వాయుపురాణమ్

వసిష్ఠసమ్భృతశ్చాగ్నిర్విశ్వామిత్రజిఘాంసయా। సన్తానహేతోర్విభునా చీర్ణః స్కన్దేన ధీమతా। దైవేన విధినా విప్ర విశ్వామిత్రహితైషిణా

వశిష్ఠుడు విశ్వామిత్రుని నాశనం చేయాలని తపించి అగ్ని పుట్టించాడు. సంతానార్థంగా ధైర్యవంతుడైన స్కందుడు దైవ ఆజ్ఞ ప్రకారం విశ్వామిత్రుని మేలు కోరుతూ ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

ఏకం వేదఞ్చతుష్పాదఞ్చతుర్ద్ధా పునరీశ్వరః। యథా బిభేద భగవాన్ వ్యాసః సర్వాన్ స్వబుద్ధితః। తస్య శిష్యైః ప్రశిష్యైశ్చ శాఖా భేదాః పునః కృతాః

ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా భగవంతుడు వ్యాసుడు తన బుద్ధితో విభజించాడు. ఆయన శిష్యులు, వారి శిష్యులు మళ్లీ వేదశాఖలను విభజించారు.

ప్రయోగైః షడ్‌గుణీయైశ్చ యథా పృష్టః స్వయమ్భువా। పృష్టేన చానుపృష్టాస్తే మునయో ధర్మకాఙ్క్షిణః

ఆరు విధాల ప్రయోగాలతో స్వయంభువుడు అడిగినప్పుడు, ధర్మాన్ని కోరిన ఆ మునులు ప్రశ్నలు అడిగి, తిరిగి ప్రశ్నలు అడిగారు.

సునాభం దివ్యరూపాఖ్యం సత్యాఙ్గం శుభవిక్రమమ్। అనౌపమ్యమిదఞ్చక్రం వర్త్తమానమతన్ద్రితాః। పృష్ఠతో యాత నియతాస్తతః ప్రాప్స్యథ యద్ధితమ్

సునాభుడు, దివ్యరూపుడని పిలవబడే, నిజమైన అవయవాలతో, శుభకార్యశీలుడైన, అపూర్వుడైన ఈ చక్రాన్ని అలసట లేకుండా నడిపించారు. మీరు క్రమంగా వెంబడిస్తే, మేలు పొందుతారు.

గచ్ఛతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిర్విశీర్యతే। పుణ్యః స దేశో మన్తవ్య ఇత్యువాచ తదా ప్రభుః। ఉక్త్వా చైవమృషీన్ బ్రహ్మా హ్యదృశ్యత్వమగాత్పునః

ధర్మచక్రం తిరుగుతున్నప్పుడు దాని నేమి ఎక్కడ పగలకపోతే, ఆ ప్రదేశాన్ని పవిత్రంగా భావించాలి అని ప్రభువు అన్నాడు. అలా మునులకు చెప్పి, బ్రహ్మ దేవుడు మళ్లీ కనిపించకుండా పోయాడు.

గఙ్గాగర్భసమాహారం నైమిషేయత్వమేవ చ। ఈజిరే చైవ సత్రేణ మునయో నైమిషే తదా। మృతే శరద్వతి తథా తస్య చోత్థాపనం కృతమ్

గంగానది సారాన్ని సేకరించడం, నైమిషక్షేత్రం, అప్పట్లో మునులు నైమిషంలో సత్రయాగం చేశారు. శరద్వతి మరణించిన తరువాత, అతడిని తిరిగి బ్రతికించారు.

ఋషయో నైమిషేయాస్తు శ్రద్ధయా పరయా పునః। నిఃసీమాం గామిమాం కృత్స్నాం కృత్వా రాజానమాహరన్। యథావిధి యథాశాస్త్రం తమాతిథ్యైరపూజయన్

నైమిషమునులు పరమ భక్తితో మళ్లీ అంతటా విస్తరించిన భూమిని సమీకరించి, రాజును తీసుకొచ్చారు. ఆచారం, శాస్త్రబద్ధంగా అతనికి అతిథి సేవ చేశారు.

ప్రీతం తథా కృతాతిథ్యం రాజానం విధివత్తదా। అన్తర్ద్ధానగతః క్రూరః స్వర్భానురసురోఽహరత్

రాజు సంతృప్తిగా, సక్రమంగా ఆతిథ్యం పొందినప్పుడు, క్రూరుడైన అసురుడు స్వర్భాను, అంతర్ధానమై వచ్చి అతన్ని పట్టుకున్నాడు.

