వాయుపురాణమ్

అష్టరూప్యమతః ప్రోక్తం ప్రాణస్యాష్టకమేవ చ। గతిశ్చోర్ధ్వమధశ్చోక్తా ధర్మాధర్మసమాశ్రయాత్

ఎనిమిది రూపాల విషయాన్ని, ప్రాణానికి సంబంధించిన ఎనిమిది విధాల వివరాన్ని చెప్పారు. ధర్మాధర్మాల ఆధారంగా పైకి, కిందికి వెళ్లే మార్గాలు వివరించబడ్డాయి.

కల్పే కల్పే చ భూతానాం మహతామపి సంక్షయః। ప్రసంఖ్యాయ చ దుఃఖాని బ్రహ్మణశ్చాప్యనిత్యతా

ప్రతి కల్పంలో, గొప్పవారు కూడా నశించిపోతారు. బాధలు ఎంతెన్నో చెప్పబడ్డాయి. బ్రహ్మ కూడా శాశ్వతుడు కాదని వివరించారు.

దౌరాత్మ్యం చైవ భోగానాం పరిణామవినిర్ణంయః। దుర్లభత్వం చ మోక్షస్య వైరాగ్యాద్దోషదర్శనమ్

భోగాల పరిమితిని, అవి చివరికి కలిగించే బాధను వివరించారు. మోక్షం ఎంత అరుదుగా లభిస్తుందో, వైరాగ్యంతో దోషాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా చూపించారు.

వ్యక్తావ్యక్తం పరిత్యజ్య సత్త్వం బ్రహ్మణి సంస్థితమ్। నానాత్వదర్శనాచ్ఛుద్ధం తతస్తదభివర్త్తతే

వికసించినదాన్ని, అవికసించినదాన్ని వదిలేసి, బ్రహ్మలో స్థిరమైన స్వరూపం కలిగి, ఏ భేదమూ చూడని పవిత్రమైనది, చివరికి దానిని పొందుతుంది.

తతస్తాపత్రయాతీతో నీరూపాఖ్యో నిరఞ్జనః। ఆనన్దో బ్రహ్మణః ప్రోక్తో న బిభేతి కుతశ్చన

తాపత్రయాలను దాటి, రూపరహితుడు, మలినత లేని ఆనందం — ఇదే బ్రహ్మ ఆనందం, అది ఎటువంటి భయాన్ని కలిగించదు.

కీర్త్త్యతే చ పునః సర్గో బ్రహ్మణోఽన్యస్య పూర్వవత్। కీర్త్త్యతే ఋషివంశశ్చ సర్వపాపప్రణాశనః

మళ్లీ మరో బ్రహ్మ సృష్టిని, మునుల వంశాన్ని, అవన్నీ పాపాలను నశింపజేస్తాయని వివరించారు.

ఇతి కృత్యసముద్దేశః పురాణస్యోపవర్ణితః। కీర్త్త్యన్తే జగతో హ్యత్ర సర్వప్రలయవిక్రియాః। ప్రవృత్తయశ్చ భూతానాం నివృత్తీనాం ఫలాని చ

ఇలా పురాణంలోని ముఖ్య విషయాల సంగ్రహం చెప్పబడింది. జగత్తు లయానికి సంబంధించిన మార్పులు, భూతాల ఉత్పత్తి, లయ, వాటి ఫలితాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

ప్రాదుర్భావో వసిష్ఠస్య శక్తేర్జన్మ తథైవ చ। సౌదాసాన్నిగ్రహస్తస్య విశ్వామిత్రకృతేన చ

వశిష్ఠుని ప్రాకట్యం, శక్తి పుట్టిన విధానం, అలాగే సౌదాసుని వశపరిచినది, అది వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు ఇద్దరూ చేసినదే.

పరాశరస్య చోత్పత్తిరదృశ్యత్వం యథా విభోః। జజ్ఞే పితౄణాం కన్యాయాం వ్యాసశ్చాపి యథా మునిః

పరాశరుని జననం, ప్రభువు కనిపించకుండా పోయిన విధానం, పితృదేవతల కుమార్తెకు వ్యాసుడు ఎలా పుట్టాడో, ఆయన మునిగా ఎలా మారాడో వివరించబడింది.

శుకస్య చ తథా జన్మ సహ పుత్రస్య ధీమతః। పరాశరస్య ప్రద్వేషో విశ్వామిత్రకృతో యథా

అలాగే శుకుడు, ఆయన తెలివైన కుమారుడితో కలసి పుట్టిన విధానం, పరాశరునికి విశ్వామిత్రుడు కలిగించిన శత్రుత్వం వివరించబడింది.

వసిష్ఠసమ్భృతశ్చాగ్నిర్విశ్వామిత్రజిఘాంసయా। సన్తానహేతోర్విభునా చీర్ణః స్కన్దేన ధీమతా। దైవేన విధినా విప్ర విశ్వామిత్రహితైషిణా

వశిష్ఠుడు విశ్వామిత్రుని నాశనం చేయాలని తపించి అగ్ని పుట్టించాడు. సంతానార్థంగా ధైర్యవంతుడైన స్కందుడు దైవ ఆజ్ఞ ప్రకారం విశ్వామిత్రుని మేలు కోరుతూ ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

ఏకం వేదఞ్చతుష్పాదఞ్చతుర్ద్ధా పునరీశ్వరః। యథా బిభేద భగవాన్ వ్యాసః సర్వాన్ స్వబుద్ధితః। తస్య శిష్యైః ప్రశిష్యైశ్చ శాఖా భేదాః పునః కృతాః

ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా భగవంతుడు వ్యాసుడు తన బుద్ధితో విభజించాడు. ఆయన శిష్యులు, వారి శిష్యులు మళ్లీ వేదశాఖలను విభజించారు.

ప్రయోగైః షడ్‌గుణీయైశ్చ యథా పృష్టః స్వయమ్భువా। పృష్టేన చానుపృష్టాస్తే మునయో ధర్మకాఙ్క్షిణః

ఆరు విధాల ప్రయోగాలతో స్వయంభువుడు అడిగినప్పుడు, ధర్మాన్ని కోరిన ఆ మునులు ప్రశ్నలు అడిగి, తిరిగి ప్రశ్నలు అడిగారు.

సునాభం దివ్యరూపాఖ్యం సత్యాఙ్గం శుభవిక్రమమ్। అనౌపమ్యమిదఞ్చక్రం వర్త్తమానమతన్ద్రితాః। పృష్ఠతో యాత నియతాస్తతః ప్రాప్స్యథ యద్ధితమ్

సునాభుడు, దివ్యరూపుడని పిలవబడే, నిజమైన అవయవాలతో, శుభకార్యశీలుడైన, అపూర్వుడైన ఈ చక్రాన్ని అలసట లేకుండా నడిపించారు. మీరు క్రమంగా వెంబడిస్తే, మేలు పొందుతారు.

గచ్ఛతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిర్విశీర్యతే। పుణ్యః స దేశో మన్తవ్య ఇత్యువాచ తదా ప్రభుః। ఉక్త్వా చైవమృషీన్ బ్రహ్మా హ్యదృశ్యత్వమగాత్పునః

ధర్మచక్రం తిరుగుతున్నప్పుడు దాని నేమి ఎక్కడ పగలకపోతే, ఆ ప్రదేశాన్ని పవిత్రంగా భావించాలి అని ప్రభువు అన్నాడు. అలా మునులకు చెప్పి, బ్రహ్మ దేవుడు మళ్లీ కనిపించకుండా పోయాడు.

గఙ్గాగర్భసమాహారం నైమిషేయత్వమేవ చ। ఈజిరే చైవ సత్రేణ మునయో నైమిషే తదా। మృతే శరద్వతి తథా తస్య చోత్థాపనం కృతమ్

గంగానది సారాన్ని సేకరించడం, నైమిషక్షేత్రం, అప్పట్లో మునులు నైమిషంలో సత్రయాగం చేశారు. శరద్వతి మరణించిన తరువాత, అతడిని తిరిగి బ్రతికించారు.

ఋషయో నైమిషేయాస్తు శ్రద్ధయా పరయా పునః। నిఃసీమాం గామిమాం కృత్స్నాం కృత్వా రాజానమాహరన్। యథావిధి యథాశాస్త్రం తమాతిథ్యైరపూజయన్

నైమిషమునులు పరమ భక్తితో మళ్లీ అంతటా విస్తరించిన భూమిని సమీకరించి, రాజును తీసుకొచ్చారు. ఆచారం, శాస్త్రబద్ధంగా అతనికి అతిథి సేవ చేశారు.

ప్రీతం తథా కృతాతిథ్యం రాజానం విధివత్తదా। అన్తర్ద్ధానగతః క్రూరః స్వర్భానురసురోఽహరత్

రాజు సంతృప్తిగా, సక్రమంగా ఆతిథ్యం పొందినప్పుడు, క్రూరుడైన అసురుడు స్వర్భాను, అంతర్ధానమై వచ్చి అతన్ని పట్టుకున్నాడు.

అనుసస్రుర్హతం చాపి నృపమైడం యథా పురా। గన్ధర్వ సహితం దృష్ట్వా కలాపగ్రామవాసినమ్

వారు, గతంలో లాగానే, హతుడైన రాజును వెంబడించారు. అతను కలాప గ్రామంలో గంధర్వుడితో కలిసి ఉన్నాడని చూశారు.

