వాయుపురాణమ్

సర్వఞ్చ తత్‌ప్రధానస్య పరిమాణైకదేశికమ్। సవ్యాసపరిమాణఞ్చ సంక్షేపేణైవ కీర్త్త్యతే

ఈ అన్నిటి పరిమాణాలు, ప్రధాన భాగాల కొలతలు, వ్యాసంతో, వ్యాసం లేకుండా ఉన్న కొలతలు సంక్షిప్తంగా వివరించబడ్డాయి.

సూర్యాచన్ద్రమసోశ్చైవ పృథివ్యాశ్చాప్యశేషతః। ప్రమాణం యోజనాగ్రేణ సామ్ప్రతైరభిమానిభిః। మహేన్ద్రాద్యాః సభాః పుణ్యా మానసోత్తరమూర్ద్ధని

సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూమి మొత్తం ఎంత విస్తారంగా ఉన్నాయో యోజనలతో, ప్రస్తుత పండితుల అభిప్రాయంతో వివరించబడింది. అలాగే మానసోత్తర పర్వత శిఖరంపై మహేంద్రుడు మొదలైన దేవతల సభలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

అత ఊర్ద్ధ్వం గతిశ్చోక్తా స్వర్గస్యాలాతచక్రవత్। నాగవీథ్యజవీథ్యోశ్చ లక్షణం పరికీర్త్త్యతే

ఇది తరువాత, స్వర్గం ఎలా తిరుగుతుందో, అది అగ్ని చక్రంలా ఎలా కదులుతుందో, నాగమార్గం, వేగవంతమైన మార్గాల లక్షణాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

కాష్ఠయోర్లేఖయోశ్చైవ మణ్డలానాఞ్చ యోజనైః। లోకాలోకస్య సన్ధ్యాయా అహ్నో విషువతస్తథా

రెండు రేఖలు, వృత్తాలు, లోకలోక సరిహద్దు, సంధ్య, పగలు, విషువత్ సమయం — ఇవన్నీ యోజనలతో కొలతలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

లోకపాలాః స్థితాశ్చోర్ద్ధ్వం కీర్త్త్యన్తే యే చతుర్దిశమ్। పిత్రూణాం దేవతానాం చ పన్థానౌ దక్షిణోత్తరౌ

లోకపాలకులు పైభాగంలో నాలుగు దిక్కుల్లో ఎలా ఉన్నారో, అలాగే పితృదేవతలు, దేవతలు దక్షిణ, ఉత్తర మార్గాలు ఎలా ఉన్నాయో ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

గృహిణాం న్యాసినాఞ్చోక్తౌ రజఃసత్త్వసమాశ్రయాత్। కీర్త్త్యతే చ పదం విష్ణోర్ధర్మాద్యా యత్ర ధిష్ఠితాః

గృహస్థులకు, సంయాసులకు చెప్పిన ఉపదేశాలు రాజస, సాత్విక గుణాల ప్రభావంతో ఉద్భవించాయి అని వివరించబడింది. అలాగే, ధర్మాది సూత్రాలు స్థిరంగా ఉన్న విష్ణువు నివాసాన్ని కూడా వివరించారు.

సూర్యాచన్ద్రమసోశ్చారో గ్రహాణాం జ్యోతిషాం తథా। కీర్త్త్యతే ధ్రువసామర్థ్యాత్ ప్రజానాం చ శుభాశుభమ్

సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇతర గ్రహాలు, నక్షత్రాల సంచారాన్ని వివరించారు. అలాగే, ధ్రువుని శక్తివల్ల జీవులకు కలిగే మంగళకరమైనదీ, అమంగళకరమైనదీ ఫలితాలను చెప్పారు.

బ్రహ్మణా నిర్మితః సౌరః స్యన్దనోఽర్థవశాత్ స్వయమ్। కీర్త్త్యతే భగవాన్ యేన ప్రసర్పతి దివి స్వయమ్

బ్రహ్మదేవుడు అవసరాన్ని బట్టి సూర్యుని రథాన్ని సృష్టించాడు అని వివరించారు. ఆ రథంలో భగవంతుడు స్వయంగా ఆకాశంలో సంచరిస్తాడు.

స రథోఽధిష్ఠితో దేవైరాదిత్యైః ఋషిభిస్తథా। గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః

ఆ రథాన్ని దేవతలు, ఆదిత్యులు, ఋషులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, గణాధిపతులు, పాములు, రాక్షసులు అందరూ అధిష్ఠించుతారు.

అపాం సారమయస్యేన్దోః కీర్త్యతే చ రథస్తథా। వృద్ధిక్షయౌ చ సౌమస్య కీర్త్త్యేతే సూర్యకారితౌ

నీటి సారం కలిగి ఉండే చంద్రుని రథాన్ని కూడా వివరించారు. అలాగే, చంద్రుని వృద్ధి, క్షయాలు సూర్యునివల్ల జరుగుతాయని చెప్పారు.

