వాయుపురాణమ్

గోప్రచారసమీపస్థా ఆమ్రా బ్రహ్మప్రకల్పితాః। తేషాం సేచనమాత్రేణ పితరో మోక్షగామినః ।। ౪౯.

గోమార్గానికి దగ్గరగా ఉన్న మామిడివృక్షాలు బ్రహ్మచేత స్థాపించబడ్డవి. వాటికి నీళ్లు పోసినంత మాత్రాన, పితృదేవతలు మోక్షానికి అర్హులవుతారు.

ఆమ్రం బ్రహ్మసరోద్భూతం బ్రహ్మదేవమయం తరుమ్। విష్ణురూపం ప్రసిఞ్చామి పితౄణాం ముక్తిహేతవే ।। ౪౯.

బ్రహ్మసరోవరంలో పుట్టిన, బ్రహ్మదైవత్వంతో కూడిన, విష్ణు స్వరూపమైన మామిడివృక్షానికి నీళ్లు పోస్తున్నాను. ఇది పితృదేవతల మోక్షానికి కారణమవుతుంది.

ఏకో మునిః కుమ్భకుశాగ్రహస్త ఆమ్రస్య మూలే సలిలం దదామి। ఆమ్రశ్చ తృప్తా ఏకా క్రియాద్వ్యర్థకరీ ప్రసిద్ధా ।। ౪౯.

ఒక ముని, కుంభం, దర్భతో మామిడిచెట్టు వేరుళ్లు వద్ద నీళ్లు సమర్పిస్తాడు. మామిడిచెట్టు తృప్తి చెందుతుంది. ఒకే ఒక్క పనిని వృథాగా చేయడం ప్రసిద్ధి చెందింది.

తతో యమ బలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన సంయతః। యమరాజధర్మ్మరాజౌ నిశ్చలార్థం వ్యవస్థితౌ ।। ౪౯.

తర్వాత, నియమంగా ఈ మంత్రంతో యమునికి బలిని సమర్పించాలి. యముడు, ధర్మరాజు, స్థిరమైన ధర్మాన్ని పాటిస్తూ నిలిచివుంటారు.

తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి పుతౄణాం ముక్తిహేతవే। తతః శ్వానబలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన నారద ।। ౪౯.

వారిద్దరికీ పితృదేవతల మోక్షార్థంగా బలిని సమర్పిస్తున్నాను. ఆ తరువాత, నారదా, ఈ మంత్రంతో కుక్కలకు బలిని సమర్పించాలి.

ద్వౌ శ్వానౌ శ్యామశబలౌ వైవస్వతకులోద్భవౌ। తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి రక్షేతాం పథి సర్వ్వాదా ।। ౪౯.

వైవస్వతుని వంశంలో పుట్టిన రెండు కుక్కలు, ఒకటి నల్లగా, మరొకటి మచ్చలతో ఉన్నవి. వారిద్దరికీ బలిని సమర్పిస్తున్నాను. వారు ఎప్పుడూ మార్గాన్ని కాపాడాలని కోరుకుంటున్నాను.

తతః కాకబలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన నారద। ఐన్ద్రవారుణవాయవ్యయామ్యా వై నైఋతాస్తథా ।। ౪౯.

తర్వాత, నారదా, ఈ మంత్రంతో కాకులకు బలిని సమర్పించాలి. ఇంద్ర, వరుణ, వాయు, యమ, నైరుతి దిశలకు చెందిన కాకులకు కూడా సమర్పించాలి.

వాయసాః ప్రతిగృహ్ణన్తు భూమౌ పిణ్డం సమర్పితమ్। ఫల్గుతీర్థే చతుర్థేఽహ్ని స్నానాదికమథాచరేత్ ।। ౪౯.

భూమిపై సమర్పించిన పిండాన్ని కాకులు స్వీకరించాలి. నాల్గవ రోజున ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం మొదలైన క్రతువులను నిర్వహించాలి.

గయాశిరస్యథ శ్రాద్ధం పాదే కుర్య్యాత్సపిణ్డకమ్। సాక్షాద్గయాశిరస్తత్ర ఫల్గుతీర్థాశ్రితం కృతమ్ ।। ౪౯.

