వాయుపురాణమ్

ప్రతిశాపశ్చ రుద్రస్య దక్షాదద్భుతకర్మణః। ప్రతిషేధశ్చ వైరస్య కీర్త్యతే యత్ర విస్తరాత్

దక్షుడు చేసిన అద్భుత కార్యాల గురించి, రుద్రుడు వేసిన ప్రతిశాపం, శత్రుత్వాన్ని ఎలా నివారించారో విస్తృతంగా వివరించబడింది.

తేషాం నియోగో ద్వీపేషు దేశేషు చ పృథక్ పృథక్। స్వాయమ్భువస్య సర్గస్య తతశ్చాప్యనుకీర్త్తనమ్

వారు వివిధ ద్వీపాల్లో, ప్రాంతాల్లో ఎలా నియమించబడ్డారో, ఆ తరువాత స్వాయంభువుడి సృష్టి కథ కూడా ఇక్కడ చెప్పబడింది.

ఉక్తో నాభేర్నిసర్గశ్చ రజసశ్చ మహాత్మనః। ద్వీపానాం ససముద్రాణాం పర్వతానాఞ్చ కీర్త్తనమ్

నాభి, రాజసుడు అనే మహాత్ముల జననం, సముద్రాలతో కూడిన ద్వీపాలు, పర్వతాల వివరాలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

వర్షాణాఞ్చ నదీనాఞ్చ తద్భేదానాఞ్చ సర్వశః। ద్వీపభేదసహస్రాణామన్తర్భేదశ్చ సప్తసు

ప్రాంతాలు, నదులు, వాటి విభాగాలు, ఏడు ద్వీపాల్లోని వేలాది ఉపవిభాగాలు అన్నీ ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

విస్తరాన్ మణ్డలాచ్చైవ జమ్బూద్‌వీపసముద్రయోః। ప్రమాణం యోజనాగ్రేణ కీర్త్త్యతే పర్వతైః సహ

జంబూద్వీపం, దాని సముద్రం ఎంత విస్తారంగా ఉన్నాయో, వాటి పరిమాణాలు, పర్వతాల వివరాలు యోజనలతో ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

హిమవాన్ హేమకూటస్తు నిషధో మేరురేవ చ। నీలః శ్వేతః శృఙ్గవాంశ్చ కీర్త్త్యన్తే వర్షపర్వతాః

హిమవంతం, హేమకూటం, నిషధం, మేరు, నీల, శ్వేత, శృంగవంతం అనే ప్రాంత పర్వతాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

తేషామన్తరవిష్కమ్భా ఉచ్ఛ్రాయాయామవిస్తరాః। కీర్త్త్యన్తే యోజనాగ్రేణ యే చ తత్ర నివాసినః

ఆ పర్వతాల లోపలి వెడల్పు, ఎత్తు, విస్తీర్ణం యోజనలతో, అలాగే అక్కడ నివసించే వారు కూడా వివరించబడ్డారు.

భారతాదీని వర్షాణి నదీభిః పర్వతైస్తథా। భూతైశ్చోపనివిష్టాని గతిమద్భిర్ధ్రువైస్తథా

భారతం మొదలైన ప్రాంతాలు, వాటి నదులు, పర్వతాలు, అక్కడ నివసించే జీవులు, అలాగే నక్షత్రాలు ఎలా ఉన్నాయో ఇక్కడ చెప్పబడింది.

జమ్బూద్వీపాదయో ద్వీపాః సముద్రైః సప్తభిర్వృతాః। తతశ్చాప్యమ్మయీ భూమిర్లోకాలోకశ్చ కీర్త్త్యతే

జంబూద్వీపం మొదలైన ద్వీపాలు ఏడు సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. ఆ తరువాత జలరాశితో కూడిన భూమి, లోకలోక వివరాలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

అణ్డస్యాన్తస్త్విమే లోకాః సప్తద్వీపా చ మేదినీ। భూరాదయశ్చ కీర్త్త్యన్తే వరణైః ప్రాకృతైః సహ

ఈ బ్రహ్మాండంలో ఉన్న లోకాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి, భూర్లోకాది లోకాలు, వాటి సహజమైన సరిహద్దులు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

సర్వఞ్చ తత్‌ప్రధానస్య పరిమాణైకదేశికమ్। సవ్యాసపరిమాణఞ్చ సంక్షేపేణైవ కీర్త్త్యతే

ఈ అన్నిటి పరిమాణాలు, ప్రధాన భాగాల కొలతలు, వ్యాసంతో, వ్యాసం లేకుండా ఉన్న కొలతలు సంక్షిప్తంగా వివరించబడ్డాయి.

