వాయుపురాణమ్

యజ్ఞప్రవర్త్తనఞ్చైవ సంవాదో యత్ర కీర్త్యతే। ఋషీణాం వసునా సార్ద్ధం వసోశ్చాధః పునర్గతిః

యజ్ఞప్రారంభాన్ని, అక్కడ జరిగే సంభాషణను వివరించారు. అలాగే, వసువులు దిగివచ్చి, మళ్లీ క్రిందికి వెళ్లడాన్ని చెప్పారు.

ప్రశ్నానాం దుర్వచత్వం చ స్వాయమ్భువమృతే మనుమ్। ప్రశంసా తపసశ్చోక్తా యుగావస్థాశ్చ కృత్స్నశః। ద్వాపరస్య కలేశ్చాత్ర సఙ్క్షేపేణ ప్రకీర్తనమ్

స్వాయంభువ మనువు తప్ప, ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడం ఎంత కష్టమో వివరించారు. తపస్సు మహిమను ప్రశంసించారు. యుగాల స్థితులను పూర్తిగా చెప్పారు. అలాగే, ద్వాపర, కలియుగాల సంగ్రహ వివరాన్ని ఇక్కడ చెప్పారు.

దేవతిర్యఙ్మనుష్యాణాం ప్రమాణాని యుగేయుగే। కీర్త్యన్తే యుగసామర్థ్యాత్ పరిణాహోచ్ఛ్రయాయుషః

ప్రతి యుగంలో దేవతలు, పశువులు, మనుషుల పరిమాణాలు, ఆయుష్షు యుగశక్తికి అనుగుణంగా పెరుగుదల, తగ్గుదలతో ఎలా ఉంటాయో వివరించారు.

శిష్టాదీనాం చ నిర్దేశః ప్రాదుర్భావశ్చ కీర్త్యతే। వేదస్య తద్విజాతానాం మంత్రాణాం చ ప్రకీర్తనమ్

పండితుల గురించి చెప్పిన ఉపదేశం, వారి అవతారాలు, వేదం, వేదం నుండి పుట్టినవారు, మంత్రాల వివరాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

శాఖానాం పరిమాణం చ వేదవ్యాసాదిశబ్దనమ్। మన్వన్తరాణాం సంహారః సంహారాన్తే చ సమ్భవః

వేదశాఖల పరిమాణం, వేదవ్యాసుడు మొదలైన పదాలు, మన్వంతరాల అంత్యకాలంలో సంహారం, ఆ సంహారానంతరం పునఃసృష్టి గురించి వివరించబడింది.

దేవతానామృషీణాం చ మనోః పితృగణస్య చ। న శక్యం విస్తరాద్వక్తుమిత్యుక్తం చ సమాసతః

దేవతలు, ఋషులు, మనువు, పితృగణాల గురించి పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు, అందువల్ల సంక్షిప్తంగా మాత్రమే చెప్పబడింది.

మన్వన్తరస్య సంఖ్యా చ మానుషేణ ప్రకీర్తితా। మన్వన్తరాణాం సర్వేషామేతదేవ చ లక్షణమ్

మనుషుల లెక్క ప్రకారం మన్వంతరాల సంఖ్యను వివరించారు. ఇదే అన్ని మన్వంతరాలకు లక్షణంగా చెప్పబడింది.

అతీతానాగతానాం చ వర్త్తమానేన కీర్త్త్యతే। తథా మన్వన్తరాణాం చ ప్రతిసన్ధానలక్షణమ్

గతం, భవిష్యత్తు విషయాలు ప్రస్తుతంతో కలిపి వివరించబడ్డాయి. అలాగే మన్వంతరాల పరంపర లక్షణాన్ని కూడా వివరించారు.

అతీతానాగతానాం చ ప్రోక్తం స్వాయమ్భువేఽన్తరే। మన్వన్తరత్రయం చైవ కాలజ్ఞానం చ కీర్త్త్యతే

గత, భవిష్యత్తు విషయాలు స్వాయంభువ మన్వంతరంలో చెప్పబడ్డాయి. మూడు మన్వంతరాలు, కాలజ్ఞానం కూడా వివరించబడ్డాయి.

