వాయుపురాణమ్

జ్యామఘస్య చ మాహాత్మ్యం ప్రజాసర్గశ్చ కీర్త్త్యతే। దేవావృధస్య త్వర్కస్య వృష్టేశ్చైవ మహాత్మనః

జ్యామఘుని మహిమ, ప్రాణుల సృష్టి, దేవావృద్ధుడు, అర్కుడు, వృష్టి మహాత్ముడు వీరి కథలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

అత్రిమిత్రాన్వయశ్చైవ విష్ణోర్ద్దివ్యాభిశంసనమ్। వివస్వతోఽథ సంప్రాప్తిర్మణిరత్నస్య ధీమతః

అత్రి, మిత్ర వంశాలు, విష్ణువు యొక్క దివ్యమైన మహిమ, తరువాత వివస్వంతుని కుమారుడు మణిరత్నుడు వచ్చిన కథ వివరించబడింది.

యుధా జితః ప్రజాసర్గః కీర్త్త్యతే చ మహాత్మనః। కీర్త్త్యతే చాన్వయః శ్రీమాన్ రాజర్షేర్దేవమీఢుషః

యుధాజిత్ మహాత్ముడు సృష్టించిన ప్రాణుల కథ, దేవమీఢుషుడు అనే రాజర్షి వంశవృత్తాంతం కూడా వివరించబడింది.

పునశ్చ జన్మ చాప్యుక్తం చరితఞ్చ మహాత్మనః। కంసస్యచాపి దౌరాత్మ్యమేకాన్తేన సముద్భవః

మళ్లీ ఆ మహాత్ముని జననం, కార్యాలు చెప్పబడ్డాయి; కంసుని దురాత్మత్వం, అతని ప్రత్యేక జననం కూడా వివరించబడింది.

వాసుదేవస్య దేవక్యాం విష్ణోర్జ్జన్మ ప్రజాపతేః। విష్ణోరనన్తరఞ్చాపి ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్

వసుదేవుడు, దేవకిలో జన్మించిన విష్ణువు, ప్రజాపతి జననం వివరించబడింది. ఆ తరువాత విష్ణువు సృష్టించిన ప్రాణుల కథ కూడా చెప్పబడింది.

దైవాసురే సముత్పన్నే విష్ణునా స్త్రీవధే కృతే। సంరక్షతా శక్రవధం శాపః ప్రాప్తః పురా భృగోః। భృగుశ్చోత్థాపయామాస దివ్యాం శుక్రస్య మాతరమ్

దేవతలు, అసురుల మధ్య యుద్ధం జరిగినప్పుడు, విష్ణువు ఒక స్త్రీని సంహరించాడు. ఇంద్రుని రక్షిస్తూ భృగువు శాపం పొందాడు. భృగువు శుక్రుని తల్లిని మళ్లీ ప్రాణాలతో లేపాడు.

దేవానామసురాణాం చ సంగ్రామా ద్వాదశాయుతాః। నారసింహప్రభృతయః కీర్త్త్యన్తే ప్రాణనాశనాః

దేవతలు, అసురుల మధ్య నరసింహుడు మొదలుకొని ప్రాణహాని కలిగించిన పన్నెండు వేల యుద్ధాలు వివరించబడ్డాయి.

శుక్రేణారాధనం స్థాణోర్ధీరేణ తపసా కృతమ్। వరదానప్రలుబ్ధేన యత్ర శర్వస్తవః కృతః। అనన్తరం వినిర్దిష్టం దేవాసురవిచేష్టితమ్

శుక్రుడు ధైర్యంగా తపస్సు చేసి శివుని ఆరాధించాడు. వరాల ఆశతో శర్వునికి స్తోత్రం చేసాడు. ఆ తరువాత దేవతలు, అసురులు చేసిన కార్యాలు వివరించబడ్డాయి.

జయన్త్యా సహ సక్తే తు యత్ర శుక్రే మహాత్మని। అసురాన్మోహయామాస శుక్రరూపేణ బుద్ధిమాన్। బృహస్పతిస్తు తాన్ శుక్రః శశాప సుమహాద్యుతిః

జయంతితో కలిసి ఉన్నప్పుడు, మహాత్ముడు శుక్రుని రూపంలో బుద్ధితో అసురులను మోసం చేశాడు. ఆ తరువాత బృహస్పతి, శుక్రుని రూపంలో వారిని శపించాడు.