సూర్యాచన్ద్రమసోశ్చైవ పృథివ్యాశ్చాప్యశేషతః। ప్రమాణం యోజనాగ్రేణ సామ్ప్రతైరభిమానిభిః। మహేన్ద్రాద్యాః సభాః పుణ్యా మానసోత్తరమూర్ద్ధని

సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూమి మొత్తం ఎంత విస్తారంగా ఉన్నాయో యోజనలతో, ప్రస్తుత పండితుల అభిప్రాయంతో వివరించబడింది. అలాగే మానసోత్తర పర్వత శిఖరంపై మహేంద్రుడు మొదలైన దేవతల సభలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

అత ఊర్ద్ధ్వం గతిశ్చోక్తా స్వర్గస్యాలాతచక్రవత్। నాగవీథ్యజవీథ్యోశ్చ లక్షణం పరికీర్త్త్యతే

ఇది తరువాత, స్వర్గం ఎలా తిరుగుతుందో, అది అగ్ని చక్రంలా ఎలా కదులుతుందో, నాగమార్గం, వేగవంతమైన మార్గాల లక్షణాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

కాష్ఠయోర్లేఖయోశ్చైవ మణ్డలానాఞ్చ యోజనైః। లోకాలోకస్య సన్ధ్యాయా అహ్నో విషువతస్తథా

రెండు రేఖలు, వృత్తాలు, లోకలోక సరిహద్దు, సంధ్య, పగలు, విషువత్ సమయం — ఇవన్నీ యోజనలతో కొలతలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

లోకపాలాః స్థితాశ్చోర్ద్ధ్వం కీర్త్త్యన్తే యే చతుర్దిశమ్। పిత్రూణాం దేవతానాం చ పన్థానౌ దక్షిణోత్తరౌ

లోకపాలకులు పైభాగంలో నాలుగు దిక్కుల్లో ఎలా ఉన్నారో, అలాగే పితృదేవతలు, దేవతలు దక్షిణ, ఉత్తర మార్గాలు ఎలా ఉన్నాయో ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

గృహిణాం న్యాసినాఞ్చోక్తౌ రజఃసత్త్వసమాశ్రయాత్। కీర్త్త్యతే చ పదం విష్ణోర్ధర్మాద్యా యత్ర ధిష్ఠితాః

గృహస్థులకు, సంయాసులకు చెప్పిన ఉపదేశాలు రాజస, సాత్విక గుణాల ప్రభావంతో ఉద్భవించాయి అని వివరించబడింది. అలాగే, ధర్మాది సూత్రాలు స్థిరంగా ఉన్న విష్ణువు నివాసాన్ని కూడా వివరించారు.

సూర్యాచన్ద్రమసోశ్చారో గ్రహాణాం జ్యోతిషాం తథా। కీర్త్త్యతే ధ్రువసామర్థ్యాత్ ప్రజానాం చ శుభాశుభమ్

సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇతర గ్రహాలు, నక్షత్రాల సంచారాన్ని వివరించారు. అలాగే, ధ్రువుని శక్తివల్ల జీవులకు కలిగే మంగళకరమైనదీ, అమంగళకరమైనదీ ఫలితాలను చెప్పారు.

బ్రహ్మణా నిర్మితః సౌరః స్యన్దనోఽర్థవశాత్ స్వయమ్। కీర్త్త్యతే భగవాన్ యేన ప్రసర్పతి దివి స్వయమ్

బ్రహ్మదేవుడు అవసరాన్ని బట్టి సూర్యుని రథాన్ని సృష్టించాడు అని వివరించారు. ఆ రథంలో భగవంతుడు స్వయంగా ఆకాశంలో సంచరిస్తాడు.

స రథోఽధిష్ఠితో దేవైరాదిత్యైః ఋషిభిస్తథా। గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః

ఆ రథాన్ని దేవతలు, ఆదిత్యులు, ఋషులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, గణాధిపతులు, పాములు, రాక్షసులు అందరూ అధిష్ఠించుతారు.

అపాం సారమయస్యేన్దోః కీర్త్యతే చ రథస్తథా। వృద్ధిక్షయౌ చ సౌమస్య కీర్త్త్యేతే సూర్యకారితౌ

నీటి సారం కలిగి ఉండే చంద్రుని రథాన్ని కూడా వివరించారు. అలాగే, చంద్రుని వృద్ధి, క్షయాలు సూర్యునివల్ల జరుగుతాయని చెప్పారు.