మన్వన్తరేషు దేవానాం ప్రజేశానాం చ కీర్త్తనమ్। దక్షస్య చాపి దౌహిత్రాః ప్రియాయా దుహితుః సుతాః

మన్వంతరాలలో దేవతలు, ప్రజాపతులు వివరించబడ్డారు. అలాగే దక్షుడు తన ప్రియ కుమార్తె ద్వారా పుట్టిన మనవళ్ల గురించి కూడా చెప్పబడింది.

సావర్ణాద్యాశ్చ కీర్త్త్యన్తే మనవో మేరుమాశ్రితాః। ధ్రువస్యోత్తానపాదస్య ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్

సావర్ణి మొదలైన మనువులు, వారు మెరుపర్వతంపై నివసించడాన్ని వివరించారు. ధ్రువుడు, ఉత్తానపాదుడు సృష్టించిన ప్రజల కథను కూడా వివరించారు.

పృథునాపి చ వైన్యేన భూమేర్ద్దోహప్రవర్త్తనమ్। పాత్రాణాం పయసాం చైవ వంశానాం చ విశేషణమ్। బ్రహ్మాదిభిః పూర్వమేవ దుగ్ధా చేయం వసున్ధరా

వేనునందనుడైన పృథువు భూమిని పాలు పిండించడాన్ని ప్రారంభించాడు. పాత్రలు, పాలు, వంశాల విశేషాలు వివరించబడ్డాయి. బ్రహ్మ మొదలైన వారు ఈ భూమిని పూర్వంలో పాలు పిండారు.

దశభ్యస్తు ప్రచేతేభ్యో మారిషాయాం ప్రజాపతేః। దక్షస్య కీర్త్త్యతే జన్మ సోమస్యాంశేన ధీమతః

పది ప్రచేతసులు, మారిషా ద్వారా ప్రజాపతి దక్షుడు జన్మించినట్లు, ఆయన సోముని అంశంతో కూడిన జ్ఞానవంతుడని వివరించబడింది.

భూతభవ్యభవేశత్వం మహేన్ద్రాణాం చ కీర్త్త్యతే। మన్వాదికా భవిష్యన్తి ఆఖ్యానైర్బహుభిర్వృతాః

భూత, భవిష్యత్, వర్తమానకాలంలో మహేంద్రులకు అధికారం వివరించబడింది. మనువు మొదలుకొని అనేక కథలు వస్తాయని చెప్పబడింది.

వైవస్వతస్య చ మనోః కీర్త్త్యతే సర్గవిస్తరః। దేవస్య మహతో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్తనుమ్। బ్రహ్మశుక్రాత్ సముత్పత్తిర్భృగ్వాదీనాం చ కీర్త్యతే

వైవస్వత మనువు సృష్టిని విస్తృతంగా వివరించారు. మహాదేవుని మహాయజ్ఞంలో వారుణి రూపాన్ని ధరించడం, బ్రహ్మ, శుక్రుడు, భృగువు మొదలైన వారి ఉద్భవాన్ని వివరించారు.

వినివృత్తే ప్రజాసర్గే చాక్షుషస్య మనోః శుభే। దక్షస్య కీర్త్త్యతే సర్గో ధ్యానాద్వైవస్వతైఽన్తరే

చాక్షుష మనువు కాలంలో ప్రజాసృష్టి ఆగిపోయినప్పుడు, వైవస్వత మన్వంతరంలో దక్షుడు ధ్యానంతో చేసిన సృష్టిని వివరించారు.

నాశయామాస శాపాయ ఆత్మనో బ్రహ్మణః సుతః

శాపం కారణంగా బ్రహ్మ కుమారుడు తనను తానే నాశనం చేసుకున్నాడు.

తతో దక్షోఽసృజత్ కన్యా వీరిణ్యామేవ విశ్రుతాః। కీర్త్త్యతే ధర్మసర్గశ్చ కాశ్యపస్య చ ధీమతః

ఆ తరువాత దక్షుడు, విరిణిలో ప్రసిద్ధికెక్కిన కుమార్తెలను సృష్టించాడు. ధర్ముని, జ్ఞానవంతుడైన కశ్యపుని సృష్టిని కూడా వివరించారు.

అత ఊర్ధ్వం బ్రహ్మణశ్చ విష్ణోశ్చైవ భవస్య చ। ఏకత్వం చ పృథక్త్వం చ విశేషత్వం చ కీర్త్యతే

ఆ తరువాత బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల ఏకత్వం, వేరుపాటు, ప్రత్యేకతలు వివరించబడ్డాయి.