ఉక్తం చ విష్ణుమాహాత్మ్యం విష్ణోర్జన్మాదిశబ్దనమ్। తుర్వసుః శుక్రదౌహిత్రో దేవయాన్యాం యదోరభూత్। అనుర్ద్రుహ్యుస్తథా పూరుర్యయాతితనయా నృపాః

విష్ణువు మహిమను, ఆయన జననం మొదలైన కార్యాలను వివరించాం. శుక్రుని మనవరైన తుర్వసు, దేవయానితో యదువు పుట్టాడు. అలాగే, అనుఁడు, ద్రుహ్యుఁడు, పురు — వీరంతా యయాతి కుమారులై, రాజులయ్యారు.

అత్ర వంశ్యా మహాత్మానస్తేషాం పార్థివసత్తమాః। కీర్త్యన్తే దీర్ఘయశసో భూరిద్రవిణతేజసః

వీరి వంశంలో పుట్టినవారు మహాత్ములు, రాజులలో అగ్రగణ్యులు, దీర్ఘకాలపు కీర్తి కలవారు, అపారమైన ధనం, తేజస్సుతో ప్రసిద్ధులయ్యారు.

కుశికస్య చ విప్రర్షేః సమ్యగ్యో ధర్మసంశ్రయః। బార్హస్పత్యన్తు సురభిర్యత్ర శాపమిహానుదత్

కుశికుడు బ్రాహ్మణులలో ఋషిగా, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన వంశాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. బృహస్పతి వంశంలో, ఇక్కడ సురభి శాపాన్ని తొలగించింది.

కీర్త్తనం జహ్నువంశస్య శన్తనోర్వీర్యశబ్దనమ్। భవిష్యతాం తథా రాజ్ఞాముపసంహారశబ్దనమ్

జహ్నువు వంశ చరిత్రను, శాంతను చేసిన కార్యాలను, భవిష్యత్తులో వచ్చే రాజులను, వారి వంశాల సంగ్రహాన్ని వివరించారు.

అనాగతానాం సప్తానాం మనూనాం చోపవర్ణనమ్। భౌమస్యాన్తే కలియుగే క్షీణే సంహారవర్ణనమ్

ఇంకా, రానున్న ఏడుగురు మనువుల వివరాలు, భూమిలో చివరగా కలియుగం ముగిసినప్పుడు సంహారం ఎలా జరుగుతుందో చెప్పబడింది.

పరార్ద్ధపరయోశ్చైవ లక్షణం పరికీర్త్త్యతే। బ్రహ్మణో యోజనాగ్రేణ పరిమాణవినిర్ణయః

పరార్ధం, పరయుగం అనే రెండు భాగాల లక్షణాలను, బ్రహ్మ పరిమాణాన్ని యోజనలతో ఎలా కొలుస్తారో వివరించారు.

నైమిత్తికః ప్రాకృతికస్తథైవాత్యన్తికః స్మృతః। త్రివిధః సర్వ భూతానాం కీర్త్త్యతే ప్రతిసఞ్చరః

సర్వ భూతాలకు సంభవించే మూడు రకాల లయాలను — నైమిత్తిక, ప్రాకృతిక, అత్యంతిక — వివరించారు.

అనావృష్టిర్భాస్కరాచ్చ ఘోరః సంవర్త్తకోఽనలః। మేఘో హ్యేకార్ణవం వాయుస్తథా రాత్రిర్మహాత్మనః

వర్షం లేకుండా సూర్యుని వల్ల భయంకరమైన సంహారాగ్ని, మేఘం, ఒకే సముద్రం, గాలి, మహాత్ముడైన పరమాత్ముని రాత్రి — ఇవన్నీ వివరించారు.

సంఖ్యాలక్షణముద్దిష్టం తతో బ్రాహ్మం విశేషతః। భూరాదీనాం చ లోకానాం సప్తానాముపవర్ణనమ్। కీర్త్త్యన్తే చాత్ర నిరయాః పాపానాం రౌరవాదయః

సంఖ్యలు, లక్షణాలు, ముఖ్యంగా బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని వివరించారు. భూ మొదలైన ఏడు లోకాలు, పాపులకు రౌరవాది నరకాలు కూడా ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

బ్రహ్మలోకోపరిష్టాత్తు శివస్య స్థానముత్తమమ్। యత్ర సంహారమాయాన్తి సర్వభూతాని సంక్షయే

బ్రహ్మలోకానికి పైన శివుని పరమ స్థానం ఉంది. సంహారం సమయంలో అన్ని భూతాలు అక్కడికి చేరుకుంటాయి.

