వాయుపురాణమ్

ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే దీర్ఘసత్రన్తు ఈజిరే। నద్యాస్తీరే దృషద్వత్యాః పుణ్యాయాః శుచిరోధసః। దీక్షితాస్తే యథాశాస్త్రం నైమిషారణ్యగోచరాః

ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో, పవిత్రమైన దృశద్వతి నది తీరంలో, శాస్త్రోక్తంగా దీక్ష తీసుకొని, నైమిషారణ్యంలో నివసిస్తూ, వారు దీర్ఘయజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు.

ద్రష్టుం తాన్ స మహాబుద్ధిః సూతః పౌరాణికోత్తమః। లోమాని హర్షయాఞ్చక్రే శ్రోత్రూణాం యత్ సుభాషితైః। కర్మణా ప్రథితస్తేన లోకేఽస్మిఁల్లోమహర్షణః

వారిని దర్శించడానికి, సూతుడు, పురాణాలను వివరించడంలో ప్రఖ్యాతి గలవాడు, తన మధురమైన మాటలతో శ్రోతల రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా చేశాడు. అందుకే ఆయనకు లోమహర్షణుడు అనే పేరు వచ్చింది.

తపఃశ్రుతాచారనిధేర్వేదవ్యాసస్య ధీమతః। శిష్యో బభూవ మేధావీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః

వేదవ్యాస మహర్షికి శిష్యుడై, తపస్సు, విద్య, ఆచారాలలో నిధిగా, మేధావిగా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

పురాణ వేదో హ్యఖిలో యస్మిన్ సమ్యక్ ప్రతిష్ఠితః। భారతీ చైవ విపులా మహాభారతవర్ద్ధినీ

పురాణాలు, వేదాలు అన్నీ ఇందులో బలంగా నిలిచినవే. మహాభారతాన్ని పెంచే విస్తృతమైన భారతీ కూడా ఇందులో స్థిరంగా ఉంది.

ధర్మార్థకామమోక్షార్థాః కథా యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితాః। సూక్తాః సుపరిభాషాశ్చ భూమావోషధయో యథా

ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం గురించి చెప్పే కథలు ఇందులో స్థిరంగా ఉన్నాయి. మంచి మాటలు, స్పష్టమైన వాక్యాలు కూడా భూమిపై ఔషధాలు ఉన్నట్లు ఇందులో ఉన్నాయి.

స తాన్ న్యాయేన సుధియో న్యాయవిన్మునిపుఙ్గవాన్। అభిగమ్యోపసంసృత్య నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిః। తోషయామాస మేధావీ ప్రణిపాతేన తానృషీన్

ఆ తెలివైనవాడు, న్యాయాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, ఆ మహర్షులను దగ్గరగా వెళ్లి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, గౌరవంగా వందనం చేసి సంతోషపరిచాడు.

తే చాపి సర్త్రిణః ప్రీతాః ససదస్యా మహౌజసః। తస్మై సామ చ పూజాఞ్చ యథావత్ ప్రతిపేదిరే

ఆ మహాశక్తి కలిగిన మహర్షులు, వారి సభతో కలిసి సంతోషంతో అతనికి యథావిధిగా సత్కారం, పూజ చేశారు.

అథ తేషాం పురాణస్య శుశ్రూషా సమపద్యత। దృష్ట్వా తమాతివిశ్వస్తం విద్వాంసం లోమహర్షణమ్

అప్పుడు, లోమహర్షణుడు ఎంతో భక్తితో ఉన్నాడని చూసి, వారిలో పురాణాన్ని వినాలనే ఆసక్తి కలిగింది.

తస్మిన్ సత్రే గృహపతిః సర్వశాస్త్రవిశారదః। ఇఙ్గితైర్భావమాలక్ష్య తేషాం సూతమనోదయత్

ఆ సభలో, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన గృహస్థుడు వారి సంకల్పాన్ని సంకేతాలతో గ్రహించి, సూతుడిని మాట్లాడమని ప్రోత్సహించాడు.

త్వయా సూత మహాబుద్ధిర్భగవాన్ బ్రహ్మవిత్తమః। ఇతిహాసపురాణార్థం వ్యాసః సమ్యగుపాసితః। దుదోహ వై మతిం తస్య త్వం పురాణాశ్రయాం కథామ్

సూతా, నీకు గొప్ప బుద్ధి ఉంది. బ్రహ్మను తెలిసిన మహానుభావుడైన వ్యాసుడు నీ ద్వారా ఇతిహాస, పురాణార్థాన్ని బాగా వివరించాడు. ఇప్పుడు ఆ జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని పురాణకథను వినిపించు.