ఈశత్వాచ్చ యథా శప్తా జాతా దేవాః స్వయమ్భువా। మరుత్ప్రసాదో మరుతాం దిత్యా దేవాంశసమ్భవాః

ఈశ్వరత్వం వలన దేవతలు శపించబడి, స్వాయంభువ మనువు నుండి జన్మించారని వివరించారు. మరుత్స్వామి అనుగ్రహం, దితి నుంచి పుట్టిన మరుతులు, దేవతల అంశజననం వివరించబడ్డాయి.

కీర్త్త్యన్తే మరుతాఞ్చాథ గణాస్తే సప్తసప్తకాః। దేవత్వం పితృవాక్యేన వాయుస్కన్ధేన చాశ్రయః

మరుతులు, వారి గణాలు ఏడు చొప్పున ఏడు అని వివరించబడ్డాయి. పితృవాక్యంతో వారి దేవత్వం, వాయువు గణంతో వారి ఆధారం వివరించబడింది.

దైత్యానాం దానవానాఞ్చ గన్ధర్వోరగరక్షసామ్। సర్వభూతపిశాచానాం పశూనాం పక్షివీరుధామ్। ఉత్పత్తయశ్చాప్సరసాం కీర్త్త్యన్తే బహువిస్తరాత్

దైత్యులు, దానవులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు, అన్ని జీవులు, పిశాచులు, జంతువులు, పక్షులు, మొక్కలు, అలాగే అప్సరసల జన్మలు ఎంతో విస్తారంగా వివరించబడ్డాయి.

సముద్రసంయోగకృతం జన్మైరావతహస్తినః। వైనతేయసముత్పత్తిస్తథా చాస్యాభిషేచనమ్

సముద్ర మథనం వల్ల ఐరావతం అనే ఏనుగు జన్మించినది, అలాగే వైనతేయుడు జన్మించిన విధానం, అతని అభిషేకం కూడా వివరించబడింది.

భృగూణాం విస్తరశ్చోక్తస్తథా చాఙ్గిరసామపి। కశ్యపస్య పులస్త్యస్య తథైవాత్రేర్మ్మహాత్మనః

భృగువంశపు వివరాలు, అలాగే అంగిరసుల వివరాలు, కశ్యపుడు, పులస్త్యుడు, అత్రి మహర్షి వారి కథలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

పరాశరస్య చ మునేః ప్రజానాం యత్ర విస్తరః। దేవతానామృషీణాఞ్చ ప్రజోత్పత్తిస్తతః పరమ్

పరాశర మహర్షి వంశవృత్తాంతం, అక్కడ ప్రాణుల విస్తరణ, ఆ తరువాత దేవతలు, ఋషుల సృష్టి కూడా వివరించబడింది.

తిస్రః కన్యాః ప్రకీర్త్త్యన్తే యాసు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః। పితృదౌహిత్రనిర్ద్దేశో దేవానాం జన్మ చోచ్యతే

మూడు కన్యలు చెప్పబడ్డారు, వీరిలో లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి; పితృదౌహిత్రి అనే గుర్తింపు, దేవతల జననం కూడా వివరించబడింది.

విస్తరస్తే భగవతః పఞ్చానాం సుమహాత్మనామ్। ఇలాయా విస్తరశ్చోక్త ఆదిత్యస్య తతః పరమ్

ఐదుగురు మహాత్ముల విశేష కథలు చెప్పబడ్డాయి, అలాగే ఇళా కథ, ఆ తరువాత ఆదిత్యుని కథ కూడా వివరించబడింది.

వికుక్షిచరితఞ్చోక్తం ధున్ధోశ్చైవ నిబర్హణమ్। బృహద్బలాన్తసంక్షేపాదిక్ష్వాక్వాద్యాః ప్రకీర్త్తితాః

వికుక్షి చేసిన కార్యాలు, ధుండు నాశనం, బ్రుహద్బల వరకు ఇక్ష్వాకు వంశపు వివరాలు సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డాయి.

నిమ్యాదీనాం క్షితీశానాం యావజ్జహుగణాదితి। కీర్త్త్యతే విస్తరో యశ్చ యయాతేరపి భూపతేః

నిమి మొదలుకొని జహ్ను వంశం వరకు రాజుల కథలు, అలాగే యయాతి మహారాజు వంశవృత్తాంతం వివరించబడ్డాయి.