వాయుపురాణమ్

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్। రథనాగాశ్వచరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతుడి మధ్యస్థ కర్తవ్యం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు నడపడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉండడం, చివరికి వైద్యశాస్త్రంలో కూడా నిపుణుడవడం.

తత్ స్వధర్మమహం పృష్టో భవద్భిర్బ్రహ్మవాదిభిః। కస్మాత్ సమ్యఙ్న విబ్రూయాం పురాణమృషిపూజితమ్

బ్రహ్మతత్వాన్ని అన్వేషించే మీరు నన్ను నా కర్తవ్యాన్ని గురించి అడిగారు. పురాణాన్ని, ప్రాచీన ఋషులు గౌరవించినదాన్ని, నేను సరిగ్గా చెప్పకూడదా?

పితౄణాం మానసీ కన్యా వాసవీ సమపద్యత। అపధ్యాతా చ పితృభిర్మత్స్యయోనౌ బభూవ సా

పితృదేవతల మనసులో పుట్టిన కుమార్తె వాసవీగా మారింది. తండ్రులు ఆమెను తిరస్కరించగా, ఆమె చేప రూపంలో జన్మించింది.

అరణీవ హుతాశస్య నిమిత్తం యస్య జన్మనః। తస్యాం జాతో మహాయోగీ వ్యాసో వేదవిదాం వరః

అగ్నిని వెలిగించేందుకు ఉపయోగించే అరణిలా, ఆమె జన్మానికి కారణమైంది. ఆమేలో మహాయోగి, వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వ్యాసుడు జన్మించాడు.

తస్మై భగవతే కృత్వా నమో వ్యాసాయ వేధసే।। పురుషాయ పురాణాయ భృగువాక్యప్రవర్త్తినే। మానుషచ్ఛద్మరూపాయ విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే

ఆ భగవంతుడైన వ్యాసునికి, సృష్టికర్తకు, నేను నమస్కరిస్తాను. పురాతనుడు, భృగువాక్యాలను ప్రచారం చేసినవాడు, మానవ రూపాన్ని ధరించిన విష్ణువుకు, మహాశక్తివంతుడైనవారికి నమస్కారం.

జాతమాత్రఞ్చ యం వేద ఉపతస్థే ససఙ్గ్రహః। ధర్మమేవ పురస్కృత్య జాతూకర్ణాదవాప తమ్

వ్యాసుడు పుట్టిన వెంటనే, అన్ని శాఖలతో కూడిన వేదం ఆయనను సేవించింది. ధర్మాన్ని ముందుగా ఉంచి, జాతూకర్ణుని నుండి ఆయన వేదాన్ని పొందాడు.

మతిం మన్థానమావిధ్య యేనాసౌ శ్రుతిసాగరాత్। ప్రకాశం జనితో లోకే మహాభారతచన్ద్రమాః

తన మనసును మథనదండంగా చేసి, వేదసాగరాన్ని మథించి, లోకానికి మహాభారత చంద్రుడిని ప్రకాశింపజేశాడు.

వేదద్రుమశ్చ యం ప్రాప్య సశాఖః సమపద్యత। భూమికాలగుణాన్ ప్రాప్య బహుశాఖో యథా ద్రుమః

వేదవృక్షం వ్యాసుడిని చేరిన తర్వాత, అనేక శాఖలతో విస్తరించింది. స్థలం, కాలం వంటి లక్షణాలు పొందిన వృక్షంలా, అది విస్తృతమైంది.

తస్మాదహముపశ్రుత్య పురాణం బ్రహ్మవాదినః। సర్వజ్ఞాత్సర్వవేదేషు పూజితాద్దీప్తతేజసః

అందువల్ల, అన్ని వేదాలలో నిపుణుడైన, అందరి చేత గౌరవించబడిన, తేజస్సుతో ప్రకాశించే బ్రహ్మవేత్త నుండి నేను పురాణాన్ని విన్నాను.

