వాయుపురాణమ్

ఏవం వివదమానాస్తే దృష్ట్వా తాన్వై బ్రువన్తి హ। యస్మాన్న విద్యతే భేదో మనసశ్చేతసశ్చ హ। తస్మాదనుగ్రహాస్తేషాం క్షేత్రజ్ఞాస్తే భవన్త్యుత ।। ౫.

ఇలా వారు వాదిస్తూ ఉండగా, వారిని చూసి ఇలా అంటారు: మనస్సు, చిత్తం వేరు కాదు కనుక, వారి అనుగ్రహంతో వారు క్షేత్రజ్ఞులవుతారు.

ఏకస్తు ప్రభుశక్త్యా వై బహుధా భవతీశ్వరః। భూత్వా యస్మాచ్చ బహుధా భవన్యేకః పునస్తు సః ।। ౫.

ఒక పరమేశ్వరుడు తన శక్తితో అనేక రూపాలు అవతరిస్తాడు. మళ్లీ ఆ అనేక రూపాలన్నీ కలిపి ఒక్కటిగా మారిపోతాడు.

తస్మాత్సుమనసో భేదాజ్జాయన్తే తేజసశ్చ హ। మన్వన్తరేషు సర్వేషు ప్రజాః స్థావరజఙ్గమాః। సర్గాదౌ సకృదుత్పన్నాస్తిష్ఠన్తీహ ప్రశంసయా ।। ౫.

అందువల్ల, మనస్సు, తేజస్సు విభాగాల వల్ల, అన్ని మను కాలాల్లో, స్థావరజంగమమైన అన్ని ప్రాణులు సృష్టి ఆరంభంలో జన్మించి, ఇక్కడ ప్రశంసలతో నిలిచిపోతారు.

ప్రాప్తే ప్రాప్తే తు కల్పాన్తే రుద్రః సంహరతి ప్రజాః। జాయన్తే మోహయన్తోఽన్యానీశ్వరా యోగమాయయా ।। ౫.

ప్రతి కల్పాంతంలో, రుద్రుడు ప్రాణులను లయంచేస్తాడు. ఇతరులు, యోగమాయ శక్తితో, అధికారం లేని వారిని మాయలో పడేస్తూ జన్మిస్తారు.

ఐశ్వర్యేణ చరన్తస్తే మోహయన్తి హ్యనీశ్వరాః। తస్మాద్దోషప్రచారేషు యుక్తాయుక్తం న విద్యతే ।। ౫.

వారు ఐశ్వర్యంతో సంచరిస్తూ, అధికారం లేని వారిని మాయలో పడేస్తారు. అందువల్ల, లోపాలు వ్యాప్తిచెందినప్పుడు, యుక్తమైనదీ, అయుక్తమైనదీ ఉండదు.

భూతాపవాదినో దుష్టా మధ్యస్థా భూతభావినః। భూతాపవాదినః శక్తాస్త్రయో వేదాః ప్రవాదినామ్ ।। ౫.

భూతాల్ని అంగీకరించని వారు చెడిపోయినవారు; మధ్యస్థంగా ఉండేవారు భూతాల పట్ల నిర్లక్ష్యంగా ఉంటారు; భూతాల్ని ఒప్పుకునేవారు శక్తివంతులు. వేదాలు నిజాన్ని ప్రకటించేవారికి ఉపదేశకులు.

దృఢపూర్వశ్రుతత్వాచ్చ ప్రవాదాచ్చైవ లౌకికాత్। చతుర్భిః కారణైరేభిర్యథాతత్త్వం న విన్దతి ।। ౫.

గాఢంగా ముందే వినడం, లోకంలో వినిపించే మాటలు — ఈ నాలుగు కారణాల వల్ల నిజాన్ని యథాతథంగా తెలుసుకోలేరు.

పూర్వమర్థాన్తరే న్యస్తాః కాలాన్తరగతా అపి। తేనాన్యత్ సన్తమప్యర్థం ద్వేషాన్న ప్రతిపద్యతే ।। ౫.

ముందుగా వేరే సందర్భంలో ఉంచిన అర్థాలు, కాలం మారినా, ఉన్నా కూడా, కొత్త అర్థాన్ని ద్వేషంతో ఒప్పుకోరు.

దర్శానాం ద్రవ్యభూతో యో గుణభూతస్తు తేషు యః। కర్మణాం మనసాం కర్త్తా అభిజాత్యా చ యో మహాన్। శ్రుతజ్ఞైః కారణైరేతైశ్చతుర్భిః పరికీర్త్త్యతే ।। ౫.

దృష్టాంతాలలో ద్రవ్యమైనది ద్రవ్యమే; వాటిలో గుణమైనది గుణమే. కర్మలకు, మనస్సుకు కర్త ఎవరో, జన్మతహా గొప్పవాడు ఎవరో, వేదాలు తెలిసినవారు ఈ నాలుగు కారణాలతో వివరించారు.