తర్వాత, గయాశిరస్సులో పాదమూలంలో పిండప్రదానంతో కూడిన శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. అక్కడ ఫల్గు తీర్థంలో చేసినది, గయాశిరస్సులో చేసినదానికే సమానం.

నాగాజ్జనార్ద్దనాద్బ్రహ్మయూపాచ్చోత్తరమానసాత్। ఏతద్గయాశిరః ప్రోక్తం ఫల్గుతీర్థం తదుచ్యతే ।। ౪౯.

నాగుడు, జనార్దనుడు, బ్రహ్మయూపం, ఉత్తరమానసం — వీటి మధ్య ఉన్న ప్రదేశాన్ని గయాశిరస్సు అంటారు. అదే ఫల్గు తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పితామహం సమాసాద్య యావదుత్తరమానసమ్। ఫల్గుతీర్థన్తు విజ్ఞేయం దేవానామపి దుర్లభమ్ ।। ౪౯.

పితామహుని దగ్గర నుంచి ఉత్తరమానసం వరకు చేరినవారికి, ఫల్గు తీర్థం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.

క్రౌఞ్చపాదాత్ఫల్గుతీర్థం యావత్సాక్షాద్గయాశిరః। ముఖం గయాసురస్యైతత్తస్మాచ్ఛ్రాద్ధమిహాక్షయమ్ ।। ౪౯.

క్రౌంచ పాదం నుంచి ఫల్గు తీర్థం వరకు, అక్కడినుంచి నేరుగా గయాశిరస్సు వరకు — ఇదే గయాసురుని నోరు. అందువల్ల ఇక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నశించదు.

ముణ్డపృష్ఠాన్నగాధస్తాత్సాక్షాత్తత్ఫల్గుతీర్థ కమ్। ఆద్యో గదాధరో దేవో వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః ।। ౪౯.

ముండపృష్టం నుంచి పర్వతం కింద ఉన్న ప్రదేశంలోనే ఆ ఫల్గు తీర్థం ఉంది. అక్కడ మొదటి దేవుడు అయిన గదాధారి, స్పష్టమైనదిగా మరియు అస్పష్టమైనదిగా నిలిచివున్నాడు.

విష్ణ్వాదిపదరూపేణ పితౄణాం ముక్తిహేతవే। ఏతద్విష్ణుపదం దివ్యం దర్శనాత్పాపనాశనమ్ ।। ౪౯.

విష్ణువు మరియు ఇతర పరమస్థానాల రూపంలో, పితృదేవతలకు మోక్షం కలిగించేందుకు, ఇది దివ్యమైన విష్ణుపదం. దీన్ని దర్శించినవారికి పాపాలు నశిస్తాయి.

స్పర్శనాత్పూజనాద్వాపి పితౄణాం దత్తమక్షయమ్। శ్రాద్ధం సపిణ్డకం కృత్వా కులసాహస్రమాత్మనా ।। ౪౯.

ఇక్కడ స్పర్శించినా, పూజ చేసినా, పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు. పిండం పెట్టి శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన వంశంలోని వెయ్యి కుటుంబాలను ఉద్ధరించగలడు.

నయేద్విప్ణుపదం దివ్యమనన్తం శివమవ్యయమ్। శ్రాద్ధం కృత్వా రుద్రపదే నయేత్కులశతం నరః ।। ౪౯.

విష్ణుపదం వద్ద శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన కుటుంబాన్ని దివ్యమైన, అనంతమైన, శుభమైన, నశించని విష్ణులोकానికి తీసుకెళ్తాడు. రుద్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరిస్తాడు.

సహాత్మనా శివపురం తథా బ్రహ్మపదే నరః। బ్రహ్మలోకం కులశతం సముద్ధృత్య నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

తనతో పాటు శివపురికి, అలాగే బ్రహ్మపదానికి వెళ్లి, వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరించి, తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

కశ్యపస్య పదే శ్రాద్ధీ బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్। దక్షిణాగ్నిపదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

కశ్యపుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. దక్షిణాగ్ని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

గార్హపత్యపదే శ్రాద్ధీ వాజపేయఫలం లభేత్। శ్రాద్ధం కృత్వాహవనీయే అశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। ౪౯.

గార్హపత్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వాజపేయ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఆహవనీయ స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

శ్రాద్ధం కృత్వా సభ్యపదే జ్యోతిష్టోమఫలం లభేత్ । ఆవసథ్యపదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

సభ్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు జ్యోతిష్టోమ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఆవసథ్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

శ్రాద్ధం కృత్వా శక్రపదే ఇన్ద్రలోకం నయేత్పితౄన్। అగస్త్యస్య పదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

శక్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను ఇంద్రలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. అగస్త్యుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

క్రౌఞ్చమాతఙ్గయోః శ్రాద్ధీ బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్। శ్రాద్ధీ సూర్య్యపదే పఞ్చ పాపినోఽర్క్కపురం నయేత్ ।। ౪౯.

క్రౌంచుడు, మాతంగుడు — వీరి స్థలాల్లో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. సూర్యుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు ఐదుగురు పాపులను అర్కపురికి తీసుకెళ్తాడు.

కార్తికేయపదే శ్రాద్ధీ శివలోకం నయేత్పితౄన్। గణేశస్య పదే శ్రాద్ధీ రుద్రలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

కార్తికేయుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను శివలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. గణేశుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను రుద్రలోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

గజకర్ణతర్పణకృన్నిర్మలం స్వర్నయేత్పితౄన్। అన్యేషాఞ్చ పదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

గజకర్ణునికి తర్పణం ఇచ్చినవాడు తన పితృదేవతలను నిర్మలమైన స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాడు. ఇతరుల స్థలాల్లో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

సర్వ్వేషాం కాశ్యపం శ్రేష్ఠం విష్ణో రుద్రస్య వై పదమ్। బ్రహ్మణశ్చ పదం చాపి శ్రేష్ఠం తత్ర ప్రకీర్త్తితమ్ ।। ౪౯.

అందరిలో కశ్యపుని స్థలం ఉత్తమమైనది. అలాగే విష్ణువు, రుద్రుడు, బ్రహ్మా వారి స్థానాలు కూడా అక్కడ అత్యుత్తమమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.

ప్రారమ్భే చ సమాప్తౌ చ తేషామన్యతమం స్మృతమ్। శ్రేయస్కరం భవేత్తత్ర శ్రాద్ధకర్త్తుశ్చ నారద ।। ౪౯.

ప్రారంభంలోనూ, ముగింపులోనూ, వీటిలో ఏదైనా ఒకదాన్ని స్మరించినా, అక్కడ శ్రాద్ధం చేసినవారికి పరమ శ్రేయస్సు కలుగుతుంది, నారదా!

కశ్యపస్య పదే దివ్యే భారద్వాజో మునిః పురా। శ్రాద్ధం కృత్వోద్యతో దాతుం పిత్రాదిభ్యశ్చ పిణ్డకమ్ ।। ౪౯.

పూర్వకాలంలో, కశ్యపుని దివ్యస్థలంలో భారద్వాజ మహర్షి శ్రాద్ధం చేసి, తన పితృదేవతలకు మరియు ఇతరులకు పిండం ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

శుక్లకృష్ణౌ తతో హస్తౌ పదముద్భిద్య నిర్గతౌ। దృష్ట్వా హస్తద్వయం తత్ర మునిః సంశయమాగతః ।। ౪౯.

ఆ పవిత్ర స్థలంలో ఒక తెలుపు చేయి, ఒక నలుపు చేయి బయటకు వచ్చాయి. ఆ రెండు చేతులను చూసి ఆ ముని సందేహంలో పడ్డాడు.

తతః స్వమాతరం శాన్తాం పప్రచ్ఛ స మహామునిః। కశ్యపస్య పదే దివ్యే శుక్లే కృష్ణేఽథ వా కరే ।। ౪౯.

అంతట ఆ మహాముని తన శాంతమైన తల్లిని అడిగాడు: 'కశ్యపుని పాదంలో ఈ తెలుపు, నలుపు చేతులు ఎవరివి?' అని.