పురాణం సమ్ప్రవక్ష్యామి యదుక్తం మాతరిశ్వనా। పృష్టేన మునిభిః పూర్వం నైమిషీయైర్మహాత్మభిః

ఇప్పుడు మాతరిశ్వన్ చెప్పిన పురాణాన్ని, గతంలో నైమిశారణ్య మహర్షులు అడిగిన విధంగా, నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

మహేశ్వరః పరోఽవ్యక్తశ్చతుర్బాహుశ్చతుర్ముఖః। అచిన్త్యశ్చాప్రమేయశ్చ స్వయమ్భూర్హేతురీశ్వరః

మహేశ్వరుడు పరమాత్మ, అవ్యక్త స్వరూపుడు, నాలుగు చేతులు, నాలుగు ముఖాలు కలవాడు, అవిచార్యుడు, అపరిమితుడు, స్వయంభూ, కారణమైన ఈశ్వరుడు.

అవ్యక్తం కారణం యద్యన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్। మహదాదివిశేషాన్తం సృజతీతి వినిశ్చయః

అవ్యక్తం అనేది కారణం, శాశ్వతమైనది, సత్తా-అసత్తా స్వరూపం. మహత్తత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు అన్నీ దానివలన సృష్టించబడతాయని నిశ్చయం.

అణ్డం హిరణ్మయఞ్చైవ బభూవాప్రతిమం తతః। అణ్డస్యావరణఞ్చాద్భిరపామపి చ తేజసా

తర్వాత, హిరణ్మయమైన అండం, అపూర్వమైనది పుట్టింది. ఆ అండాన్ని నీళ్లు, అగ్ని ఆవరించాయి.

వాయునా తస్య నభసా నభో భూతాదినా వృతమ్। భూతాదిర్మహతా చైవ అవ్యక్తేనావృతో మహాన్

ఆ అండాన్ని వాయువు, ఆకాశం, భూతాది మూలకాలు చుట్టుముట్టాయి. భూతాది మహత్త్వంతో, మహత్తు అవ్యక్తంతో ఆవరించబడింది.

అతోఽత్ర విశ్వదేవానామృషీణాఞ్చోపవర్ణితమ్। నదీనాం పర్వతానాఞ్చ ప్రాదుర్భావోఽత్ర శస్యతే

ఇక్కడ విశ్వదేవతలు, ఋషులు, నదులు, పర్వతాల అవతరణ వివరించబడింది.

మన్వన్తరాణాం సర్వేషాం కల్పానాఞ్చోపవర్ణనమ్। కీర్త్తనం బ్రహ్మక్షత్రస్య బ్రహ్మ జన్మ చ కీర్త్త్యతే

ఇక్కడ అన్ని మన్వంతరాలు, కల్పాల వివరాలు, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియుల మహిమ, బ్రహ్మ జననం కూడా వివరించబడింది.

అతో బ్రహ్మణి స్రష్టృత్వం ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్। అవస్థాశ్చాత్ర కీర్త్త్యన్తే బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః

ఇక్కడ బ్రహ్మ సృష్టికర్తగా ఉన్నతత, ప్రాణుల సృష్టి వివరాలు, అవ్యక్త జననమైన బ్రహ్ముని స్థితులు వివరించబడ్డాయి.

కల్పానాం వత్సరాశ్చైవ జగతః స్థాపనన్తథా। శయనఞ్చ హరేరత్ర పృథివ్యుద్ధరణన్తథా

ఇక్కడ కల్పాల సంవత్సరాలు, జగత్తు స్థాపన, హరివు నిద్ర, భూమిని పైకి తీయడం వివరించబడ్డాయి.

సన్నివేశః పురాదీనాం వర్ణాశ్రమవిభాగశః। వృక్షాణాం గృహసంస్థానాం సిద్ధానాఞ్చవినాశనమ్

పురాలు మొదలైన వాటి నిర్మాణం, వర్ణాశ్రమ విభాగాలు, వృక్షాలు, గృహాల ఆకృతులు, సిద్ధుల వినాశనం ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

యోజనానాం పథాఞ్చైవ సఞ్చరో బహువిస్తరః। స్వర్గే స్థానవిభాగశ్చ మర్త్త్యానాం భువిచారిణామ్

పరమ విశాలమైన మార్గాలు, వాటిలో జరిగే ప్రయాణాలు, అలాగే భూమిపై జీవించే మానవులకు స్వర్గంలో ఉన్న ప్రాంతాల విభాగాలు వివరించబడ్డాయి.

