వాయుపురాణమ్

రుద్రం బ్రహ్‌మాణమిన్ద్రఞ్చ లోక పాలాన్ ఋషీన్ దనూన్। దేవం తమేకం బహుధా ప్రాహుర్నారాయణం ద్విజాః ।। ౫.

రుద్రుడు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, లోకపాలకులు, ఋషులు, దానవులు — వీరందరినీ ద్విజులు ఒక్క నారాయణుడే అనేక రూపాల్లో ఉన్నవాడని చెబుతారు.

ప్రాజాపత్యా తనుర్యా చ తనుర్యా చైవ వైష్ణవీ। మన్వన్తరే చ కల్పే చ ఆవర్త్తన్తే పునః పునః ।। ౫.

ప్రజాపత్య రూపం, వైష్ణవ రూపం — ప్రతి మన్వంతరంలో, ప్రతి కల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ ఉంటాయి.

తేజసా యశసా బుద్ధ్యా శ్రుతేన చ బలేన చ । జాయన్తే తత్సమాశ్చైవ తానపీహ నిబోధత ।। ౫.

వీరికి తేజస్సు, కీర్తి, బుద్ధి, విద్య, బలంతో సమానంగా జన్మిస్తుంది. వారిని ఇక్కడ వినండి.

రాజస్యా బ్రాహ్మణోంఽశేన మరీచిః కశ్యపోఽభవత్। తామస్యాస్తస్య చాంశేన కాలాత్మా రుద్ర ఉచ్యతే । సాత్త్విక్యాః పురుషాంశేన యజ్ఞే విష్ణురభూత్తదా ।। ౫.

రజోగుణం వల్ల బ్రాహ్మణ భాగంగా మరీచి, కశ్యపులు పుట్టారు. తమోగుణం వల్ల కాలాత్ముడైన రుద్రుడు ఆయన భాగంగా పుట్టాడు. సత్త్వగుణం వల్ల యజ్ఞంలో పురుష భాగంగా విష్ణువు పుట్టాడు.

త్రిషు కాలేషు తస్యైతా బ్రహ్మణస్తనవోంఽశజాః। కాలో భూత్వా పునశ్చాసౌ రుద్రః సంహరతే ప్రజాః ।। ౫.

మూడు కాలాలలో బ్రహ్మ యొక్క ఈ రూపాలు ఆయన భాగాల నుండి జన్మిస్తాయి. మళ్లీ కాలుడై రుద్రుడు ప్రజలను వినాశనం చేస్తాడు.

సమ్ప్రాప్తే చైవ కల్పాన్తే సప్తరశ్మిర్ద్దివాకరః। భూత్వా సంవర్త్తకాదిత్యో లోకాంస్త్రీన్ స తదాదహత్ ।। ౫.

కల్పాంతం వచ్చినప్పుడు, ఏడు కిరణాలున్న సూర్యుడు సంహారక ఆదిత్యుడై, అప్పుడప్పుడు మూడు లోకాలను కాల్చేస్తాడు.

విష్ణుః ప్రజానుగృహ్ణాతి నామరుపవిపర్యయే । తస్యాన్తస్యామవస్థాయాం తత్తదుత్పత్తికారణమ్ ।। ౫.

విష్ణువు పేర్లు, రూపాలు మారినప్పటికీ ప్రజలను కాపాడుతాడు. ఆ చివరి స్థితిలో ప్రతి ఒక్కటి తన సృష్టికి తానే కారణమవుతుంది.

సత్త్వోద్రిక్తా తు యా ప్రోక్తా బ్రహ్మణః పౌరుషీ తనుః। తస్యాంశేన విజజ్ఞే స ఇహ స్వాయమ్భువేఽన్తరే। ఆకూత్యాం మనసో దేవ ఉత్పన్నః ప్రథమే విభుః ।. ౫.

సత్త్వగుణం ఎక్కువగా కలిగిన బ్రహ్మదేవుని పౌరుషీ రూపం నుండి, ఆమె యొక్క భాగంగా, ఈ స్వాయంభువ మను కాలంలో, ఆ మహాదేవుడు ఆకూతి అనే మనువు కుమార్తెలో జన్మించాడు.

తతః పునః స వై దేవో ప్రాప్తే స్వారోచిషేఽన్తరే। తుషితాయాం సముత్పన్నో హ్యతీతస్తుషితైః సహ ।। ౫.

తర్వాత స్వారోచిష మను కాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ దేవుడు తుషితా అనే స్థలంలో, గత తుషితులతో కలిసి జన్మించాడు.

ఔత్తమే చాన్తరే చైవ తుషితస్తు విదుః స వై। వశవర్త్తిభిరుత్పన్నో వశవర్త్తీ హరిః పునః ।। ౫.

ఉత్తమ మను కాలంలో కూడా, ఆయనను తుషితుడిగా, వశవర్తుల మధ్య జన్మించినవాడిగా తెలుసుకుంటారు. మళ్లీ హరిదేవుడు వశవర్తిగా జన్మించాడు.

