వాయుపురాణమ్

అత్ర వంశ్యా మహాత్మానస్తేషాం పార్థివసత్తమాః। కీర్త్యన్తే దీర్ఘయశసో భూరిద్రవిణతేజసః

వీరి వంశంలో పుట్టినవారు మహాత్ములు, రాజులలో అగ్రగణ్యులు, దీర్ఘకాలపు కీర్తి కలవారు, అపారమైన ధనం, తేజస్సుతో ప్రసిద్ధులయ్యారు.

కుశికస్య చ విప్రర్షేః సమ్యగ్యో ధర్మసంశ్రయః। బార్హస్పత్యన్తు సురభిర్యత్ర శాపమిహానుదత్

కుశికుడు బ్రాహ్మణులలో ఋషిగా, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన వంశాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. బృహస్పతి వంశంలో, ఇక్కడ సురభి శాపాన్ని తొలగించింది.

కీర్త్తనం జహ్నువంశస్య శన్తనోర్వీర్యశబ్దనమ్। భవిష్యతాం తథా రాజ్ఞాముపసంహారశబ్దనమ్

జహ్నువు వంశ చరిత్రను, శాంతను చేసిన కార్యాలను, భవిష్యత్తులో వచ్చే రాజులను, వారి వంశాల సంగ్రహాన్ని వివరించారు.

అనాగతానాం సప్తానాం మనూనాం చోపవర్ణనమ్। భౌమస్యాన్తే కలియుగే క్షీణే సంహారవర్ణనమ్

ఇంకా, రానున్న ఏడుగురు మనువుల వివరాలు, భూమిలో చివరగా కలియుగం ముగిసినప్పుడు సంహారం ఎలా జరుగుతుందో చెప్పబడింది.

పరార్ద్ధపరయోశ్చైవ లక్షణం పరికీర్త్త్యతే। బ్రహ్మణో యోజనాగ్రేణ పరిమాణవినిర్ణయః

పరార్ధం, పరయుగం అనే రెండు భాగాల లక్షణాలను, బ్రహ్మ పరిమాణాన్ని యోజనలతో ఎలా కొలుస్తారో వివరించారు.

నైమిత్తికః ప్రాకృతికస్తథైవాత్యన్తికః స్మృతః। త్రివిధః సర్వ భూతానాం కీర్త్త్యతే ప్రతిసఞ్చరః

సర్వ భూతాలకు సంభవించే మూడు రకాల లయాలను — నైమిత్తిక, ప్రాకృతిక, అత్యంతిక — వివరించారు.

అనావృష్టిర్భాస్కరాచ్చ ఘోరః సంవర్త్తకోఽనలః। మేఘో హ్యేకార్ణవం వాయుస్తథా రాత్రిర్మహాత్మనః

వర్షం లేకుండా సూర్యుని వల్ల భయంకరమైన సంహారాగ్ని, మేఘం, ఒకే సముద్రం, గాలి, మహాత్ముడైన పరమాత్ముని రాత్రి — ఇవన్నీ వివరించారు.

సంఖ్యాలక్షణముద్దిష్టం తతో బ్రాహ్మం విశేషతః। భూరాదీనాం చ లోకానాం సప్తానాముపవర్ణనమ్। కీర్త్త్యన్తే చాత్ర నిరయాః పాపానాం రౌరవాదయః

సంఖ్యలు, లక్షణాలు, ముఖ్యంగా బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని వివరించారు. భూ మొదలైన ఏడు లోకాలు, పాపులకు రౌరవాది నరకాలు కూడా ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

బ్రహ్మలోకోపరిష్టాత్తు శివస్య స్థానముత్తమమ్। యత్ర సంహారమాయాన్తి సర్వభూతాని సంక్షయే

బ్రహ్మలోకానికి పైన శివుని పరమ స్థానం ఉంది. సంహారం సమయంలో అన్ని భూతాలు అక్కడికి చేరుకుంటాయి.

సర్వేషాం చైవ సత్త్వానాం పరిణామవినిర్ణయః। బ్రహ్మణః ప్రతిసంసర్గే సర్వసంహారవర్ణనమ్

అన్ని జీవుల పరిణామాన్ని, బ్రహ్మతో కలిసే సమయంలో సమస్త సంహారాన్ని వివరించారు.

అష్టరూప్యమతః ప్రోక్తం ప్రాణస్యాష్టకమేవ చ। గతిశ్చోర్ధ్వమధశ్చోక్తా ధర్మాధర్మసమాశ్రయాత్

ఎనిమిది రూపాల విషయాన్ని, ప్రాణానికి సంబంధించిన ఎనిమిది విధాల వివరాన్ని చెప్పారు. ధర్మాధర్మాల ఆధారంగా పైకి, కిందికి వెళ్లే మార్గాలు వివరించబడ్డాయి.

