వాయుపురాణమ్

మహేశ్వరః పరోఽవ్యక్తశ్చతుర్బాహుశ్చతుర్ముఖః। అచిన్త్యశ్చాప్రమేయశ్చ స్వయమ్భూర్హేతురీశ్వరః

మహేశ్వరుడు పరమాత్మ, అవ్యక్త స్వరూపుడు, నాలుగు చేతులు, నాలుగు ముఖాలు కలవాడు, అవిచార్యుడు, అపరిమితుడు, స్వయంభూ, కారణమైన ఈశ్వరుడు.

అవ్యక్తం కారణం యద్యన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్। మహదాదివిశేషాన్తం సృజతీతి వినిశ్చయః

అవ్యక్తం అనేది కారణం, శాశ్వతమైనది, సత్తా-అసత్తా స్వరూపం. మహత్తత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు అన్నీ దానివలన సృష్టించబడతాయని నిశ్చయం.

అణ్డం హిరణ్మయఞ్చైవ బభూవాప్రతిమం తతః। అణ్డస్యావరణఞ్చాద్భిరపామపి చ తేజసా

తర్వాత, హిరణ్మయమైన అండం, అపూర్వమైనది పుట్టింది. ఆ అండాన్ని నీళ్లు, అగ్ని ఆవరించాయి.

వాయునా తస్య నభసా నభో భూతాదినా వృతమ్। భూతాదిర్మహతా చైవ అవ్యక్తేనావృతో మహాన్

ఆ అండాన్ని వాయువు, ఆకాశం, భూతాది మూలకాలు చుట్టుముట్టాయి. భూతాది మహత్త్వంతో, మహత్తు అవ్యక్తంతో ఆవరించబడింది.

అతోఽత్ర విశ్వదేవానామృషీణాఞ్చోపవర్ణితమ్। నదీనాం పర్వతానాఞ్చ ప్రాదుర్భావోఽత్ర శస్యతే

ఇక్కడ విశ్వదేవతలు, ఋషులు, నదులు, పర్వతాల అవతరణ వివరించబడింది.

మన్వన్తరాణాం సర్వేషాం కల్పానాఞ్చోపవర్ణనమ్। కీర్త్తనం బ్రహ్మక్షత్రస్య బ్రహ్మ జన్మ చ కీర్త్త్యతే

ఇక్కడ అన్ని మన్వంతరాలు, కల్పాల వివరాలు, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియుల మహిమ, బ్రహ్మ జననం కూడా వివరించబడింది.

అతో బ్రహ్మణి స్రష్టృత్వం ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్। అవస్థాశ్చాత్ర కీర్త్త్యన్తే బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః

ఇక్కడ బ్రహ్మ సృష్టికర్తగా ఉన్నతత, ప్రాణుల సృష్టి వివరాలు, అవ్యక్త జననమైన బ్రహ్ముని స్థితులు వివరించబడ్డాయి.

కల్పానాం వత్సరాశ్చైవ జగతః స్థాపనన్తథా। శయనఞ్చ హరేరత్ర పృథివ్యుద్ధరణన్తథా

ఇక్కడ కల్పాల సంవత్సరాలు, జగత్తు స్థాపన, హరివు నిద్ర, భూమిని పైకి తీయడం వివరించబడ్డాయి.

సన్నివేశః పురాదీనాం వర్ణాశ్రమవిభాగశః। వృక్షాణాం గృహసంస్థానాం సిద్ధానాఞ్చవినాశనమ్

పురాలు మొదలైన వాటి నిర్మాణం, వర్ణాశ్రమ విభాగాలు, వృక్షాలు, గృహాల ఆకృతులు, సిద్ధుల వినాశనం ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

యోజనానాం పథాఞ్చైవ సఞ్చరో బహువిస్తరః। స్వర్గే స్థానవిభాగశ్చ మర్త్త్యానాం భువిచారిణామ్

పరమ విశాలమైన మార్గాలు, వాటిలో జరిగే ప్రయాణాలు, అలాగే భూమిపై జీవించే మానవులకు స్వర్గంలో ఉన్న ప్రాంతాల విభాగాలు వివరించబడ్డాయి.

వృక్షాణామోషధీనాఞ్చ వీరుధాఞ్చ ప్రకీర్త్తనమ్। వృక్షనారకికీటత్వం మర్త్త్యానాం పరికీర్త్తితమ్

చెట్లు, ఔషధాలు, లతలు ఇలా అన్నింటి వివరాలు చెప్పబడ్డాయి. అలాగే మానవులు చెట్లు, జంతువులు, పురుగులుగా పునర్జన్మ పొందే విషయమూ వివరించబడింది.

దేవతానామృషీణాఞ్చ ద్వే సృతీ పరికీర్త్తితే। అన్నాదీనాం తనూనాఞ్చ సర్జనన్త్యజనన్తథా

దేవతలు, ఋషులకు రెండు మార్గాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. అన్నం తినే, శరీరం కలిగిన జీవుల సృష్టి, లయ కూడా వివరించబడింది.

ప్రథమం సర్వశాస్త్రాణాం పురాణం బ్రహ్మణా స్మృతమ్। అనన్తరఞ్చ వక్రేభ్యో వేదాస్తస్య వినిఃసృతాః

అన్ని శాస్త్రాలలో మొదటిగా పురాణాన్ని బ్రహ్మ గుర్తు పెట్టుకున్నాడు. ఆ తరువాత ఆయన నోళ్ళ నుండి వేదాలు ఉద్భవించాయి.

అఙ్గాని ధర్మశాస్త్రఞ్చ వ్రతాని నియమాస్తథా। పశూనాం పురుషాణాఞ్చ సమ్భవః పరికీర్తితః

వేదాంగాలు, ధర్మశాస్త్రం, వ్రతాలు, నియమాలు, అలాగే జంతువులు, మనుషుల ఉత్పత్తి వివరించబడ్డాయి.

తథా నిర్వచనం ప్రోక్తం కల్పస్య చ పరిగ్రహః। నవ సర్గాః పునః ప్రోక్తా బ్రహ్మణో బుద్ధిపూర్వకాః

పదాల అర్థాలు, కల్పాల సంఖ్య వివరించబడ్డాయి. అలాగే బ్రహ్మ మనస్సు ద్వారా వచ్చిన తొమ్మిది సృష్టులు మళ్లీ చెప్పబడ్డాయి.

త్రయోఽన్యే బుద్ధిపూర్వాస్తు తతో లోకానకల్పయత్। బ్రహ్మణోఽవయవేభ్యశ్చ ధర్మాదీనాం సముద్భవః

మరొక మూడు సృష్టులు కూడా మనస్సు ద్వారా వచ్చాయని చెప్పబడింది. తరువాత బ్రహ్మ లోకాలను సృష్టించాడు. ఆయన అవయవాల నుండి ధర్మాది ఇతరులు పుట్టారు.

యే ద్వాదశ ప్రసూయన్తే ప్రజాః కల్పే పునః పునః। కల్పయోరన్తరం ప్రోక్తం ప్రతిసన్ధిశ్చ యస్తయోః

ప్రతి కల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ పుట్టే పన్నెండు రకాల ప్రజలు వివరించబడ్డారు. కల్పాల మధ్య విరామం, వాటి సంబంధం కూడా చెప్పబడింది.

తమోమాత్రావృతత్వాచ్చ బ్రహ్మణోఽధర్మసమ్భవః। తథైవ శతరూపాయాః సమ్భవశ్చ తతః పరమ్

అంధకారంతో కప్పబడిన కారణంగా బ్రహ్మ నుండి అధర్మం ఉద్భవించినట్టు వివరించబడింది. అలాగే శతరూపా జననం కూడా తరువాత చెప్పబడింది.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రసూత్యాకూతయశ్చ తాః। కీర్త్త్యన్తే ధూతపాప్మానో యేషు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు, ప్రసూతి, ఆకూతి అనే సంతానాలు వివరించబడ్డాయి. వీరందరిలో పాపం లేని వారు, లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి.

రుచేః ప్రజాపతేశ్చోర్ద్వమాకూత్యాం మితునోద్భవః। ప్రసూత్యామపి దక్షస్య కన్యానాం ప్రభవస్తతః

రుచినుండి, ప్రజాపతి అయిన రుచికి పైగా, ఆకూతిలో మిత్రుడు జన్మించాడు. ప్రసూతిలో దక్షుని కుమార్తెలు తరువాత పుట్టారు.