సన్నిపాతః పునస్తస్య యథా యజ్ఞే మహర్షిభిః। దృష్ట్వా హిరణ్మయం సర్వం యజ్ఞే వస్తు మహాత్మనామ్

మళ్లీ, ఆ రాజు మహర్షులతో కలిసి యజ్ఞంలో కలిసిన సందర్భం, ఆ మహాత్ముల యజ్ఞంలో అన్నీ బంగారంతో తయారై ఉన్నాయని చూశారు.

తదా వై నైమిషేయాణాం సత్రే ద్వాదశవార్షికే। యథా వివదమానస్తు ఐడః సంస్థాపితస్తు తైః

అప్పుడు, నైమిషమునుల ద్వాదశ సంవత్సరాల సత్రయాగంలో, వారు వాదిస్తూ ఉండగా, ఐడుడిని వారు స్థాపించారు.

జనయిత్వా త్వరణ్యాన్తే ఐడపుత్రం యథాయుషమ్। సమాపయిత్వా తత్సత్రమాయుషం పర్యుపాసతే

అరణ్యాంతంలో ఐడుడి కుమారుడిని, దీర్ఘాయువుతో జన్మింపజేసి, ఆ సత్రయాగాన్ని పూర్తిచేసి, ఆయన ఆయుష్షు అంతా సేవ చేశారు.

ఏతత్సర్వం యథావృత్తం వ్యాఖ్యాతం ద్విజసత్తమాః। ఋషీణాం పరమం చాత్ర లోకతన్త్రమనుత్తమమ్

ఇది అన్నీ ఎలా జరిగాయో వివరించబడింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా. ఇక్కడ ఋషుల పరమ, అపూర్వమైన సంప్రదాయం ఉంది.

బ్రహ్మణా యత్పురా ప్రోక్తం పురాణం జ్ఞానముత్తమమ్। అవతారశ్చ రుద్రస్య ద్విజానుగ్రహకారణాత్

బ్రహ్మ దేవుడు పురాతన కాలంలో చెప్పిన ఉత్తమమైన పురాణ జ్ఞానం, అలాగే ద్విజులకు అనుగ్రహార్థంగా రుద్రుని అవతారం వివరించబడింది.

తథా పాశుపతా యోగాః స్థానానాఞ్చైవ కీర్త్తనమ్। లిఙ్గోద్భవస్య దేవస్య నీలకణ్ఠత్వమేవ చ

అలాగే పాశుపతయోగాలు, పవిత్ర స్థలాల మహిమ, లింగరూపుడైన దేవుడు ఎలా ప్రాకట్యమయ్యాడో, నీలకంఠుడైన పరమేశ్వరుని స్థితి వివరించబడింది.

కథ్యతే యత్ర విప్రాణాం వాయునా బ్రహ్మవాదినా। ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుణ్యం పాపప్రణాశనమ్। కీర్త్తనం శ్రవణం చాస్య ధారణఞ్చ విశేషతః

బ్రహ్మవేత్త అయిన వాయువు బ్రాహ్మణులకు ఈ పురాణాన్ని చెప్పిన చోట, దీన్ని పఠించడం, వినడం, ముఖ్యంగా మనస్సులో నిలుపుకోవడం ధన్యమైనది, కీర్తిని తెచ్చేది, ఆయుర్దాయాన్ని పెంచేది, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, పాపాలను తొలగిస్తుంది.

అనేన హి క్రమేణేదం పురాణం సంప్రచక్ష్యతే। సుఖమర్థః సమాసేన మహానప్యుపలభ్యతే। తస్మాత్ కిఞ్చిత్సుముద్దిశ్య పశ్చాద్వక్ష్యామి విస్తరమ్

ఈ విధంగా ఈ పురాణాన్ని వివరంగా చెప్పబడుతుంది. దీని సారం సులభంగా గ్రహించవచ్చు; గొప్ప అర్థం కూడా అందుబాటులోకి వస్తుంది. అందుకే కొంత భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పి, తరువాత పూర్తిగా వివరంగా చెప్పుతాను.

పాదమాద్యమిదం సమ్యక్ యోఽధీయీత జితేన్ద్రియః। తేనాధీతం పురాణం తత్ సర్వం నాస్త్యత్ర సంశయః

ఎవరైనా ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ఈ మొదటి భాగాన్ని పూర్తిగా చదువుతే, అతను మొత్తం పురాణాన్ని చదివినట్టే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

యో విద్యాచ్చతురో వేదాన్ సాఙ్‌గోపనిషదో ద్విజః। న చేత్పురాణం సంవిద్యాన్నైవ స స్యాద్విచక్షణః

నాలుగు వేదాలను, వాటి ఉపాంగాలను, ఉపనిషత్తులను తెలిసిన ద్విజుడు పురాణాన్ని తెలియకపోతే, అతను నిజంగా పండితుడు కాడు.