సర్వేషాం చైవ సత్త్వానాం పరిణామవినిర్ణయః। బ్రహ్మణః ప్రతిసంసర్గే సర్వసంహారవర్ణనమ్

అన్ని జీవుల పరిణామాన్ని, బ్రహ్మతో కలిసే సమయంలో సమస్త సంహారాన్ని వివరించారు.

అష్టరూప్యమతః ప్రోక్తం ప్రాణస్యాష్టకమేవ చ। గతిశ్చోర్ధ్వమధశ్చోక్తా ధర్మాధర్మసమాశ్రయాత్

ఎనిమిది రూపాల విషయాన్ని, ప్రాణానికి సంబంధించిన ఎనిమిది విధాల వివరాన్ని చెప్పారు. ధర్మాధర్మాల ఆధారంగా పైకి, కిందికి వెళ్లే మార్గాలు వివరించబడ్డాయి.

కల్పే కల్పే చ భూతానాం మహతామపి సంక్షయః। ప్రసంఖ్యాయ చ దుఃఖాని బ్రహ్మణశ్చాప్యనిత్యతా

ప్రతి కల్పంలో, గొప్పవారు కూడా నశించిపోతారు. బాధలు ఎంతెన్నో చెప్పబడ్డాయి. బ్రహ్మ కూడా శాశ్వతుడు కాదని వివరించారు.

దౌరాత్మ్యం చైవ భోగానాం పరిణామవినిర్ణంయః। దుర్లభత్వం చ మోక్షస్య వైరాగ్యాద్దోషదర్శనమ్

భోగాల పరిమితిని, అవి చివరికి కలిగించే బాధను వివరించారు. మోక్షం ఎంత అరుదుగా లభిస్తుందో, వైరాగ్యంతో దోషాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా చూపించారు.

వ్యక్తావ్యక్తం పరిత్యజ్య సత్త్వం బ్రహ్మణి సంస్థితమ్। నానాత్వదర్శనాచ్ఛుద్ధం తతస్తదభివర్త్తతే

వికసించినదాన్ని, అవికసించినదాన్ని వదిలేసి, బ్రహ్మలో స్థిరమైన స్వరూపం కలిగి, ఏ భేదమూ చూడని పవిత్రమైనది, చివరికి దానిని పొందుతుంది.

తతస్తాపత్రయాతీతో నీరూపాఖ్యో నిరఞ్జనః। ఆనన్దో బ్రహ్మణః ప్రోక్తో న బిభేతి కుతశ్చన

తాపత్రయాలను దాటి, రూపరహితుడు, మలినత లేని ఆనందం — ఇదే బ్రహ్మ ఆనందం, అది ఎటువంటి భయాన్ని కలిగించదు.

కీర్త్త్యతే చ పునః సర్గో బ్రహ్మణోఽన్యస్య పూర్వవత్। కీర్త్త్యతే ఋషివంశశ్చ సర్వపాపప్రణాశనః

మళ్లీ మరో బ్రహ్మ సృష్టిని, మునుల వంశాన్ని, అవన్నీ పాపాలను నశింపజేస్తాయని వివరించారు.

ఇతి కృత్యసముద్దేశః పురాణస్యోపవర్ణితః। కీర్త్త్యన్తే జగతో హ్యత్ర సర్వప్రలయవిక్రియాః। ప్రవృత్తయశ్చ భూతానాం నివృత్తీనాం ఫలాని చ

ఇలా పురాణంలోని ముఖ్య విషయాల సంగ్రహం చెప్పబడింది. జగత్తు లయానికి సంబంధించిన మార్పులు, భూతాల ఉత్పత్తి, లయ, వాటి ఫలితాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

ప్రాదుర్భావో వసిష్ఠస్య శక్తేర్జన్మ తథైవ చ। సౌదాసాన్నిగ్రహస్తస్య విశ్వామిత్రకృతేన చ

వశిష్ఠుని ప్రాకట్యం, శక్తి పుట్టిన విధానం, అలాగే సౌదాసుని వశపరిచినది, అది వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు ఇద్దరూ చేసినదే.

పరాశరస్య చోత్పత్తిరదృశ్యత్వం యథా విభోః। జజ్ఞే పితౄణాం కన్యాయాం వ్యాసశ్చాపి యథా మునిః

పరాశరుని జననం, ప్రభువు కనిపించకుండా పోయిన విధానం, పితృదేవతల కుమార్తెకు వ్యాసుడు ఎలా పుట్టాడో, ఆయన మునిగా ఎలా మారాడో వివరించబడింది.