ఏషాఞ్చ ఋషిముఖ్యానాం పురాణం ప్రతి ధీమతామ్। శుశ్రూషాస్తి మహాబుద్ధే తచ్ఛ్రావయితుమర్హసి

ఈ మహర్షులందరిలో పురాణాన్ని వినాలనే ఆశ ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా! నువ్వు వారికి పురాణాన్ని చెప్పాలి.

సర్వే హీమే మహాత్మానో నానా గోత్రాః సమాగతాః। స్వాన్ స్వాన్ వంశాన్ పురాణైస్తు శ్రృణుయుర్బ్రహ్మవాదినః

ఈ మహాత్ములు అందరూ వివిధ వంశాల నుంచి వచ్చారు. బ్రహ్మవేత్తలైన వీరు తమ తమ వంశాల కథలను పురాణాల ద్వారా వినాలని కోరుకుంటున్నారు.

సపుత్రాన్ దీర్ఘసత్రేఽస్మిఞ్ఛ్రవయేథా మునీనథ। దీక్షిష్యమాణైరస్మాభి స్తేన ప్రాగసి సంస్మృతః

ఓ మునీశ్వరా! ఈ దీర్ఘయజ్ఞంలో మేము దీక్ష తీసుకునే ముందు, మేము నిన్ను స్మరించుకున్నాము. నీవు మునులకూ, వారి కుమారులకూ పురాణాన్ని వినిపించాలి.

ఇతి సన్నోదితః సూతస్తైరేవ మునిభిః పురా। పురాణార్థం పురాణజ్ఞైః సత్యవ్రతపరాయణైః

అప్పుడు, సత్యవ్రతంలో స్థిరమైన పురాణజ్ఞులైన ఆ మహర్షులు, సూతుడిని పురాణార్థాన్ని వివరించమని కోరారు.

స్వధర్మ ఏష సూతస్య సద్భిర్దృష్టః పురాతనైః। దేవతానామృషీణాఞ్చ రాజ్ఞాఞ్చామితతేజసామ్

దేవతలకు, ఋషులకు, అపారశక్తి కలిగిన రాజులకు పురాణాన్ని వినిపించడం సూతుని సహజ కర్తవ్యం అని పూర్వికులు చెప్పారు.

వంశానాం ధారణం కార్యం శ్రుతానాఞ్చ మహాత్మనామ్। ఇతిహాసపురాణేషు దిష్టా యే బ్రహ్మవాదిభిః

మహాత్ముల వంశాలను, ఇతిహాస పురాణాల్లో చెప్పినట్లు, బ్రహ్మవేత్తలు వ్రాసిన విధంగా కాపాడటం అవసరం.

న హి వేదేష్వధికారః కశ్విత్ సూతస్య దృశ్యతే। వైన్యస్య హి పృథోర్యజ్ఞే వర్త్తమానే మహాత్మనః। సుత్యాయామభవత్ సూతః ప్రథమం వర్ణవైకృతః

వేదాల్లో సూతుడికి హక్కు లేదు. వేనునందు పుత్రుడైన మహాత్ముడైన పృథువు యజ్ఞంలో, సోమపాన సమయంలో, సూతుడు వేరుగా ఒక వర్గంగా మొదటగా ఉద్భవించాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా తత్ర హవిః పృక్తం బృహస్పతేః। జుహావేన్ద్రాయ దేవాయ తతః సూతో వ్యజాయత। ప్రమాదాత్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు

అక్కడ ఇంద్రునికి అర్పించాల్సిన హవిస్సు బృహస్పతికి ఇవ్వాల్సిన నెయ్యితో కలిసిపోయింది. ఆ తప్పు వల్ల సూతుడు జన్మించాడు. ఆ తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం కూడా చేశారు.

శిష్యహవ్యేన యత్ పృక్తమభిభూతం గురోర్హవిః। అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతః

శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును మించిపోయి, క్రమం తప్పినప్పుడు, అలా వర్ణభేదం ఏర్పడింది.