సూర్యాదీనాం స్యన్దనానాం ధ్రువాదేవ ప్రకీర్త్తనమ్। కీర్త్త్యతే శిశుమారశ్చ యస్య పుచ్ఛే ధ్రువః స్థితః

సూర్యుడు మొదలైనవారి రథాలు ధ్రువుని నుండే ఉద్భవించాయని వివరించారు. అలాగే, ధ్రువుడు పుచ్చం వద్ద ఉన్న శిశుమార నక్షత్రాన్ని కూడా చెప్పారు.

తారారూపాణి సర్వాణి నక్షత్రాణి గ్రహైః సహ। నివాసా యత్ర కీర్త్త్యన్తే దేవానాం పుణ్యకారిణామ్

అన్ని నక్షత్రాలు, గ్రహాలతో కలసి ఉన్న తారామండలాలను వివరించారు. అలాగే, పుణ్యకారిణి దేవతలకు ఉన్న నివాసాలను కూడా చెప్పారు.

సూర్యరశ్మిసహస్రే చ వర్షశీతోష్ణనిఃస్రవః। ప్రవిభాగశ్చ రశ్మీనాం నామతః కర్మతోఽర్థతః

సూర్యుని వెయ్యి కిరణాలు, వర్షం, చలిని, వేడిని ప్రసరించడాన్ని వివరించారు. అలాగే, కిరణాల పేర్లు, పనులు, ప్రయోజనాల ప్రకారం వాటి విభాగాన్ని చెప్పారు.

పరిమాణగతీ చోక్తే గ్రహాణాం సూర్యసంశ్రయాత్। యథా చాశు విషాత్ ప్రాప్తా శమ్భోః కణ్ఠస్య నీలతా

గ్రహాల పరిమాణాలు, సంచారాలు సూర్యునిపై ఆధారపడి ఉన్నాయని వివరించారు. అలాగే, విషం వల్ల శివుని కంఠం నీలంగా మారినట్లు, ఇది కూడా వివరించారు.

బ్రహ్మప్రసాదితస్యాశు విషాదః శూలపాణినః। స్తూయమానః సురైర్విష్ణుః స్తౌతి దేవం మహేశ్వరమ్

బ్రహ్మదేవుని అనుగ్రహంతో శూలపాణి శివుని విషం తొందరగా తొలగించబడినదాన్ని వివరించారు. దేవతలందరూ విష్ణువును స్తుతించగా, విష్ణువు మహేశ్వరుని మహిమను కీర్తించాడు.

లిఙ్గోద్భవకథా పుణ్యా సర్వపాపప్రణాశినీ। విశ్వరూపాత్ ప్రధానస్య పరిణామోఽయమద్భుతః

పాపాలను నశింపజేసే పవిత్రమైన లింగోద్భవ కథను చెప్పారు. అలాగే, ప్రధానతత్త్వం విశ్వరూపంగా మారిన ఈ అద్భుత పరిణామాన్ని వివరించారు.

పురూరవస ఐలస్య మాహాత్మ్యానుప్రకీర్త్తనమ్। పితౄణాం ద్విప్రకారాణాం తర్పణం చామృతస్య వై

ఇళపుత్రుడు పురూరవుని మహిమను వివరించారు. అలాగే, రెండు విధాల పితృదేవతలకు అమృతాన్ని తర్పణంగా సమర్పించడాన్ని చెప్పారు.

తతః పర్వాణి కీర్త్త్యన్తే పర్వణాఞ్చైవ సన్ధయః। స్వర్గ లోకగతానాం చ ప్రాప్తానాఞ్చాప్యధోగతిమ్। పితౄణాం ద్విప్రకారాణాం శ్రాద్ధేనానుగ్రహో మహాన్

తర్వాత పర్వదినాలను, వాటి సంధులను వివరించారు. ఇతర లోకాలకు వెళ్లినవారు స్వర్గానికి చేరడం, లేదా దిగువ లోకాలకు పోవడం గురించి చెప్పారు. అలాగే, రెండు విధాల పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం వల్ల కలిగే గొప్ప లాభాన్ని వివరించారు.

యుగసంఖ్యాప్రమాణం చ కీర్త్యతే చ కృతే యుగే। త్రేతాయుగే చాపకర్షాద్వార్తాయాః సంప్రవర్త్తనమ్

యుగాల సంఖ్య, పరిమాణాన్ని వివరించారు. కృతయుగంలో, త్రేతాయుగంలో క్షయానికి కారణంగా వ్యవసాయం ప్రారంభమైనదాన్ని చెప్పారు.