సత్యాయామభవత్సత్యః సత్యైః సహ సురోత్తమైః। తామసస్యాన్తరే చాపి సమ్ప్రాప్తే పునరేవ హి। భార్యాయాం హరిభిః సార్ద్ధం హరిరేవ బభూవ హ ।। ౫.

సత్యా అనే స్థలంలో, సత్యులందరితో కలిసి సత్యుడిగా అవతరించాడు. తామస మను కాలం వచ్చినప్పుడు కూడా, తన భార్యలో, హరిదేవులతో పాటు హరిదేవుడే మళ్లీ జన్మించాడు.

చారిష్ణవేఽన్తరే చాపి హరిర్దవః పునస్తు సః। వైకుణ్ఠాయామసౌ జజ్ఞే హ్యాభూతరజసైః సహ। వైకుణ్ఠః స పునర్ద్దేవః సమ్ప్రాప్తే చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౫.

చారిష్ణవ మను కాలంలో కూడా హరిదేవుడు దేవుడిగా జన్మించాడు. వైకుంఠ అనే స్థలంలో, ఆభూతరజసులతో కలిసి జన్మించాడు. ఆ దేవుడు చాక్షుష మను కాలం వచ్చినప్పుడు మళ్లీ వైకుంఠుడయ్యాడు.

ధర్మో నారాయణః సాధ్యః సాధ్యైః సహ సురైరభూత్ । స తు నారాయణః సాధ్యః ప్రాప్తే వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౫.

ధర్ముడు, నారాయణుడు, సాధ్యుడు, సాధ్యులతో మరియు దేవతలతో కలిసి అవతరించారు. ఆ నారాయణ సాధ్యుడు వైవస్వత మను కాలం వచ్చినప్పుడు వచ్చాడు.

మారీచాత్ కశ్యపాద్విష్ణురదిత్యాం సమ్బమూవ హ। త్రిస్త్రిః క్రమైరిమాన్ లోకాన్ జిత్వా విష్ణురురుక్రమమ్ ।। ౫.

మారీచి, కశ్యపుల నుండి, విష్ణువు అదితిలో జన్మించాడు. ఆ ఉరుక్రముడు అయిన విష్ణువు మూడు అడుగులతో ఈ మూడు లోకాలను జయించాడు.

ప్రత్యపాదయదిన్ద్రాయ దేవేభ్యశ్చైవ స ప్రభుః। ఇత్యేతాసతనవస్తస్య వ్యతీతాః సప్త సప్తసు। మన్వన్తరేష్వతీతేషు యాభిః సంరక్షితాః ప్రజాః ।। ౫.

ఆయన వాటిని ఇంద్రునికి, ఇతర దేవతలకు తిరిగి ఇచ్చాడు. ఇలా, అతని ఏడు రూపాలు గత ఏడు మను కాలాల్లో జరిగాయి. వాటివల్ల ప్రజలు రక్షించబడ్డారు.

తస్మాద్విష్టమిదం సర్వం వామనేనేహ జాయతా। తస్మాత్స వై స్మృతో విష్ణుర్విశేర్ధాతోః ప్రవేశనాత్ ।। ౫.

అందువల్ల, వామనుడు జన్మించినప్పుడు ఈ లోకం అంతా ఆయన ద్వారా వ్యాపించిపోతుంది. అందుకే, 'విశ్' అనే ధాతువులోనుంచి ప్రవేశించేవాడని, ఆయనను విష్ణువు అంటారు.

ఇత్యేతే బ్రహ్మణశ్చైవ వామనస్య మహాత్మనః। ఏకత్వఞ్చ పృథక్త్వఞ్చ విశిష్టత్వఞ్చ కీర్త్తితమ్ ।। ౫.

ఇలా బ్రహ్మదేవుని, వామన మహాత్ముని ఏకత్వం, భేదం, విశిష్టతను వివరించారు.

దేవతానామిహాంశేన జాయన్తే యాస్తు దేవతాః। తాసాన్తాస్తేజసా బుద్ధ్యా శ్రుతేన చ బలేన చ। జాయన్తే తత్సమాశ్చైవ తా వై తేషామనుగ్రహాత్ ।। ౫.

ఇక్కడ దేవతల భాగాలుగా జన్మించే దేవతల్లో, తేజస్సు, బుద్ధి, విద్య, బలంలో సమానంగా ఉండేవారు వారి అనుగ్రహంతో జన్మిస్తారు.

యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా। తత్తదేవావగచ్ఛఘ్వం విష్ణోస్తేజోంఽశసమ్భవమ్ ।। ౫.

ఏదైనా శక్తి, ఐశ్వర్యం, సౌందర్యం, విజయంతో ఉన్న జీవి ఉంటే, అది విష్ణువు తేజస్సు భాగంగా పుట్టిందని తెలుసుకో.

స ఏవం జాయతేంఽశేన కేచిదిచ్ఛన్తి మానవాః। తతోఽపరే బ్రువన్తీమమన్యోన్యాంశేన జాయతే ।। ౫.