సూర్యాదీనాం స్యన్దనానాం ధ్రువాదేవ ప్రకీర్త్తనమ్। కీర్త్త్యతే శిశుమారశ్చ యస్య పుచ్ఛే ధ్రువః స్థితః

సూర్యుడు మొదలైనవారి రథాలు ధ్రువుని నుండే ఉద్భవించాయని వివరించారు. అలాగే, ధ్రువుడు పుచ్చం వద్ద ఉన్న శిశుమార నక్షత్రాన్ని కూడా చెప్పారు.

తారారూపాణి సర్వాణి నక్షత్రాణి గ్రహైః సహ। నివాసా యత్ర కీర్త్త్యన్తే దేవానాం పుణ్యకారిణామ్

అన్ని నక్షత్రాలు, గ్రహాలతో కలసి ఉన్న తారామండలాలను వివరించారు. అలాగే, పుణ్యకారిణి దేవతలకు ఉన్న నివాసాలను కూడా చెప్పారు.

సూర్యరశ్మిసహస్రే చ వర్షశీతోష్ణనిఃస్రవః। ప్రవిభాగశ్చ రశ్మీనాం నామతః కర్మతోఽర్థతః

సూర్యుని వెయ్యి కిరణాలు, వర్షం, చలిని, వేడిని ప్రసరించడాన్ని వివరించారు. అలాగే, కిరణాల పేర్లు, పనులు, ప్రయోజనాల ప్రకారం వాటి విభాగాన్ని చెప్పారు.

పరిమాణగతీ చోక్తే గ్రహాణాం సూర్యసంశ్రయాత్। యథా చాశు విషాత్ ప్రాప్తా శమ్భోః కణ్ఠస్య నీలతా

గ్రహాల పరిమాణాలు, సంచారాలు సూర్యునిపై ఆధారపడి ఉన్నాయని వివరించారు. అలాగే, విషం వల్ల శివుని కంఠం నీలంగా మారినట్లు, ఇది కూడా వివరించారు.

బ్రహ్మప్రసాదితస్యాశు విషాదః శూలపాణినః। స్తూయమానః సురైర్విష్ణుః స్తౌతి దేవం మహేశ్వరమ్

బ్రహ్మదేవుని అనుగ్రహంతో శూలపాణి శివుని విషం తొందరగా తొలగించబడినదాన్ని వివరించారు. దేవతలందరూ విష్ణువును స్తుతించగా, విష్ణువు మహేశ్వరుని మహిమను కీర్తించాడు.

లిఙ్గోద్భవకథా పుణ్యా సర్వపాపప్రణాశినీ। విశ్వరూపాత్ ప్రధానస్య పరిణామోఽయమద్భుతః

పాపాలను నశింపజేసే పవిత్రమైన లింగోద్భవ కథను చెప్పారు. అలాగే, ప్రధానతత్త్వం విశ్వరూపంగా మారిన ఈ అద్భుత పరిణామాన్ని వివరించారు.

పురూరవస ఐలస్య మాహాత్మ్యానుప్రకీర్త్తనమ్। పితౄణాం ద్విప్రకారాణాం తర్పణం చామృతస్య వై

ఇళపుత్రుడు పురూరవుని మహిమను వివరించారు. అలాగే, రెండు విధాల పితృదేవతలకు అమృతాన్ని తర్పణంగా సమర్పించడాన్ని చెప్పారు.

తతః పర్వాణి కీర్త్త్యన్తే పర్వణాఞ్చైవ సన్ధయః। స్వర్గ లోకగతానాం చ ప్రాప్తానాఞ్చాప్యధోగతిమ్। పితౄణాం ద్విప్రకారాణాం శ్రాద్ధేనానుగ్రహో మహాన్

తర్వాత పర్వదినాలను, వాటి సంధులను వివరించారు. ఇతర లోకాలకు వెళ్లినవారు స్వర్గానికి చేరడం, లేదా దిగువ లోకాలకు పోవడం గురించి చెప్పారు. అలాగే, రెండు విధాల పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం వల్ల కలిగే గొప్ప లాభాన్ని వివరించారు.

యుగసంఖ్యాప్రమాణం చ కీర్త్యతే చ కృతే యుగే। త్రేతాయుగే చాపకర్షాద్వార్తాయాః సంప్రవర్త్తనమ్

యుగాల సంఖ్య, పరిమాణాన్ని వివరించారు. కృతయుగంలో, త్రేతాయుగంలో క్షయానికి కారణంగా వ్యవసాయం ప్రారంభమైనదాన్ని చెప్పారు.

