వాయుపురాణమ్

ఏషాఞ్చ ఋషిముఖ్యానాం పురాణం ప్రతి ధీమతామ్। శుశ్రూషాస్తి మహాబుద్ధే తచ్ఛ్రావయితుమర్హసి

ఈ మహర్షులందరిలో పురాణాన్ని వినాలనే ఆశ ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా! నువ్వు వారికి పురాణాన్ని చెప్పాలి.

సర్వే హీమే మహాత్మానో నానా గోత్రాః సమాగతాః। స్వాన్ స్వాన్ వంశాన్ పురాణైస్తు శ్రృణుయుర్బ్రహ్మవాదినః

ఈ మహాత్ములు అందరూ వివిధ వంశాల నుంచి వచ్చారు. బ్రహ్మవేత్తలైన వీరు తమ తమ వంశాల కథలను పురాణాల ద్వారా వినాలని కోరుకుంటున్నారు.

సపుత్రాన్ దీర్ఘసత్రేఽస్మిఞ్ఛ్రవయేథా మునీనథ। దీక్షిష్యమాణైరస్మాభి స్తేన ప్రాగసి సంస్మృతః

ఓ మునీశ్వరా! ఈ దీర్ఘయజ్ఞంలో మేము దీక్ష తీసుకునే ముందు, మేము నిన్ను స్మరించుకున్నాము. నీవు మునులకూ, వారి కుమారులకూ పురాణాన్ని వినిపించాలి.

ఇతి సన్నోదితః సూతస్తైరేవ మునిభిః పురా। పురాణార్థం పురాణజ్ఞైః సత్యవ్రతపరాయణైః

అప్పుడు, సత్యవ్రతంలో స్థిరమైన పురాణజ్ఞులైన ఆ మహర్షులు, సూతుడిని పురాణార్థాన్ని వివరించమని కోరారు.

స్వధర్మ ఏష సూతస్య సద్భిర్దృష్టః పురాతనైః। దేవతానామృషీణాఞ్చ రాజ్ఞాఞ్చామితతేజసామ్

దేవతలకు, ఋషులకు, అపారశక్తి కలిగిన రాజులకు పురాణాన్ని వినిపించడం సూతుని సహజ కర్తవ్యం అని పూర్వికులు చెప్పారు.

వంశానాం ధారణం కార్యం శ్రుతానాఞ్చ మహాత్మనామ్। ఇతిహాసపురాణేషు దిష్టా యే బ్రహ్మవాదిభిః

మహాత్ముల వంశాలను, ఇతిహాస పురాణాల్లో చెప్పినట్లు, బ్రహ్మవేత్తలు వ్రాసిన విధంగా కాపాడటం అవసరం.

న హి వేదేష్వధికారః కశ్విత్ సూతస్య దృశ్యతే। వైన్యస్య హి పృథోర్యజ్ఞే వర్త్తమానే మహాత్మనః। సుత్యాయామభవత్ సూతః ప్రథమం వర్ణవైకృతః

వేదాల్లో సూతుడికి హక్కు లేదు. వేనునందు పుత్రుడైన మహాత్ముడైన పృథువు యజ్ఞంలో, సోమపాన సమయంలో, సూతుడు వేరుగా ఒక వర్గంగా మొదటగా ఉద్భవించాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా తత్ర హవిః పృక్తం బృహస్పతేః। జుహావేన్ద్రాయ దేవాయ తతః సూతో వ్యజాయత। ప్రమాదాత్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు

అక్కడ ఇంద్రునికి అర్పించాల్సిన హవిస్సు బృహస్పతికి ఇవ్వాల్సిన నెయ్యితో కలిసిపోయింది. ఆ తప్పు వల్ల సూతుడు జన్మించాడు. ఆ తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం కూడా చేశారు.

శిష్యహవ్యేన యత్ పృక్తమభిభూతం గురోర్హవిః। అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతః

శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును మించిపోయి, క్రమం తప్పినప్పుడు, అలా వర్ణభేదం ఏర్పడింది.