అశక్తరుష్టో జానాతి దేవతాః ప్రవిభాగశః। ఇమౌ చోదాహరన్త్యత్ర శ్లోకౌ యోగేశ్వరం ప్రతి ।। ౫.

శక్తిలేని కోపంతో ఉన్నవాడు దేవతలను స్పష్టంగా తెలుసుకుంటాడు. యోగేశ్వరుని గురించి ఇక్కడ రెండు శ్లోకాలు చెప్పబడుతున్నాయి.

ఆత్మనః ప్రతిరూపాణి పరేషాఞ్చ సహస్రశః। కుర్యాద్యోగబలమ్ప్రాప్య తైశ్చ సర్వైః సహాచరేత్ ।। ౫.

యోగబలం పొందినవాడు తనను తాను, ఇతరులను వేల రూపాల్లో సృష్టించగలడు; ఆ రూపాలన్నింటితో కలసి వ్యవహరించగలడు.

ప్రాప్నుయాద్విషయాశ్చైవ తథైవోగ్రతపశ్చరన్ । సంహరేచ్చ పునః సర్వాన్ సూర్యతేజో గుణానివ ।। ౫.

ఇంద్రియ విషయాలను పొందగలడు; అలాగే ఘోరమైన తపస్సు చేస్తూ, సూర్యుని తేజస్సు లక్షణాల్లా అన్నింటినీ తిరిగి తీసుకోగలడు.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య నైమిషేయాస్తపస్వినః। పప్రచ్ఛుఋషయః శ్రేష్ఠం వచనస్య యథాక్రమమ్ ।। ౬.

ఈ మాటలు విని, నైమిశారణ్యంలో ఉన్న తపస్వులు, ఆ మహర్షిలో ఉత్తముడైనవారిని క్రమంగా అడిగారు.

సప్తస్విహ కథం దేవా జాతా మన్వన్తరేష్విహ। ఇన్ద్రవిష్ణుప్రధానాస్తే ఆదిత్యాస్తు మహౌజసః। ఏతత్ ప్రబ్రూహి నః సర్వం విస్తరాద్రోమహర్షణ ।। ౬.

ఈ మన్వంతరాల్లో ఇంద్రుడు, విష్ణువు ప్రధానంగా, మహాబలమైన ఆదిత్యులు, ఏడుగురు దేవతలు ఎలా పుట్టారు? ఇది అంతా వివరంగా చెప్పు రోమహర్షణ.

ఏవ ముక్తస్తదా సూతో వినయీ బ్రహ్మవాదిభిః। ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఠో యథా పృష్టో మహర్షిభిః ।। ౬.

అలా అడిగినప్పుడు, వినయంగా ఉన్న సూతుడు, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠుడు, మహర్షులు అడిగిన విధంగా మాట్లాడాడు.

వ్రహ్మణో వై ముఖాత్ సృష్టా యథా దేవాః ప్రజేప్సయా। సర్వ మన్త్రశరీరాస్తే స్మృతా మన్వతరేష్విహ ।। ౬.

బ్రహ్మదేవుని నోటినుండి, ప్రజలను పెంచేందుకు దేవతలు పుట్టారు; ఈ మన్వంతరాల్లో అందరూ మంత్రరూపంగా గుర్తించబడ్డారు.

దర్శశ్చ పౌర్ణమాసశ్చ బృహద్యచ్చ రథన్తరమ్। ఆకూతః ప్రథమస్తేషాం తతస్త్వాకూతిరేవ చ ।। ౬.

దర్శ, పౌర్ణమాస, బృహత్, రథంతరము; వీరిలో మొదట ఆకూత, తరువాత కూడా ఆకూతే.

విత్తిశ్చైవ సువిత్తిశ్చ ఆకూతిః కూతిరేవ చ। అధీష్టస్తు తతో జ్ఞేయః అధీతిశ్చైవ తత్త్వతః। విజ్ఞాతిశ్చైవ విజ్ఞాతో మానవో యే చ ద్వాదశ ।। ౬.

విత్తి, సువిత్తి, ఆకూతి, కూతి; తరువాత అధిష్ఠ, నిజంగా అధితి; విజ్ఞాతి, విజ్ఞాత, మనువులు కలిపి పన్నెండు మంది.

జ్ఞేయో ద్వాదశపుత్రశ్చ యశ్చాబ్దేన సమాజయేత్। తం దృష్ట్వా చాబ్రవీద్బ్రహ్మా జయా దేవానసూయత ।। ౬.