వర్ణానామాశ్రమాణాఞ్చ సంఖ్యానఞ్చ ప్రవర్త్తనమ్। వర్ణానామాశ్రమాణాఞ్చ సంస్థితిర్ధర్మతస్తథా

వర్ణాలు, ఆశ్రమాల సంఖ్యను, వాటి ఆరంభాన్ని వివరించారు. అలాగే, వర్ణాలు, ఆశ్రమాలు ధర్మబద్ధంగా స్థిరంగా ఉండే విధానాన్ని చెప్పారు.

యజ్ఞప్రవర్త్తనఞ్చైవ సంవాదో యత్ర కీర్త్యతే। ఋషీణాం వసునా సార్ద్ధం వసోశ్చాధః పునర్గతిః

యజ్ఞప్రారంభాన్ని, అక్కడ జరిగే సంభాషణను వివరించారు. అలాగే, వసువులు దిగివచ్చి, మళ్లీ క్రిందికి వెళ్లడాన్ని చెప్పారు.

ప్రశ్నానాం దుర్వచత్వం చ స్వాయమ్భువమృతే మనుమ్। ప్రశంసా తపసశ్చోక్తా యుగావస్థాశ్చ కృత్స్నశః। ద్వాపరస్య కలేశ్చాత్ర సఙ్క్షేపేణ ప్రకీర్తనమ్

స్వాయంభువ మనువు తప్ప, ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడం ఎంత కష్టమో వివరించారు. తపస్సు మహిమను ప్రశంసించారు. యుగాల స్థితులను పూర్తిగా చెప్పారు. అలాగే, ద్వాపర, కలియుగాల సంగ్రహ వివరాన్ని ఇక్కడ చెప్పారు.

దేవతిర్యఙ్మనుష్యాణాం ప్రమాణాని యుగేయుగే। కీర్త్యన్తే యుగసామర్థ్యాత్ పరిణాహోచ్ఛ్రయాయుషః

ప్రతి యుగంలో దేవతలు, పశువులు, మనుషుల పరిమాణాలు, ఆయుష్షు యుగశక్తికి అనుగుణంగా పెరుగుదల, తగ్గుదలతో ఎలా ఉంటాయో వివరించారు.

శిష్టాదీనాం చ నిర్దేశః ప్రాదుర్భావశ్చ కీర్త్యతే। వేదస్య తద్విజాతానాం మంత్రాణాం చ ప్రకీర్తనమ్

పండితుల గురించి చెప్పిన ఉపదేశం, వారి అవతారాలు, వేదం, వేదం నుండి పుట్టినవారు, మంత్రాల వివరాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

శాఖానాం పరిమాణం చ వేదవ్యాసాదిశబ్దనమ్। మన్వన్తరాణాం సంహారః సంహారాన్తే చ సమ్భవః

వేదశాఖల పరిమాణం, వేదవ్యాసుడు మొదలైన పదాలు, మన్వంతరాల అంత్యకాలంలో సంహారం, ఆ సంహారానంతరం పునఃసృష్టి గురించి వివరించబడింది.

దేవతానామృషీణాం చ మనోః పితృగణస్య చ। న శక్యం విస్తరాద్వక్తుమిత్యుక్తం చ సమాసతః

దేవతలు, ఋషులు, మనువు, పితృగణాల గురించి పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు, అందువల్ల సంక్షిప్తంగా మాత్రమే చెప్పబడింది.

మన్వన్తరస్య సంఖ్యా చ మానుషేణ ప్రకీర్తితా। మన్వన్తరాణాం సర్వేషామేతదేవ చ లక్షణమ్

మనుషుల లెక్క ప్రకారం మన్వంతరాల సంఖ్యను వివరించారు. ఇదే అన్ని మన్వంతరాలకు లక్షణంగా చెప్పబడింది.

అతీతానాగతానాం చ వర్త్తమానేన కీర్త్త్యతే। తథా మన్వన్తరాణాం చ ప్రతిసన్ధానలక్షణమ్

గతం, భవిష్యత్తు విషయాలు ప్రస్తుతంతో కలిపి వివరించబడ్డాయి. అలాగే మన్వంతరాల పరంపర లక్షణాన్ని కూడా వివరించారు.

అతీతానాగతానాం చ ప్రోక్తం స్వాయమ్భువేఽన్తరే। మన్వన్తరత్రయం చైవ కాలజ్ఞానం చ కీర్త్త్యతే

గత, భవిష్యత్తు విషయాలు స్వాయంభువ మన్వంతరంలో చెప్పబడ్డాయి. మూడు మన్వంతరాలు, కాలజ్ఞానం కూడా వివరించబడ్డాయి.