యచ్చ క్షత్రాత్ సమభవద్బ్రాహ్మణాఽవరయోనితః। తతః పూర్వేణ సాధర్మ్యాత్తుల్యధర్మా ప్రకీర్త్తితః

క్షత్రియ స్త్రీ నుంచి బ్రాహ్మణుడు జన్మించినప్పుడు, ముందుగా చెప్పినవారితో పోల్చి, అతనికి కూడా అదే విధమైన కర్తవ్యాలు ఉంటాయని చెప్పారు.

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్। రథనాగాశ్వచరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతుడి మధ్యస్థ కర్తవ్యం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు నడపడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉండడం, చివరికి వైద్యశాస్త్రంలో కూడా నిపుణుడవడం.

తత్ స్వధర్మమహం పృష్టో భవద్భిర్బ్రహ్మవాదిభిః। కస్మాత్ సమ్యఙ్న విబ్రూయాం పురాణమృషిపూజితమ్

బ్రహ్మతత్వాన్ని అన్వేషించే మీరు నన్ను నా కర్తవ్యాన్ని గురించి అడిగారు. పురాణాన్ని, ప్రాచీన ఋషులు గౌరవించినదాన్ని, నేను సరిగ్గా చెప్పకూడదా?

పితౄణాం మానసీ కన్యా వాసవీ సమపద్యత। అపధ్యాతా చ పితృభిర్మత్స్యయోనౌ బభూవ సా

పితృదేవతల మనసులో పుట్టిన కుమార్తె వాసవీగా మారింది. తండ్రులు ఆమెను తిరస్కరించగా, ఆమె చేప రూపంలో జన్మించింది.

అరణీవ హుతాశస్య నిమిత్తం యస్య జన్మనః। తస్యాం జాతో మహాయోగీ వ్యాసో వేదవిదాం వరః

అగ్నిని వెలిగించేందుకు ఉపయోగించే అరణిలా, ఆమె జన్మానికి కారణమైంది. ఆమేలో మహాయోగి, వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వ్యాసుడు జన్మించాడు.

తస్మై భగవతే కృత్వా నమో వ్యాసాయ వేధసే।। పురుషాయ పురాణాయ భృగువాక్యప్రవర్త్తినే। మానుషచ్ఛద్మరూపాయ విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే

ఆ భగవంతుడైన వ్యాసునికి, సృష్టికర్తకు, నేను నమస్కరిస్తాను. పురాతనుడు, భృగువాక్యాలను ప్రచారం చేసినవాడు, మానవ రూపాన్ని ధరించిన విష్ణువుకు, మహాశక్తివంతుడైనవారికి నమస్కారం.

జాతమాత్రఞ్చ యం వేద ఉపతస్థే ససఙ్గ్రహః। ధర్మమేవ పురస్కృత్య జాతూకర్ణాదవాప తమ్

వ్యాసుడు పుట్టిన వెంటనే, అన్ని శాఖలతో కూడిన వేదం ఆయనను సేవించింది. ధర్మాన్ని ముందుగా ఉంచి, జాతూకర్ణుని నుండి ఆయన వేదాన్ని పొందాడు.

మతిం మన్థానమావిధ్య యేనాసౌ శ్రుతిసాగరాత్। ప్రకాశం జనితో లోకే మహాభారతచన్ద్రమాః

తన మనసును మథనదండంగా చేసి, వేదసాగరాన్ని మథించి, లోకానికి మహాభారత చంద్రుడిని ప్రకాశింపజేశాడు.

వేదద్రుమశ్చ యం ప్రాప్య సశాఖః సమపద్యత। భూమికాలగుణాన్ ప్రాప్య బహుశాఖో యథా ద్రుమః

వేదవృక్షం వ్యాసుడిని చేరిన తర్వాత, అనేక శాఖలతో విస్తరించింది. స్థలం, కాలం వంటి లక్షణాలు పొందిన వృక్షంలా, అది విస్తృతమైంది.

తస్మాదహముపశ్రుత్య పురాణం బ్రహ్మవాదినః। సర్వజ్ఞాత్సర్వవేదేషు పూజితాద్దీప్తతేజసః

అందువల్ల, అన్ని వేదాలలో నిపుణుడైన, అందరి చేత గౌరవించబడిన, తేజస్సుతో ప్రకాశించే బ్రహ్మవేత్త నుండి నేను పురాణాన్ని విన్నాను.