అనుసస్రుర్హతం చాపి నృపమైడం యథా పురా। గన్ధర్వ సహితం దృష్ట్వా కలాపగ్రామవాసినమ్

వారు, గతంలో లాగానే, హతుడైన రాజును వెంబడించారు. అతను కలాప గ్రామంలో గంధర్వుడితో కలిసి ఉన్నాడని చూశారు.

సన్నిపాతః పునస్తస్య యథా యజ్ఞే మహర్షిభిః। దృష్ట్వా హిరణ్మయం సర్వం యజ్ఞే వస్తు మహాత్మనామ్

మళ్లీ, ఆ రాజు మహర్షులతో కలిసి యజ్ఞంలో కలిసిన సందర్భం, ఆ మహాత్ముల యజ్ఞంలో అన్నీ బంగారంతో తయారై ఉన్నాయని చూశారు.

తదా వై నైమిషేయాణాం సత్రే ద్వాదశవార్షికే। యథా వివదమానస్తు ఐడః సంస్థాపితస్తు తైః

అప్పుడు, నైమిషమునుల ద్వాదశ సంవత్సరాల సత్రయాగంలో, వారు వాదిస్తూ ఉండగా, ఐడుడిని వారు స్థాపించారు.

జనయిత్వా త్వరణ్యాన్తే ఐడపుత్రం యథాయుషమ్। సమాపయిత్వా తత్సత్రమాయుషం పర్యుపాసతే

అరణ్యాంతంలో ఐడుడి కుమారుడిని, దీర్ఘాయువుతో జన్మింపజేసి, ఆ సత్రయాగాన్ని పూర్తిచేసి, ఆయన ఆయుష్షు అంతా సేవ చేశారు.

ఏతత్సర్వం యథావృత్తం వ్యాఖ్యాతం ద్విజసత్తమాః। ఋషీణాం పరమం చాత్ర లోకతన్త్రమనుత్తమమ్

ఇది అన్నీ ఎలా జరిగాయో వివరించబడింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా. ఇక్కడ ఋషుల పరమ, అపూర్వమైన సంప్రదాయం ఉంది.

బ్రహ్మణా యత్పురా ప్రోక్తం పురాణం జ్ఞానముత్తమమ్। అవతారశ్చ రుద్రస్య ద్విజానుగ్రహకారణాత్

బ్రహ్మ దేవుడు పురాతన కాలంలో చెప్పిన ఉత్తమమైన పురాణ జ్ఞానం, అలాగే ద్విజులకు అనుగ్రహార్థంగా రుద్రుని అవతారం వివరించబడింది.

తథా పాశుపతా యోగాః స్థానానాఞ్చైవ కీర్త్తనమ్। లిఙ్గోద్భవస్య దేవస్య నీలకణ్ఠత్వమేవ చ

అలాగే పాశుపతయోగాలు, పవిత్ర స్థలాల మహిమ, లింగరూపుడైన దేవుడు ఎలా ప్రాకట్యమయ్యాడో, నీలకంఠుడైన పరమేశ్వరుని స్థితి వివరించబడింది.

కథ్యతే యత్ర విప్రాణాం వాయునా బ్రహ్మవాదినా। ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుణ్యం పాపప్రణాశనమ్। కీర్త్తనం శ్రవణం చాస్య ధారణఞ్చ విశేషతః

బ్రహ్మవేత్త అయిన వాయువు బ్రాహ్మణులకు ఈ పురాణాన్ని చెప్పిన చోట, దీన్ని పఠించడం, వినడం, ముఖ్యంగా మనస్సులో నిలుపుకోవడం ధన్యమైనది, కీర్తిని తెచ్చేది, ఆయుర్దాయాన్ని పెంచేది, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, పాపాలను తొలగిస్తుంది.

అనేన హి క్రమేణేదం పురాణం సంప్రచక్ష్యతే। సుఖమర్థః సమాసేన మహానప్యుపలభ్యతే। తస్మాత్ కిఞ్చిత్సుముద్దిశ్య పశ్చాద్వక్ష్యామి విస్తరమ్

ఈ విధంగా ఈ పురాణాన్ని వివరంగా చెప్పబడుతుంది. దీని సారం సులభంగా గ్రహించవచ్చు; గొప్ప అర్థం కూడా అందుబాటులోకి వస్తుంది. అందుకే కొంత భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పి, తరువాత పూర్తిగా వివరంగా చెప్పుతాను.

పాదమాద్యమిదం సమ్యక్ యోఽధీయీత జితేన్ద్రియః। తేనాధీతం పురాణం తత్ సర్వం నాస్త్యత్ర సంశయః

ఎవరైనా ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ఈ మొదటి భాగాన్ని పూర్తిగా చదువుతే, అతను మొత్తం పురాణాన్ని చదివినట్టే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

యో విద్యాచ్చతురో వేదాన్ సాఙ్‌గోపనిషదో ద్విజః। న చేత్పురాణం సంవిద్యాన్నైవ స స్యాద్విచక్షణః

నాలుగు వేదాలను, వాటి ఉపాంగాలను, ఉపనిషత్తులను తెలిసిన ద్విజుడు పురాణాన్ని తెలియకపోతే, అతను నిజంగా పండితుడు కాడు.