ఇలా ఆయన భాగంగా జన్మిస్తాడు. కొందరు మనుషులు అలా కోరుకుంటారు. మరికొందరు, ఆయన వేరొకరి భాగంగా జన్మిస్తాడని అంటారు.

ఏవం వివదమానాస్తే దృష్ట్వా తాన్వై బ్రువన్తి హ। యస్మాన్న విద్యతే భేదో మనసశ్చేతసశ్చ హ। తస్మాదనుగ్రహాస్తేషాం క్షేత్రజ్ఞాస్తే భవన్త్యుత ।। ౫.

ఇలా వారు వాదిస్తూ ఉండగా, వారిని చూసి ఇలా అంటారు: మనస్సు, చిత్తం వేరు కాదు కనుక, వారి అనుగ్రహంతో వారు క్షేత్రజ్ఞులవుతారు.

ఏకస్తు ప్రభుశక్త్యా వై బహుధా భవతీశ్వరః। భూత్వా యస్మాచ్చ బహుధా భవన్యేకః పునస్తు సః ।। ౫.

ఒక పరమేశ్వరుడు తన శక్తితో అనేక రూపాలు అవతరిస్తాడు. మళ్లీ ఆ అనేక రూపాలన్నీ కలిపి ఒక్కటిగా మారిపోతాడు.

తస్మాత్సుమనసో భేదాజ్జాయన్తే తేజసశ్చ హ। మన్వన్తరేషు సర్వేషు ప్రజాః స్థావరజఙ్గమాః। సర్గాదౌ సకృదుత్పన్నాస్తిష్ఠన్తీహ ప్రశంసయా ।। ౫.

అందువల్ల, మనస్సు, తేజస్సు విభాగాల వల్ల, అన్ని మను కాలాల్లో, స్థావరజంగమమైన అన్ని ప్రాణులు సృష్టి ఆరంభంలో జన్మించి, ఇక్కడ ప్రశంసలతో నిలిచిపోతారు.

ప్రాప్తే ప్రాప్తే తు కల్పాన్తే రుద్రః సంహరతి ప్రజాః। జాయన్తే మోహయన్తోఽన్యానీశ్వరా యోగమాయయా ।। ౫.

ప్రతి కల్పాంతంలో, రుద్రుడు ప్రాణులను లయంచేస్తాడు. ఇతరులు, యోగమాయ శక్తితో, అధికారం లేని వారిని మాయలో పడేస్తూ జన్మిస్తారు.

ఐశ్వర్యేణ చరన్తస్తే మోహయన్తి హ్యనీశ్వరాః। తస్మాద్దోషప్రచారేషు యుక్తాయుక్తం న విద్యతే ।। ౫.

వారు ఐశ్వర్యంతో సంచరిస్తూ, అధికారం లేని వారిని మాయలో పడేస్తారు. అందువల్ల, లోపాలు వ్యాప్తిచెందినప్పుడు, యుక్తమైనదీ, అయుక్తమైనదీ ఉండదు.

భూతాపవాదినో దుష్టా మధ్యస్థా భూతభావినః। భూతాపవాదినః శక్తాస్త్రయో వేదాః ప్రవాదినామ్ ।। ౫.

భూతాల్ని అంగీకరించని వారు చెడిపోయినవారు; మధ్యస్థంగా ఉండేవారు భూతాల పట్ల నిర్లక్ష్యంగా ఉంటారు; భూతాల్ని ఒప్పుకునేవారు శక్తివంతులు. వేదాలు నిజాన్ని ప్రకటించేవారికి ఉపదేశకులు.

దృఢపూర్వశ్రుతత్వాచ్చ ప్రవాదాచ్చైవ లౌకికాత్। చతుర్భిః కారణైరేభిర్యథాతత్త్వం న విన్దతి ।। ౫.

గాఢంగా ముందే వినడం, లోకంలో వినిపించే మాటలు — ఈ నాలుగు కారణాల వల్ల నిజాన్ని యథాతథంగా తెలుసుకోలేరు.

పూర్వమర్థాన్తరే న్యస్తాః కాలాన్తరగతా అపి। తేనాన్యత్ సన్తమప్యర్థం ద్వేషాన్న ప్రతిపద్యతే ।। ౫.

ముందుగా వేరే సందర్భంలో ఉంచిన అర్థాలు, కాలం మారినా, ఉన్నా కూడా, కొత్త అర్థాన్ని ద్వేషంతో ఒప్పుకోరు.

దర్శానాం ద్రవ్యభూతో యో గుణభూతస్తు తేషు యః। కర్మణాం మనసాం కర్త్తా అభిజాత్యా చ యో మహాన్। శ్రుతజ్ఞైః కారణైరేతైశ్చతుర్భిః పరికీర్త్త్యతే ।। ౫.

దృష్టాంతాలలో ద్రవ్యమైనది ద్రవ్యమే; వాటిలో గుణమైనది గుణమే. కర్మలకు, మనస్సుకు కర్త ఎవరో, జన్మతహా గొప్పవాడు ఎవరో, వేదాలు తెలిసినవారు ఈ నాలుగు కారణాలతో వివరించారు.