కల్పే కల్పే చ భూతానాం మహతామపి సంక్షయః। ప్రసంఖ్యాయ చ దుఃఖాని బ్రహ్మణశ్చాప్యనిత్యతా

ప్రతి కల్పంలో, గొప్పవారు కూడా నశించిపోతారు. బాధలు ఎంతెన్నో చెప్పబడ్డాయి. బ్రహ్మ కూడా శాశ్వతుడు కాదని వివరించారు.

దౌరాత్మ్యం చైవ భోగానాం పరిణామవినిర్ణంయః। దుర్లభత్వం చ మోక్షస్య వైరాగ్యాద్దోషదర్శనమ్

భోగాల పరిమితిని, అవి చివరికి కలిగించే బాధను వివరించారు. మోక్షం ఎంత అరుదుగా లభిస్తుందో, వైరాగ్యంతో దోషాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా చూపించారు.

వ్యక్తావ్యక్తం పరిత్యజ్య సత్త్వం బ్రహ్మణి సంస్థితమ్। నానాత్వదర్శనాచ్ఛుద్ధం తతస్తదభివర్త్తతే

వికసించినదాన్ని, అవికసించినదాన్ని వదిలేసి, బ్రహ్మలో స్థిరమైన స్వరూపం కలిగి, ఏ భేదమూ చూడని పవిత్రమైనది, చివరికి దానిని పొందుతుంది.

తతస్తాపత్రయాతీతో నీరూపాఖ్యో నిరఞ్జనః। ఆనన్దో బ్రహ్మణః ప్రోక్తో న బిభేతి కుతశ్చన

తాపత్రయాలను దాటి, రూపరహితుడు, మలినత లేని ఆనందం — ఇదే బ్రహ్మ ఆనందం, అది ఎటువంటి భయాన్ని కలిగించదు.

కీర్త్త్యతే చ పునః సర్గో బ్రహ్మణోఽన్యస్య పూర్వవత్। కీర్త్త్యతే ఋషివంశశ్చ సర్వపాపప్రణాశనః

మళ్లీ మరో బ్రహ్మ సృష్టిని, మునుల వంశాన్ని, అవన్నీ పాపాలను నశింపజేస్తాయని వివరించారు.

ఇతి కృత్యసముద్దేశః పురాణస్యోపవర్ణితః। కీర్త్త్యన్తే జగతో హ్యత్ర సర్వప్రలయవిక్రియాః। ప్రవృత్తయశ్చ భూతానాం నివృత్తీనాం ఫలాని చ

ఇలా పురాణంలోని ముఖ్య విషయాల సంగ్రహం చెప్పబడింది. జగత్తు లయానికి సంబంధించిన మార్పులు, భూతాల ఉత్పత్తి, లయ, వాటి ఫలితాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

ప్రాదుర్భావో వసిష్ఠస్య శక్తేర్జన్మ తథైవ చ। సౌదాసాన్నిగ్రహస్తస్య విశ్వామిత్రకృతేన చ

వశిష్ఠుని ప్రాకట్యం, శక్తి పుట్టిన విధానం, అలాగే సౌదాసుని వశపరిచినది, అది వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు ఇద్దరూ చేసినదే.

పరాశరస్య చోత్పత్తిరదృశ్యత్వం యథా విభోః। జజ్ఞే పితౄణాం కన్యాయాం వ్యాసశ్చాపి యథా మునిః

పరాశరుని జననం, ప్రభువు కనిపించకుండా పోయిన విధానం, పితృదేవతల కుమార్తెకు వ్యాసుడు ఎలా పుట్టాడో, ఆయన మునిగా ఎలా మారాడో వివరించబడింది.

శుకస్య చ తథా జన్మ సహ పుత్రస్య ధీమతః। పరాశరస్య ప్రద్వేషో విశ్వామిత్రకృతో యథా

అలాగే శుకుడు, ఆయన తెలివైన కుమారుడితో కలసి పుట్టిన విధానం, పరాశరునికి విశ్వామిత్రుడు కలిగించిన శత్రుత్వం వివరించబడింది.