ఇతిహాసపురాణాభ్యాం వేదం సముపబృంహయేత్। బిభేత్యల్పశ్రుతాద్వేదో మామయం ప్రతరిష్యతి

ఇతిహాస, పురాణాలతో వేదాన్ని పూర్ణంగా చేయాలి. తక్కువగా వినేవాడు వేదాన్ని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటాడేమో అని వేదం భయపడుతుంది.

అభ్యసన్నిమమధ్యాయం సాక్షాత్ ప్రోక్తం స్వయమ్భువా। ఆపదం ప్రాప్య ముచ్యేత యథేష్టాం ప్రాప్నుయాద్ఘతిమ్

స్వయంభువుడు నేరుగా చెప్పిన ఈ అధ్యాయాన్ని పదే పదే అభ్యసిస్తే, ఎలాంటి అపద నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది, కోరిన స్థితిని పొందవచ్చు.

యస్మాత్ పురా హ్యనతీదం పురాణం తేన తత్ స్మృతమ్। నిరుక్తమస్య యో వేద సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

ఈ పురాణం చాలా కాలం క్రితమే ఏర్పడినదని, అందుకే దీనిని 'పురాణం' అని అంటారు. దీని అర్థాన్ని తెలిసినవాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

నారాయణః సర్వమిదం విశ్వం వ్యాప్య ప్రవర్త్తతే। తస్యాపి జగతః స్రష్టుః స్రష్టా దేవో మహేశ్వరః

నారాయణుడు ఈ సర్వ విశ్వాన్ని వ్యాపించి, నడిపిస్తున్నాడు. కానీ జగత్తును సృష్టించే అతనికీ సృష్టికర్త మహేశ్వరుడే.

అతశ్చ సంక్షేపమిమం శ్రృణుధ్వం మహేశ్వరః సర్వమిదం పురాణమ్। స సర్గకాలే చ కరోతి సర్గాన్ సంహారకాలే పునరాదదీత

అందువల్ల, సంక్షిప్తంగా వినండి: మహేశ్వరుడే ఈ మొత్తం పురాణం. సృష్టి సమయంలో లోకాలను సృష్టిస్తాడు, లయ సమయంలో వాటిని తనలోకి తీసుకుంటాడు.

శుక ఉవాచ।। ప్రత్యబ్రువన్ పునః సూతమృషయస్తే తపోధనాః। కుత్ర సత్రం సమభవత్ తేషామద్భుతకర్మణామ్

శుకుడు ఇలా అన్నాడు: మళ్ళీ ఆ తపస్సుతో నిండిన ఋషులు సూతుడిని అడిగారు — 'ఆ అద్భుత కార్యాలు చేసినవారు యజ్ఞాన్ని ఎక్కడ నిర్వహించారు?'

కియన్తం చైవ తత్కాలం కథం చ సమవర్త్తత। ఆచచక్ష పురాణం చ కథం తేభ్యః ప్రభఞ్చనః

'ఆ యజ్ఞం ఎంత కాలం జరిగింది? అది ఎలా సాగింది? ప్రభంజనుడు వారికి పురాణాన్ని ఎలా వివరించాడు?'

ఆచక్ష్వ విస్తరేణేదం పరం కౌతూహలం హి నః। ఇతి సన్నోదితః సూతః ప్రత్యువాచ శుభం వచః

'ఇది మాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు, ఎందుకంటే మాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.' అని వారు అడిగినప్పుడు, సూతుడు మంగళకరమైన మాటలు అన్నాడు.

శ్రృణుధ్వం యత్ర తే ధీరా ఈజిరే సత్రముత్తమమ్। యావన్తం చాభవత్ కాలం యథా చ సమవర్తత

'ధీరులు ఆ ఉత్తమ యజ్ఞాన్ని ఎక్కడ నిర్వహించారు, ఎంత కాలం జరిగింది, అది ఎలా సాగింది — ఇవన్నీ వినండి.'

సిసృక్షమాణా విశ్వం హి యత్ర విశ్వసృజః పురా। సత్రం హి ఈజిరే పుణ్యం సహస్రం పరివత్సరాన్

ప్రపంచాన్ని సృష్టించాలనే ఆకాంక్షతో, లోక సృష్టికర్తలు ఒకప్పుడు అక్కడే వెయ్యేళ్ళ పాటు పవిత్ర యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు.