వాయుపురాణమ్

పితామహం సమాసాద్య యావదుత్తరమానసమ్। ఫల్గుతీర్థన్తు విజ్ఞేయం దేవానామపి దుర్లభమ్ ।। ౪౯.

పితామహుని దగ్గర నుంచి ఉత్తరమానసం వరకు చేరినవారికి, ఫల్గు తీర్థం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.

క్రౌఞ్చపాదాత్ఫల్గుతీర్థం యావత్సాక్షాద్గయాశిరః। ముఖం గయాసురస్యైతత్తస్మాచ్ఛ్రాద్ధమిహాక్షయమ్ ।। ౪౯.

క్రౌంచ పాదం నుంచి ఫల్గు తీర్థం వరకు, అక్కడినుంచి నేరుగా గయాశిరస్సు వరకు — ఇదే గయాసురుని నోరు. అందువల్ల ఇక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నశించదు.

ముణ్డపృష్ఠాన్నగాధస్తాత్సాక్షాత్తత్ఫల్గుతీర్థ కమ్। ఆద్యో గదాధరో దేవో వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః ।। ౪౯.

ముండపృష్టం నుంచి పర్వతం కింద ఉన్న ప్రదేశంలోనే ఆ ఫల్గు తీర్థం ఉంది. అక్కడ మొదటి దేవుడు అయిన గదాధారి, స్పష్టమైనదిగా మరియు అస్పష్టమైనదిగా నిలిచివున్నాడు.

విష్ణ్వాదిపదరూపేణ పితౄణాం ముక్తిహేతవే। ఏతద్విష్ణుపదం దివ్యం దర్శనాత్పాపనాశనమ్ ।। ౪౯.

విష్ణువు మరియు ఇతర పరమస్థానాల రూపంలో, పితృదేవతలకు మోక్షం కలిగించేందుకు, ఇది దివ్యమైన విష్ణుపదం. దీన్ని దర్శించినవారికి పాపాలు నశిస్తాయి.

స్పర్శనాత్పూజనాద్వాపి పితౄణాం దత్తమక్షయమ్। శ్రాద్ధం సపిణ్డకం కృత్వా కులసాహస్రమాత్మనా ।। ౪౯.

ఇక్కడ స్పర్శించినా, పూజ చేసినా, పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు. పిండం పెట్టి శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన వంశంలోని వెయ్యి కుటుంబాలను ఉద్ధరించగలడు.

నయేద్విప్ణుపదం దివ్యమనన్తం శివమవ్యయమ్। శ్రాద్ధం కృత్వా రుద్రపదే నయేత్కులశతం నరః ।। ౪౯.

విష్ణుపదం వద్ద శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన కుటుంబాన్ని దివ్యమైన, అనంతమైన, శుభమైన, నశించని విష్ణులोकానికి తీసుకెళ్తాడు. రుద్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరిస్తాడు.

సహాత్మనా శివపురం తథా బ్రహ్మపదే నరః। బ్రహ్మలోకం కులశతం సముద్ధృత్య నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

తనతో పాటు శివపురికి, అలాగే బ్రహ్మపదానికి వెళ్లి, వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరించి, తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

కశ్యపస్య పదే శ్రాద్ధీ బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్। దక్షిణాగ్నిపదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

కశ్యపుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. దక్షిణాగ్ని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

గార్హపత్యపదే శ్రాద్ధీ వాజపేయఫలం లభేత్। శ్రాద్ధం కృత్వాహవనీయే అశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। ౪౯.

గార్హపత్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వాజపేయ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఆహవనీయ స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

శ్రాద్ధం కృత్వా సభ్యపదే జ్యోతిష్టోమఫలం లభేత్ । ఆవసథ్యపదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

సభ్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు జ్యోతిష్టోమ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఆవసథ్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

శ్రాద్ధం కృత్వా శక్రపదే ఇన్ద్రలోకం నయేత్పితౄన్। అగస్త్యస్య పదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

శక్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను ఇంద్రలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. అగస్త్యుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

క్రౌఞ్చమాతఙ్గయోః శ్రాద్ధీ బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్। శ్రాద్ధీ సూర్య్యపదే పఞ్చ పాపినోఽర్క్కపురం నయేత్ ।। ౪౯.

క్రౌంచుడు, మాతంగుడు — వీరి స్థలాల్లో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. సూర్యుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు ఐదుగురు పాపులను అర్కపురికి తీసుకెళ్తాడు.

కార్తికేయపదే శ్రాద్ధీ శివలోకం నయేత్పితౄన్। గణేశస్య పదే శ్రాద్ధీ రుద్రలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

కార్తికేయుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను శివలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. గణేశుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను రుద్రలోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

గజకర్ణతర్పణకృన్నిర్మలం స్వర్నయేత్పితౄన్। అన్యేషాఞ్చ పదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

గజకర్ణునికి తర్పణం ఇచ్చినవాడు తన పితృదేవతలను నిర్మలమైన స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాడు. ఇతరుల స్థలాల్లో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

సర్వ్వేషాం కాశ్యపం శ్రేష్ఠం విష్ణో రుద్రస్య వై పదమ్। బ్రహ్మణశ్చ పదం చాపి శ్రేష్ఠం తత్ర ప్రకీర్త్తితమ్ ।। ౪౯.

అందరిలో కశ్యపుని స్థలం ఉత్తమమైనది. అలాగే విష్ణువు, రుద్రుడు, బ్రహ్మా వారి స్థానాలు కూడా అక్కడ అత్యుత్తమమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.

ప్రారమ్భే చ సమాప్తౌ చ తేషామన్యతమం స్మృతమ్। శ్రేయస్కరం భవేత్తత్ర శ్రాద్ధకర్త్తుశ్చ నారద ।। ౪౯.

ప్రారంభంలోనూ, ముగింపులోనూ, వీటిలో ఏదైనా ఒకదాన్ని స్మరించినా, అక్కడ శ్రాద్ధం చేసినవారికి పరమ శ్రేయస్సు కలుగుతుంది, నారదా!

కశ్యపస్య పదే దివ్యే భారద్వాజో మునిః పురా। శ్రాద్ధం కృత్వోద్యతో దాతుం పిత్రాదిభ్యశ్చ పిణ్డకమ్ ।। ౪౯.

పూర్వకాలంలో, కశ్యపుని దివ్యస్థలంలో భారద్వాజ మహర్షి శ్రాద్ధం చేసి, తన పితృదేవతలకు మరియు ఇతరులకు పిండం ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

శుక్లకృష్ణౌ తతో హస్తౌ పదముద్భిద్య నిర్గతౌ। దృష్ట్వా హస్తద్వయం తత్ర మునిః సంశయమాగతః ।। ౪౯.

ఆ పవిత్ర స్థలంలో ఒక తెలుపు చేయి, ఒక నలుపు చేయి బయటకు వచ్చాయి. ఆ రెండు చేతులను చూసి ఆ ముని సందేహంలో పడ్డాడు.

తతః స్వమాతరం శాన్తాం పప్రచ్ఛ స మహామునిః। కశ్యపస్య పదే దివ్యే శుక్లే కృష్ణేఽథ వా కరే ।। ౪౯.

అంతట ఆ మహాముని తన శాంతమైన తల్లిని అడిగాడు: 'కశ్యపుని పాదంలో ఈ తెలుపు, నలుపు చేతులు ఎవరివి?' అని.

పిణ్డో దేయో మయా మాతర్జానాసి పితరం వద శాన్తోవాచ ౪౯.

'తల్లి, నేను పిండం సమర్పించాలా? నీవు తండ్రిని ఎవరని తెలుసు? చెప్పు' అని శాంతా అడిగింది.

భారద్వాజస్తతః పిణ్డం దాతుం కృష్ణాయ చోద్యతః। శ్వేతోఽదృశ్యోఽబ్రవీత్తత్ర పుత్రస్త్వం హి మమౌరసః ।। ౪౯.