పన్నెండు మంది కుమారులు తెలుసుకోవాలి; సంవత్సరంలో వారిని కూడదీసేవాడిని కూడా. అతన్ని చూసి బ్రహ్మదేవుడు, 'దేవతలు పుట్టాలి' అని అన్నారు.

దారా గ్రిహోత్రసంయోగే మిథ్యామారభతేతి చ। ఏవముక్త్వా తు తం వ్రహ్మా తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౬.

భార్య, గృహయజ్ఞం కలిసినప్పుడు, తప్పుగా ప్రారంభించాడు; అలా చెప్పి బ్రహ్మదేవుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

తతస్తే నాభ్యనన్దన్త తద్వాక్యం పరమేష్ఠినః। సత్యస్యేహ తు కర్మాణి వాఙ్మనః కర్మజాని తు ।। ౬.

అప్పుడు వారు పరమేశ్వరుని మాటను ఆమోదించలేదు; ఇక్కడ సత్యానికి సంబంధించిన కర్మలు మాట, మనస్సు, కార్యాల ద్వారా కలుగుతాయి.

య ఏవాప్యవతిష్ఠన్తే దోషం దృష్ట్వా తు కర్మసు। క్షయాతిశయయుక్తన్తు తే దృష్ట్వా కర్మణాం ఫలమ్ ।। ౬.

యవరు కర్మల్లో లోపాన్ని చూసి, ఫలితాన్ని తగ్గుదల, పెరుగుదల కలిసినదిగా గ్రహిస్తారో, వారు అక్కడే నిలబడతారు.

జుగుప్సన్తః ప్రసూతిఞ్చ నిస్తన్ద్రా నిర్మమాభవన్। అజస్రం కాంక్షమాణాస్తే విరక్తా దోషదర్శినః ।। ౬.

పుట్టుకను ద్వేషిస్తూ, అలసట లేకుండా, మమకారం లేకుండా మారారు; ఎప్పుడూ ఆశిస్తూ, లోపాలను గమనించి విరక్తులయ్యారు.

అర్థం ధర్మఞ్చ కామఞ్చ హిత్వా తే వై వ్యవస్థితాః। పౌరుషం జ్ఞానమాస్థాయ తేజః సంక్షిప్య చాస్థితాః ।। ౬.

ధనం, ధర్మం, కామాన్ని వదిలిపెట్టి, వారు తమ బలాన్ని, జ్ఞానాన్ని నమ్ముకుని, తమ తేజస్సును అదుపులో పెట్టుకొని స్థిరంగా ఉన్నారు.

తేషాఞ్చ తమభిప్రాయం జ్ఞాత్వా బ్రహ్మా చుకోప హ। తానబ్రవీత్తదా బ్రహ్మా నిరుత్సాహాత్ సురానథ ।। ౬.

వారి ఉద్దేశ్యాన్ని తెలుసుకున్న బ్రహ్మ దేవుడు కోపంతో, ఉత్సాహం లేకుండా ఆ దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.

ప్రజార్థమిహ యూయం వై ప్రజాస్రష్టాఽస్మి నాన్యథా। ప్రసూయధ్వం జయఘ్వఞ్చేత్యుక్తవానస్మి యత్ పురా ।। ౬.

సృష్టి కోసం మీరు ఇక్కడ ఉన్నారు. నేను ప్రాణుల సృష్టికర్తను, ఇంకేమీ కాదు. ముందే చెప్పాను— సంతానం కలిగి విజయాన్ని సాధించండి అని.

యస్మాద్వాక్యమనాదృత్య మమ వైరాగ్యమాస్థితాః। జుగుప్సమానాః స్వం జన్మ సన్తతిం నాభి నన్దథ ।। ౬.

నా మాటను పట్టించుకోకుండా, మీరు విరక్తతను ఆశ్రయించి, మీ జన్మను తక్కువగా చూసి, సంతానంలో ఆనందించలేదు.

కర్మణాఞ్చ కృతో న్యాసో హ్యమృతత్త్వాభికాంక్షయా। తస్మాద్యూయమనాదృత్య సప్తకృత్వస్తు యాస్యథ ।। ౬.

అమరత్వం కోసం కర్మలను వదిలిపెట్టారు. అందువల్ల, నన్ను పట్టించుకోకుండా, మీరు ఏడు సార్లు వెళ్లిపోవాల్సి వస్తుంది.

తే శప్తా బ్రహ్మణా దేవా జయాస్తం వై ప్రసాదయన్। క్షమాస్మాకం మహాదేవ యదజ్ఞానాత్ కృతం విభో ।। ౬.

బ్రహ్మ దేవుడు శపించిన తరువాత, దేవతలు జయుడిని ప్రసన్నం చేయాలని ప్రయత్నిస్తూ, 'మహాదేవా, మాకు క్షమించండి. మేము తెలియక చేసిన తప్పు' అని ప్రార్థించారు.