వసిష్ఠసమ్భృతశ్చాగ్నిర్విశ్వామిత్రజిఘాంసయా। సన్తానహేతోర్విభునా చీర్ణః స్కన్దేన ధీమతా। దైవేన విధినా విప్ర విశ్వామిత్రహితైషిణా

వశిష్ఠుడు విశ్వామిత్రుని నాశనం చేయాలని తపించి అగ్ని పుట్టించాడు. సంతానార్థంగా ధైర్యవంతుడైన స్కందుడు దైవ ఆజ్ఞ ప్రకారం విశ్వామిత్రుని మేలు కోరుతూ ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

ఏకం వేదఞ్చతుష్పాదఞ్చతుర్ద్ధా పునరీశ్వరః। యథా బిభేద భగవాన్ వ్యాసః సర్వాన్ స్వబుద్ధితః। తస్య శిష్యైః ప్రశిష్యైశ్చ శాఖా భేదాః పునః కృతాః

ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా భగవంతుడు వ్యాసుడు తన బుద్ధితో విభజించాడు. ఆయన శిష్యులు, వారి శిష్యులు మళ్లీ వేదశాఖలను విభజించారు.

ప్రయోగైః షడ్‌గుణీయైశ్చ యథా పృష్టః స్వయమ్భువా। పృష్టేన చానుపృష్టాస్తే మునయో ధర్మకాఙ్క్షిణః

ఆరు విధాల ప్రయోగాలతో స్వయంభువుడు అడిగినప్పుడు, ధర్మాన్ని కోరిన ఆ మునులు ప్రశ్నలు అడిగి, తిరిగి ప్రశ్నలు అడిగారు.

సునాభం దివ్యరూపాఖ్యం సత్యాఙ్గం శుభవిక్రమమ్। అనౌపమ్యమిదఞ్చక్రం వర్త్తమానమతన్ద్రితాః। పృష్ఠతో యాత నియతాస్తతః ప్రాప్స్యథ యద్ధితమ్

సునాభుడు, దివ్యరూపుడని పిలవబడే, నిజమైన అవయవాలతో, శుభకార్యశీలుడైన, అపూర్వుడైన ఈ చక్రాన్ని అలసట లేకుండా నడిపించారు. మీరు క్రమంగా వెంబడిస్తే, మేలు పొందుతారు.

గచ్ఛతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిర్విశీర్యతే। పుణ్యః స దేశో మన్తవ్య ఇత్యువాచ తదా ప్రభుః। ఉక్త్వా చైవమృషీన్ బ్రహ్మా హ్యదృశ్యత్వమగాత్పునః

ధర్మచక్రం తిరుగుతున్నప్పుడు దాని నేమి ఎక్కడ పగలకపోతే, ఆ ప్రదేశాన్ని పవిత్రంగా భావించాలి అని ప్రభువు అన్నాడు. అలా మునులకు చెప్పి, బ్రహ్మ దేవుడు మళ్లీ కనిపించకుండా పోయాడు.

గఙ్గాగర్భసమాహారం నైమిషేయత్వమేవ చ। ఈజిరే చైవ సత్రేణ మునయో నైమిషే తదా। మృతే శరద్వతి తథా తస్య చోత్థాపనం కృతమ్

గంగానది సారాన్ని సేకరించడం, నైమిషక్షేత్రం, అప్పట్లో మునులు నైమిషంలో సత్రయాగం చేశారు. శరద్వతి మరణించిన తరువాత, అతడిని తిరిగి బ్రతికించారు.

ఋషయో నైమిషేయాస్తు శ్రద్ధయా పరయా పునః। నిఃసీమాం గామిమాం కృత్స్నాం కృత్వా రాజానమాహరన్। యథావిధి యథాశాస్త్రం తమాతిథ్యైరపూజయన్

నైమిషమునులు పరమ భక్తితో మళ్లీ అంతటా విస్తరించిన భూమిని సమీకరించి, రాజును తీసుకొచ్చారు. ఆచారం, శాస్త్రబద్ధంగా అతనికి అతిథి సేవ చేశారు.

ప్రీతం తథా కృతాతిథ్యం రాజానం విధివత్తదా। అన్తర్ద్ధానగతః క్రూరః స్వర్భానురసురోఽహరత్

రాజు సంతృప్తిగా, సక్రమంగా ఆతిథ్యం పొందినప్పుడు, క్రూరుడైన అసురుడు స్వర్భాను, అంతర్ధానమై వచ్చి అతన్ని పట్టుకున్నాడు.

అనుసస్రుర్హతం చాపి నృపమైడం యథా పురా। గన్ధర్వ సహితం దృష్ట్వా కలాపగ్రామవాసినమ్

వారు, గతంలో లాగానే, హతుడైన రాజును వెంబడించారు. అతను కలాప గ్రామంలో గంధర్వుడితో కలిసి ఉన్నాడని చూశారు.