యచ్చ క్షత్రాత్ సమభవద్బ్రాహ్మణాఽవరయోనితః। తతః పూర్వేణ సాధర్మ్యాత్తుల్యధర్మా ప్రకీర్త్తితః

క్షత్రియ స్త్రీ నుంచి బ్రాహ్మణుడు జన్మించినప్పుడు, ముందుగా చెప్పినవారితో పోల్చి, అతనికి కూడా అదే విధమైన కర్తవ్యాలు ఉంటాయని చెప్పారు.

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్। రథనాగాశ్వచరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతుడి మధ్యస్థ కర్తవ్యం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు నడపడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉండడం, చివరికి వైద్యశాస్త్రంలో కూడా నిపుణుడవడం.

తత్ స్వధర్మమహం పృష్టో భవద్భిర్బ్రహ్మవాదిభిః। కస్మాత్ సమ్యఙ్న విబ్రూయాం పురాణమృషిపూజితమ్

బ్రహ్మతత్వాన్ని అన్వేషించే మీరు నన్ను నా కర్తవ్యాన్ని గురించి అడిగారు. పురాణాన్ని, ప్రాచీన ఋషులు గౌరవించినదాన్ని, నేను సరిగ్గా చెప్పకూడదా?

పితౄణాం మానసీ కన్యా వాసవీ సమపద్యత। అపధ్యాతా చ పితృభిర్మత్స్యయోనౌ బభూవ సా

పితృదేవతల మనసులో పుట్టిన కుమార్తె వాసవీగా మారింది. తండ్రులు ఆమెను తిరస్కరించగా, ఆమె చేప రూపంలో జన్మించింది.

అరణీవ హుతాశస్య నిమిత్తం యస్య జన్మనః। తస్యాం జాతో మహాయోగీ వ్యాసో వేదవిదాం వరః

అగ్నిని వెలిగించేందుకు ఉపయోగించే అరణిలా, ఆమె జన్మానికి కారణమైంది. ఆమేలో మహాయోగి, వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వ్యాసుడు జన్మించాడు.

తస్మై భగవతే కృత్వా నమో వ్యాసాయ వేధసే।। పురుషాయ పురాణాయ భృగువాక్యప్రవర్త్తినే। మానుషచ్ఛద్మరూపాయ విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే

ఆ భగవంతుడైన వ్యాసునికి, సృష్టికర్తకు, నేను నమస్కరిస్తాను. పురాతనుడు, భృగువాక్యాలను ప్రచారం చేసినవాడు, మానవ రూపాన్ని ధరించిన విష్ణువుకు, మహాశక్తివంతుడైనవారికి నమస్కారం.

జాతమాత్రఞ్చ యం వేద ఉపతస్థే ససఙ్గ్రహః। ధర్మమేవ పురస్కృత్య జాతూకర్ణాదవాప తమ్

వ్యాసుడు పుట్టిన వెంటనే, అన్ని శాఖలతో కూడిన వేదం ఆయనను సేవించింది. ధర్మాన్ని ముందుగా ఉంచి, జాతూకర్ణుని నుండి ఆయన వేదాన్ని పొందాడు.

మతిం మన్థానమావిధ్య యేనాసౌ శ్రుతిసాగరాత్। ప్రకాశం జనితో లోకే మహాభారతచన్ద్రమాః

తన మనసును మథనదండంగా చేసి, వేదసాగరాన్ని మథించి, లోకానికి మహాభారత చంద్రుడిని ప్రకాశింపజేశాడు.

వేదద్రుమశ్చ యం ప్రాప్య సశాఖః సమపద్యత। భూమికాలగుణాన్ ప్రాప్య బహుశాఖో యథా ద్రుమః

వేదవృక్షం వ్యాసుడిని చేరిన తర్వాత, అనేక శాఖలతో విస్తరించింది. స్థలం, కాలం వంటి లక్షణాలు పొందిన వృక్షంలా, అది విస్తృతమైంది.

తస్మాదహముపశ్రుత్య పురాణం బ్రహ్మవాదినః। సర్వజ్ఞాత్సర్వవేదేషు పూజితాద్దీప్తతేజసః

అందువల్ల, అన్ని వేదాలలో నిపుణుడైన, అందరి చేత గౌరవించబడిన, తేజస్సుతో ప్రకాశించే బ్రహ్మవేత్త నుండి నేను పురాణాన్ని విన్నాను.