పురాణం సమ్ప్రవక్ష్యామి యదుక్తం మాతరిశ్వనా। పృష్టేన మునిభిః పూర్వం నైమిషీయైర్మహాత్మభిః

ఇప్పుడు మాతరిశ్వన్ చెప్పిన పురాణాన్ని, గతంలో నైమిశారణ్య మహర్షులు అడిగిన విధంగా, నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

మహేశ్వరః పరోఽవ్యక్తశ్చతుర్బాహుశ్చతుర్ముఖః। అచిన్త్యశ్చాప్రమేయశ్చ స్వయమ్భూర్హేతురీశ్వరః

మహేశ్వరుడు పరమాత్మ, అవ్యక్త స్వరూపుడు, నాలుగు చేతులు, నాలుగు ముఖాలు కలవాడు, అవిచార్యుడు, అపరిమితుడు, స్వయంభూ, కారణమైన ఈశ్వరుడు.

అవ్యక్తం కారణం యద్యన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్। మహదాదివిశేషాన్తం సృజతీతి వినిశ్చయః

అవ్యక్తం అనేది కారణం, శాశ్వతమైనది, సత్తా-అసత్తా స్వరూపం. మహత్తత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు అన్నీ దానివలన సృష్టించబడతాయని నిశ్చయం.

అణ్డం హిరణ్మయఞ్చైవ బభూవాప్రతిమం తతః। అణ్డస్యావరణఞ్చాద్భిరపామపి చ తేజసా

తర్వాత, హిరణ్మయమైన అండం, అపూర్వమైనది పుట్టింది. ఆ అండాన్ని నీళ్లు, అగ్ని ఆవరించాయి.

వాయునా తస్య నభసా నభో భూతాదినా వృతమ్। భూతాదిర్మహతా చైవ అవ్యక్తేనావృతో మహాన్

ఆ అండాన్ని వాయువు, ఆకాశం, భూతాది మూలకాలు చుట్టుముట్టాయి. భూతాది మహత్త్వంతో, మహత్తు అవ్యక్తంతో ఆవరించబడింది.

అతోఽత్ర విశ్వదేవానామృషీణాఞ్చోపవర్ణితమ్। నదీనాం పర్వతానాఞ్చ ప్రాదుర్భావోఽత్ర శస్యతే

ఇక్కడ విశ్వదేవతలు, ఋషులు, నదులు, పర్వతాల అవతరణ వివరించబడింది.

మన్వన్తరాణాం సర్వేషాం కల్పానాఞ్చోపవర్ణనమ్। కీర్త్తనం బ్రహ్మక్షత్రస్య బ్రహ్మ జన్మ చ కీర్త్త్యతే

ఇక్కడ అన్ని మన్వంతరాలు, కల్పాల వివరాలు, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియుల మహిమ, బ్రహ్మ జననం కూడా వివరించబడింది.

అతో బ్రహ్మణి స్రష్టృత్వం ప్రజాసర్గోపవర్ణనమ్। అవస్థాశ్చాత్ర కీర్త్త్యన్తే బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః

ఇక్కడ బ్రహ్మ సృష్టికర్తగా ఉన్నతత, ప్రాణుల సృష్టి వివరాలు, అవ్యక్త జననమైన బ్రహ్ముని స్థితులు వివరించబడ్డాయి.

కల్పానాం వత్సరాశ్చైవ జగతః స్థాపనన్తథా। శయనఞ్చ హరేరత్ర పృథివ్యుద్ధరణన్తథా

ఇక్కడ కల్పాల సంవత్సరాలు, జగత్తు స్థాపన, హరివు నిద్ర, భూమిని పైకి తీయడం వివరించబడ్డాయి.

సన్నివేశః పురాదీనాం వర్ణాశ్రమవిభాగశః। వృక్షాణాం గృహసంస్థానాం సిద్ధానాఞ్చవినాశనమ్

పురాలు మొదలైన వాటి నిర్మాణం, వర్ణాశ్రమ విభాగాలు, వృక్షాలు, గృహాల ఆకృతులు, సిద్ధుల వినాశనం ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.