వృక్షాణామోషధీనాఞ్చ వీరుధాఞ్చ ప్రకీర్త్తనమ్। వృక్షనారకికీటత్వం మర్త్త్యానాం పరికీర్త్తితమ్

చెట్లు, ఔషధాలు, లతలు ఇలా అన్నింటి వివరాలు చెప్పబడ్డాయి. అలాగే మానవులు చెట్లు, జంతువులు, పురుగులుగా పునర్జన్మ పొందే విషయమూ వివరించబడింది.

దేవతానామృషీణాఞ్చ ద్వే సృతీ పరికీర్త్తితే। అన్నాదీనాం తనూనాఞ్చ సర్జనన్త్యజనన్తథా

దేవతలు, ఋషులకు రెండు మార్గాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. అన్నం తినే, శరీరం కలిగిన జీవుల సృష్టి, లయ కూడా వివరించబడింది.

ప్రథమం సర్వశాస్త్రాణాం పురాణం బ్రహ్మణా స్మృతమ్। అనన్తరఞ్చ వక్రేభ్యో వేదాస్తస్య వినిఃసృతాః

అన్ని శాస్త్రాలలో మొదటిగా పురాణాన్ని బ్రహ్మ గుర్తు పెట్టుకున్నాడు. ఆ తరువాత ఆయన నోళ్ళ నుండి వేదాలు ఉద్భవించాయి.

అఙ్గాని ధర్మశాస్త్రఞ్చ వ్రతాని నియమాస్తథా। పశూనాం పురుషాణాఞ్చ సమ్భవః పరికీర్తితః

వేదాంగాలు, ధర్మశాస్త్రం, వ్రతాలు, నియమాలు, అలాగే జంతువులు, మనుషుల ఉత్పత్తి వివరించబడ్డాయి.

తథా నిర్వచనం ప్రోక్తం కల్పస్య చ పరిగ్రహః। నవ సర్గాః పునః ప్రోక్తా బ్రహ్మణో బుద్ధిపూర్వకాః

పదాల అర్థాలు, కల్పాల సంఖ్య వివరించబడ్డాయి. అలాగే బ్రహ్మ మనస్సు ద్వారా వచ్చిన తొమ్మిది సృష్టులు మళ్లీ చెప్పబడ్డాయి.

త్రయోఽన్యే బుద్ధిపూర్వాస్తు తతో లోకానకల్పయత్। బ్రహ్మణోఽవయవేభ్యశ్చ ధర్మాదీనాం సముద్భవః

మరొక మూడు సృష్టులు కూడా మనస్సు ద్వారా వచ్చాయని చెప్పబడింది. తరువాత బ్రహ్మ లోకాలను సృష్టించాడు. ఆయన అవయవాల నుండి ధర్మాది ఇతరులు పుట్టారు.

యే ద్వాదశ ప్రసూయన్తే ప్రజాః కల్పే పునః పునః। కల్పయోరన్తరం ప్రోక్తం ప్రతిసన్ధిశ్చ యస్తయోః

ప్రతి కల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ పుట్టే పన్నెండు రకాల ప్రజలు వివరించబడ్డారు. కల్పాల మధ్య విరామం, వాటి సంబంధం కూడా చెప్పబడింది.

తమోమాత్రావృతత్వాచ్చ బ్రహ్మణోఽధర్మసమ్భవః। తథైవ శతరూపాయాః సమ్భవశ్చ తతః పరమ్

అంధకారంతో కప్పబడిన కారణంగా బ్రహ్మ నుండి అధర్మం ఉద్భవించినట్టు వివరించబడింది. అలాగే శతరూపా జననం కూడా తరువాత చెప్పబడింది.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రసూత్యాకూతయశ్చ తాః। కీర్త్త్యన్తే ధూతపాప్మానో యేషు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు, ప్రసూతి, ఆకూతి అనే సంతానాలు వివరించబడ్డాయి. వీరందరిలో పాపం లేని వారు, లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి.