేదం పరం కౌతూహలం హి నః। ఇతి సన్నోదితః సూతః ప్రత్యువాచ శుభం వచః

'ఇది మాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు, ఎందుకంటే మాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.' అని వారు అడిగినప్పుడు, సూతుడు మంగళకరమైన మాటలు అన్నాడు.

శ్రృణుధ్వం యత్ర తే ధీరా ఈజిరే సత్రముత్తమమ్। యావన్తం చాభవత్ కాలం యథా చ సమవర్తత

'ధీరులు ఆ ఉత్తమ యజ్ఞాన్ని ఎక్కడ నిర్వహించారు, ఎంత కాలం జరిగింది, అది ఎలా సాగింది — ఇవన్నీ వినండి.'

సిసృక్షమాణా విశ్వం హి యత్ర విశ్వసృజః పురా। సత్రం హి ఈజిరే పుణ్యం సహస్రం పరివత్సరాన్

ప్రపంచాన్ని సృష్టించాలనే ఆకాంక్షతో, లోక సృష్టికర్తలు ఒకప్పుడు అక్కడే వెయ్యేళ్ళ పాటు పవిత్ర యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు.

తపో గృహపతిర్యత్ర బ్రహ్మా బ్రహ్మాఽభవత్ స్వయమ్। ఇలాయా యత్ర పత్నీత్వం శామిత్రం యత్ర బుద్ధిమాన్। మృత్యుశ్చక్రే మహాతేజాస్తస్మిన్ సత్రే మహాత్మనామ్

అక్కడ గృహస్థుడైన తపస్సు బ్రహ్మగా మారాడు; అక్కడే ఇళా భార్యగా మారింది; అక్కడే బుద్ధిమంతుడు శామిత్రుడు ఉన్నాడు; మహాత్ముల ఆ మహాయజ్ఞంలో మహాతేజస్సుతో ఉన్న మృత్యువు కూడా పాల్గొన్నాడు.

విబుధా ఈజిరే తత్ర సహస్రం ప్రతివత్సరాన్। భ్రమతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిరశీర్యత। కర్మణా తేన విఖ్యాత నైమిషం మునిపూజితమ్

అక్కడ దేవతలు వెయ్యేళ్ళ పాటు యజ్ఞం చేశారు. ధర్మచక్రం తిరుగుతున్నా, దాని అంచు ఎప్పుడూ ముడిపడలేదు. ఆ కార్యం వల్ల, మునులందరిచే గౌరవింపబడిన నైమిశం ప్రసిద్ధి చెందింది.

యత్ర సా గోమతీ పుణ్యా సిద్ధచారణ సేవితా। రోహిణీ సుషువే తత్ర తతః సౌమ్యోఽభవత్ సుతః

అక్కడే సిద్ధులు, చారణులు సేవించే పవిత్ర గోమతి నది ప్రవహిస్తుంది. అక్కడే రోహిణి ప్రసవించింది, ఆమెకు చందమామ పుత్రుడు జన్మించాడు.

శక్తిర్జ్యేష్ఠః సమభవద్వసిష్ఠస్య మహాత్మనః। అరున్ధత్యాః సుతా యత్ర శతముత్తమతేజసః

వసిష్ఠ మహాత్ముడికి పెద్ద కుమారుడిగా శక్తి జన్మించాడు. అక్కడే అరుంధతికి శతమంది అత్యుత్తమ తేజస్సుతో కూడిన కుమారులు పుట్టారు.

కల్మాషపాదో నృపతిర్యత్ర శప్తశ్చ శక్తినా। యత్ర వైరం సమభవద్విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః

కల్మాషపాదుడు అనే రాజును శక్తి మహర్షి శాపించాడు. విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు ఇద్దరి మధ్య కూడా అక్కడ శత్రుత్వం కలిగింది.

అదృశ్యన్త్యాం సమభవన్మునిర్యత్ర పరాశరః। పరాభవో వసిష్ఠస్య యస్మిన్ జాతేఽప్యవర్త్తత

అదృశ్యమైన సంయోగంలో పరాశర మహర్షి అక్కడ జన్మించాడు. వశిష్ఠునికి ఎదురైన ఓటమి, పరాశరుడు పుట్టిన తర్వాత కూడా కొనసాగింది.

తత్ర తే ఈజిరే సత్రం నైమిషే బ్రహ్మవాదినః। నైమిషే ఈజిరే యత్ర నైమిషేయాస్తతః స్మృతాః

అక్కడ బ్రహ్మ జ్ఞానులు నైమిశారణ్యంలో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. నైమిశారణ్యంలో ఆ యజ్ఞాన్ని చేసినందువల్ల వారిని నైమిషేయులు అని పిలుస్తారు.

తత్సత్రమభవత్తేషాం సమా ద్వాదశ ధీమతామ్। పురూరవసి విక్రాన్తే ప్రశాసతి వసున్ధరామ్

ఆ మహాత్ముల యజ్ఞం పన్నెండు సంవత్సరాలు కొనసాగింది. ఆ కాలంలో పరాక్రమశాలి పురూరవుడు భూమిని పాలించాడు.

అష్టాదశ సముద్రస్య ద్వీపానశ్నన్ పురూరవాః। తుతోష నైవ రత్నానాం లోభాదితి హి నః శ్రుతమ్

పురూరవుడు సముద్రంలోని పదిహేడు ద్వీపాలను జయించాడు. అయినా అతడు రత్నాల పట్ల ఉన్న ఆశతో ఎప్పుడూ తృప్తి చెందలేదు అని మేము విన్నాము.

ఉర్వశీ చకమే యం చ దేవహూతిప్రణోదితా। ఆజహార చ తత్సత్రం స్వర్వేశ్యాసహసఙ్గతః

దేవహూతి ప్రేరణతో ఉర్వశి పురూరవుని కోరింది. ఆమే అతడిని స్వర్గరాణితో కలిపి ఆ యజ్ఞానికి తీసుకొచ్చింది.