దాక్షాయణీషు చాప్యూర్ద్ధ్వం శ్రద్ధాద్యాసు మహాత్మనామ్। ధర్మస్య కీర్త్త్యతే సర్గః సాత్త్వికస్య సుఖోదయః

దక్షుని కుమార్తెలలో, శ్రద్ధ మొదలైన మహాత్ములలో, ధర్ముని సృష్టి వివరించబడింది. అది సాత్విక స్వభావంతో, సుఖాన్ని కలిగించేది.

తథాఽధర్మ్మస్య హింసాయాం తామసోఽశుభలక్షణః। మహేశ్వరస్య సత్యాఞ్చ ప్రజాసర్గః ప్రకీర్తితః

అలాగే అధర్మం, హింసతో కూడిన, తామస స్వభావం కలిగిన సృష్టి వివరించబడింది. మహేశ్వరుడు, సతీ ద్వారా ప్రజల సృష్టి కూడా చెప్పబడింది.

నిరామయఞ్చ బ్రహ్మాణం తాదృశం కీర్త్తితం పునః। యోగం యోగనిధిః ప్రాహ ద్విజానాం ముక్తికాంక్షిణామ్

నిర్దోషుడైన బ్రహ్మను మళ్లీ వివరించారు. యోగ సంపదయైనవాడు ముక్తిని కోరే ద్విజులకు యోగ మార్గాన్ని బోధించాడు.

అవతారశ్చ రుద్రస్య మహాభాగ్యం తథైవ చ। త్రైవేదికాం కథాఞ్చాపి సంవాదః పరమో మహాన్

రుద్రుని అవతారం, ఆయన మహా భాగ్యం కూడా వివరించబడ్డాయి. అలాగే మూడు విధాల వేద కథనం, పరమమైన గొప్ప సంభాషణ కూడా చెప్పబడింది.

బ్రహ్మనారాయణాభ్యాఞ్చ యత్ర స్తోత్రం ప్రకీర్త్తితమ్। స్తుతస్తాభ్యాం స దేవేశస్తుతోష భగవాన్ శివః

బ్రహ్మ, నారాయణులు చేసిన స్తోత్రం వివరించబడింది. ఆ స్తోత్రంతో దేవతాధిపతి అయిన శివుడు వారి చేత ప్రశంసింపబడి సంతోషించాడు.

ప్రాదుర్భావోఽథ రుద్రస్య బ్రహ్మణోఽఙ్గే మహాత్మనః। కీర్త్త్యతే నామ హేతుశ్చ యథాఽరోదీన్మహామనాః

తర్వాత, మహాత్ముడైన బ్రహ్మ శరీరంలో నుండి రుద్రుని అవతారం వివరించబడింది. ఆయన పేరుకు కారణం, ఎలా ఆయన ఏడ్చాడో కూడా చెప్పబడింది.

రుద్రాదీని యథా హ్యష్టౌ నామాన్యాప్నోత్ స్వయమ్భువః। యథా చ తైర్వ్యాప్రతమిదం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్

రుద్రుడు మొదలైన ఎనిమిది పేర్లు స్వయంభువుడు ఎలా పొందాడో, వాటి ద్వారా ఈ మూడు లోకాలు, చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ ఎలా వ్యాపించాయో వివరించబడింది.

భృగ్వాదీనామృషీణాఞ్చ ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్। వసిష్ఠస్య చ బ్రహ్మర్షేర్యత్ర గోత్రానుకీర్త్తనమ్

భృగువు మొదలైన ఋషులు సృష్టించిన ప్రజల కథ, అలాగే వసిష్ఠుడు అనే బ్రహ్మర్షికి చెందిన వంశ పరంపర వివరాలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

అగ్నేః ప్రజాయాః సమ్భూతిః స్వాహాయాం యత్ర కీర్త్తితా। పితౄణాం ద్విప్రకారాణాం స్వధాయాస్తదనన్తరమ్

అగ్ని దేవుని సంతానం స్వాహా ద్వారా ఎలా పుట్టిందో, ఆ తరువాత స్వధా ద్వారా పితృదేవతల రెండు రకాల గురించి కూడా ఇక్కడ వివరించబడింది.