తర్వాత భారద్వాజుడు ఆ నలుపు చేయికి పిండం ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడే తెలుపు చేయి కనబడకుండా పోయి, 'నీవే నా నిజమైన కుమారుడవు' అని పలికింది.

కృష్ణోఽబ్రవీన్మమ క్షేత్రం తతో మే దేహి పిణ్డకమ్। స్వైరిణ్యథాబ్రవీద్దాతుం క్షేత్రిణే బీజినే తతః ।। ౪౯.

నలుపు చేయి ఇలా చెప్పింది: 'ఇది నా భూమి; కాబట్టి నాకు పిండం ఇవ్వు.' స్వతంత్రురాలైన ఆ మహిళ ఇలా జవాబిచ్చింది: 'పిండం భూమి అయినవాడికీ, విత్తనమైనవాడికీ ఇవ్వాలి.'

భారద్వాజస్తతః పిణ్డం కశ్యపస్య పదే దదౌ । హంసయుక్తవిమానేన బ్రహ్మలోకముభౌ గతౌ ।। ౪౯.

తర్వాత భారద్వాజుడు కశ్యపుని స్థలంలో పిండం సమర్పించాడు. ఇద్దరూ హంసలతో కూడిన విమానంలో బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు.

రామో రుద్రపదే శ్రాద్ధే పిణ్డదానాయ చోద్యతః। పితా దశరథః స్వర్గాత్ప్రసార్య్య కరమాగతః ।। ౪౯.

రాముడు రుద్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధ సమయంలో పిండం ఇవ్వమని ప్రేరేపించబడ్డాడు. అప్పుడే అతని తండ్రి దశరథుడు స్వర్గం నుండి చేయి చాచి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

నాదాత్పిణ్డం కరే రామో దదౌ రుద్రపదే తతః। శాస్త్రార్థాతిక్రమాద్భీతం రామం దశరథోఽబ్రవీత్ ।। ౪౯.

రాముడు పిండాన్ని తండ్రి చేయిలో పెట్టలేదు, రుద్రుని స్థలంలోనే సమర్పించాడు. శాస్త్రార్థాన్ని అతిక్రమించాడని భయపడి, దశరథుడు రామునితో ఇలా అన్నాడు.

తారితోఽహం త్వయా పుత్ర రుద్రలోకమవాప్నుయామ్। హస్తే పిణ్డప్రదానేన స్వర్గతిర్న హి మే భవేత్ ।। ౪౯.

'కుమారా, నువ్వు నన్ను రక్షించావు; నేను రుద్రుని లోకాన్ని పొందగలుగుతాను. నీవు నా చేయిలో పిండం ఇచ్చినట్లయితే నాకు స్వర్గమార్గం కలుగదు.'

త్వఞ్చ రాజ్యం చిరం కృత్వా పాలయిత్వా ద్విజాన్ప్రజాః। యజ్ఞాన్సదక్షిణాన్కృత్వా విష్ణులోకం వ్రజిష్యసి ।। ౪౯.

'నీవు రాజ్యాన్ని చాలా కాలం పాలించి, ద్విజులను, ప్రజలను రక్షించి, యజ్ఞాలు దక్షిణలతో నిర్వహించి, చివరికి విష్ణు లోకాన్ని చేరుతావు.'

పుర్య్యయోధ్యాజనైః సార్ద్ధం కృమికీటాదిభిః సహ। ఇత్యుక్త్వాసౌ దశరథో రుద్రలోకం పరం యయౌ ।। ౪౯.

అయోధ్య ప్రజలతో పాటు, పురుగు, క్రిమి మొదలైనవారితో కూడి, దశరథుడు ఇలా చెప్పి, పరమ రుద్ర లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

భీష్మో విష్ణుపదే శ్రేష్ఠే ఆహూయ పితరం స్వకమ్। శ్రాద్ధం కృత్వోద్యతో దాతుం పిత్రాదిభ్యశ్చ పిణ్డకమ్ ।। ౪౯.

భీష్ముడు ఉత్తమమైన విష్ణు స్థలంలో తన తండ్రిని పిలిపించి, శ్రాద్ధం చేసి, పితృదేవతలకు పిండం ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు.