వాయుపురాణమ్

బ్రహ్మాణం లోకకర్త్తారం సర్వజ్ఞమపరాజితమ్। ప్రభుం భూతభవిష్యస్య సామ్ప్రతస్య చ సత్పతిమ్

బ్రహ్మదేవుడు లోకాలను సృష్టించేవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఎవ్వరూ ఓడించలేని వాడు, గత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు అధిపతి.

జ్ఞానమప్రతిమం యస్య వైరాగ్యం చ జగత్పతేః। ఐశ్వర్యఞ్చైవ ధర్మశ్చ సహసిద్ధిచతుష్టయః

ప్రపంచాధిపతియైన ఆయనకు సమానమైన జ్ఞానం లేదు, ఆయనకు పరమమైన విరక్తి ఉంది, ఆయనే సంపూర్ణ ఐశ్వర్యం, ధర్మం, నాలుగు సిద్ధులు కలవాడు.

య ఇమాన్ పశ్యతే భావాన్నిత్యం సదసదాత్మకాన్। ఆవిశన్తి పునస్తం వై క్రియాభావార్థమీశ్వరమ్

ఈశ్వరుడు ఎప్పుడూ ఉన్నవాటిని, లేనివాటిని చూస్తూ ఉంటాడు. అన్ని జీవులు ఆయనలోకి తిరిగి ప్రవేశిస్తాయి, ఆయనే అన్ని క్రియలకు కారణమైన ప్రభువు.

లోకకృల్లోకతత్త్వజ్ఞో యోగమాస్థాయ తత్త్వవిత్। అసృజత్ సర్వభూతాని స్థావరాణి చరాణి చ

లోకాలను సృష్టించినవాడు, వాటి తత్వాన్ని తెలిసినవాడు, యోగంలో స్థిరుడై, జ్ఞానంతో స్థితుడై, స్థావర జంగమమైన అన్ని ప్రాణులను సృష్టించాడు.

తమజం విశ్వకర్మాణం చిత్పతిం లోకసాక్షిణమ్। పురాణాఖ్యానజిజ్ఞాసుర్వ్రజామి శరణం ప్రభుమ్

ఆ జన్మలేని, సర్వసృష్టికర్త, చైతన్యానికి అధిపతి, లోకాల సాక్షి అయిన ప్రభువును, పురాణకథలు తెలుసుకోవాలని ఆశించి, ఆశ్రయిస్తాను.

బ్రహ్మవాయుమహేన్ద్రేభ్యో నమస్కృత్య సమాహితః। ఋషీణాఞ్చ వరిష్ఠాయ వసిష్ఠాయ మహాత్మనే

బ్రహ్మ, వాయువు, ఇంద్రుడు, మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వశిష్ఠునికి మనసారా నమస్కరించి—

తన్నప్త్త్రే చాతియశసే జాతూకర్ణాయ చర్షయే। వసిష్ఠాయ చ శుచయే కృష్ణద్వైపాయనాయ చ

ఆయనకు అత్యంత ఖ్యాతి కలిగిన మనవడైన జాతూకర్ణ మహర్షికి, పవిత్రుడైన వశిష్ఠునికి, కృష్ణ ద్వైపాయనునికీ నమస్కరిస్తాను.

పురాణం సమ్ప్రవక్ష్యామి బ్రహ్మోక్తం వేదసమ్మితమ్। ధర్మార్థన్యాయసంయుక్తైరాగమైః సువిభూషితమ్

ఇప్పుడు నేను బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన, వేదానికి సమానమైన, ధర్మం, అర్ధం, న్యాయం కలిగిన సిద్ధాంతాలతో అలంకరించబడిన పురాణాన్ని వివరించబోతున్నాను.

అసీమకృష్ణే విక్రాన్తే రాజన్యేఽనుపమత్విషి। ప్రశాసతీమాం ధర్మేణ భూమిం భూమిపసత్తమే

అసీమకృష్ణుడు, రాజులలో అపూర్వమైన వీరుడు, ఈ భూమిని ధర్మపరంగా పాలించినప్పుడు—

ఋషయః సంశితాత్మానః సత్యవ్రతపరాయణాః। ఋజవో నష్టరజసః శాన్తా దాన్తా జితేన్ద్రియాః

ఆ సమయంలో మునులు, ఆత్మనిగ్రహం కలవారు, సత్యవ్రతానికి పట్టుదలతో ఉండేవారు, నేరుగా ఉండేవారు, రాగద్వేషాలు లేని వారు, శాంతులు, దండులు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు.

ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే దీర్ఘసత్రన్తు ఈజిరే। నద్యాస్తీరే దృషద్వత్యాః పుణ్యాయాః శుచిరోధసః। దీక్షితాస్తే యథాశాస్త్రం నైమిషారణ్యగోచరాః

ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో, పవిత్రమైన దృశద్వతి నది తీరంలో, శాస్త్రోక్తంగా దీక్ష తీసుకొని, నైమిషారణ్యంలో నివసిస్తూ, వారు దీర్ఘయజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు.

ద్రష్టుం తాన్ స మహాబుద్ధిః సూతః పౌరాణికోత్తమః। లోమాని హర్షయాఞ్చక్రే శ్రోత్రూణాం యత్ సుభాషితైః। కర్మణా ప్రథితస్తేన లోకేఽస్మిఁల్లోమహర్షణః

వారిని దర్శించడానికి, సూతుడు, పురాణాలను వివరించడంలో ప్రఖ్యాతి గలవాడు, తన మధురమైన మాటలతో శ్రోతల రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా చేశాడు. అందుకే ఆయనకు లోమహర్షణుడు అనే పేరు వచ్చింది.

తపఃశ్రుతాచారనిధేర్వేదవ్యాసస్య ధీమతః। శిష్యో బభూవ మేధావీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః

వేదవ్యాస మహర్షికి శిష్యుడై, తపస్సు, విద్య, ఆచారాలలో నిధిగా, మేధావిగా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

పురాణ వేదో హ్యఖిలో యస్మిన్ సమ్యక్ ప్రతిష్ఠితః। భారతీ చైవ విపులా మహాభారతవర్ద్ధినీ

పురాణాలు, వేదాలు అన్నీ ఇందులో బలంగా నిలిచినవే. మహాభారతాన్ని పెంచే విస్తృతమైన భారతీ కూడా ఇందులో స్థిరంగా ఉంది.

ధర్మార్థకామమోక్షార్థాః కథా యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితాః। సూక్తాః సుపరిభాషాశ్చ భూమావోషధయో యథా

ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం గురించి చెప్పే కథలు ఇందులో స్థిరంగా ఉన్నాయి. మంచి మాటలు, స్పష్టమైన వాక్యాలు కూడా భూమిపై ఔషధాలు ఉన్నట్లు ఇందులో ఉన్నాయి.

స తాన్ న్యాయేన సుధియో న్యాయవిన్మునిపుఙ్గవాన్। అభిగమ్యోపసంసృత్య నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిః। తోషయామాస మేధావీ ప్రణిపాతేన తానృషీన్

ఆ తెలివైనవాడు, న్యాయాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, ఆ మహర్షులను దగ్గరగా వెళ్లి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, గౌరవంగా వందనం చేసి సంతోషపరిచాడు.

తే చాపి సర్త్రిణః ప్రీతాః ససదస్యా మహౌజసః। తస్మై సామ చ పూజాఞ్చ యథావత్ ప్రతిపేదిరే

ఆ మహాశక్తి కలిగిన మహర్షులు, వారి సభతో కలిసి సంతోషంతో అతనికి యథావిధిగా సత్కారం, పూజ చేశారు.

అథ తేషాం పురాణస్య శుశ్రూషా సమపద్యత। దృష్ట్వా తమాతివిశ్వస్తం విద్వాంసం లోమహర్షణమ్

అప్పుడు, లోమహర్షణుడు ఎంతో భక్తితో ఉన్నాడని చూసి, వారిలో పురాణాన్ని వినాలనే ఆసక్తి కలిగింది.

తస్మిన్ సత్రే గృహపతిః సర్వశాస్త్రవిశారదః। ఇఙ్గితైర్భావమాలక్ష్య తేషాం సూతమనోదయత్

ఆ సభలో, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన గృహస్థుడు వారి సంకల్పాన్ని సంకేతాలతో గ్రహించి, సూతుడిని మాట్లాడమని ప్రోత్సహించాడు.

త్వయా సూత మహాబుద్ధిర్భగవాన్ బ్రహ్మవిత్తమః। ఇతిహాసపురాణార్థం వ్యాసః సమ్యగుపాసితః। దుదోహ వై మతిం తస్య త్వం పురాణాశ్రయాం కథామ్

సూతా, నీకు గొప్ప బుద్ధి ఉంది. బ్రహ్మను తెలిసిన మహానుభావుడైన వ్యాసుడు నీ ద్వారా ఇతిహాస, పురాణార్థాన్ని బాగా వివరించాడు. ఇప్పుడు ఆ జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని పురాణకథను వినిపించు.

ఏషాఞ్చ ఋషిముఖ్యానాం పురాణం ప్రతి ధీమతామ్। శుశ్రూషాస్తి మహాబుద్ధే తచ్ఛ్రావయితుమర్హసి

ఈ మహర్షులందరిలో పురాణాన్ని వినాలనే ఆశ ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా! నువ్వు వారికి పురాణాన్ని చెప్పాలి.

సర్వే హీమే మహాత్మానో నానా గోత్రాః సమాగతాః। స్వాన్ స్వాన్ వంశాన్ పురాణైస్తు శ్రృణుయుర్బ్రహ్మవాదినః

ఈ మహాత్ములు అందరూ వివిధ వంశాల నుంచి వచ్చారు. బ్రహ్మవేత్తలైన వీరు తమ తమ వంశాల కథలను పురాణాల ద్వారా వినాలని కోరుకుంటున్నారు.

సపుత్రాన్ దీర్ఘసత్రేఽస్మిఞ్ఛ్రవయేథా మునీనథ। దీక్షిష్యమాణైరస్మాభి స్తేన ప్రాగసి సంస్మృతః

ఓ మునీశ్వరా! ఈ దీర్ఘయజ్ఞంలో మేము దీక్ష తీసుకునే ముందు, మేము నిన్ను స్మరించుకున్నాము. నీవు మునులకూ, వారి కుమారులకూ పురాణాన్ని వినిపించాలి.

ఇతి సన్నోదితః సూతస్తైరేవ మునిభిః పురా। పురాణార్థం పురాణజ్ఞైః సత్యవ్రతపరాయణైః

అప్పుడు, సత్యవ్రతంలో స్థిరమైన పురాణజ్ఞులైన ఆ మహర్షులు, సూతుడిని పురాణార్థాన్ని వివరించమని కోరారు.

స్వధర్మ ఏష సూతస్య సద్భిర్దృష్టః పురాతనైః। దేవతానామృషీణాఞ్చ రాజ్ఞాఞ్చామితతేజసామ్

దేవతలకు, ఋషులకు, అపారశక్తి కలిగిన రాజులకు పురాణాన్ని వినిపించడం సూతుని సహజ కర్తవ్యం అని పూర్వికులు చెప్పారు.

వంశానాం ధారణం కార్యం శ్రుతానాఞ్చ మహాత్మనామ్। ఇతిహాసపురాణేషు దిష్టా యే బ్రహ్మవాదిభిః

మహాత్ముల వంశాలను, ఇతిహాస పురాణాల్లో చెప్పినట్లు, బ్రహ్మవేత్తలు వ్రాసిన విధంగా కాపాడటం అవసరం.

న హి వేదేష్వధికారః కశ్విత్ సూతస్య దృశ్యతే। వైన్యస్య హి పృథోర్యజ్ఞే వర్త్తమానే మహాత్మనః। సుత్యాయామభవత్ సూతః ప్రథమం వర్ణవైకృతః

వేదాల్లో సూతుడికి హక్కు లేదు. వేనునందు పుత్రుడైన మహాత్ముడైన పృథువు యజ్ఞంలో, సోమపాన సమయంలో, సూతుడు వేరుగా ఒక వర్గంగా మొదటగా ఉద్భవించాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా తత్ర హవిః పృక్తం బృహస్పతేః। జుహావేన్ద్రాయ దేవాయ తతః సూతో వ్యజాయత। ప్రమాదాత్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు

అక్కడ ఇంద్రునికి అర్పించాల్సిన హవిస్సు బృహస్పతికి ఇవ్వాల్సిన నెయ్యితో కలిసిపోయింది. ఆ తప్పు వల్ల సూతుడు జన్మించాడు. ఆ తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం కూడా చేశారు.

శిష్యహవ్యేన యత్ పృక్తమభిభూతం గురోర్హవిః। అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతః

శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును మించిపోయి, క్రమం తప్పినప్పుడు, అలా వర్ణభేదం ఏర్పడింది.