వాయుపురాణమ్

మయాగత్యమతఙ్గేఽస్మిన్పితౄణాం నిష్కృతిః కృతా। పూర్వ్వం హి బ్రహ్మతీర్థం చ కూపే శ్రాద్ధాది కారయేత్ ।। ౪౯.

ఈ మతంగానికి వచ్చి, నా పితృదేవతలకు ప్రాయశ్చిత్తం చేశాను. ముందు బ్రహ్మ తీర్థంలో, బావిలో శ్రాద్ధం మొదలైన కార్యాలు చేయాలి.

తత్కూపయూపయోర్మ్మధ్యే సర్వ్వాంస్తారయతే పితౄన్। ధర్మ్మం ధర్మ్మేశ్వరం నత్వా మహాబోధితరుం నమేత్ ।। ౪౯.

ఆ బావి మరియు దాని దారిమధ్యలో, మన పితృదేవతలను సముద్రం దాటి పోయేలా చేస్తాడు. ధర్మాన్ని, ధర్మాధిపతిని నమస్కరించి, మహాబోధివృక్షాన్ని కూడా వందించాలి.

నమస్తేఽశ్వత్థరాజాయ బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మనే। బోధిద్రమాయ కర్తౄణాం పితౄణాం తారణాయ చ ।। ౪౯.

బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల స్వరూపమైన అశ్వత్థవృక్ష రాజుకు నమస్కారం. కర్తలకు, పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే బోధివృక్షానికి నమస్కారం.

యేఽస్మత్కులే మాతృవంశే బాన్ధవా దుర్గతిం గతాః। త్వద్దర్శనాత్స్పర్శనాచ్చ స్వర్గతిం యాన్తు శాశ్వతీమ్ ।। ౪౯.

మన కుటుంబంలో, తల్లి వంశంలో ఉన్న బంధువులు ఎవరు దుర్గతిలో ఉన్నా, నీ దర్శనం లేదా స్పర్శ వల్ల శాశ్వతమైన మంగళాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.

ఋణత్రయం మయా దత్తం గయామాగత్య వృక్షరాట్। త్వత్ప్రసాదాన్మహాపాపాద్విముక్తోఽహం భవార్ణవాత్ ।। ౪౯.

ఓ వృక్షరాజా! నేను గయకు వచ్చి, మూడు రుణాలు తీర్చాను. నీ కృప వల్ల నేను మహాపాపాలనుండి, సంసారసాగరమునుండి విముక్తుడనయ్యాను.

తృతీయే బ్రహ్మసరసి స్నాత్వా శ్రాద్ధం సపిణ్డకమ్। కృత్వా సర్వ్వప్రమాణేన మన్త్రేణ విధివత్సుతః ।। ౪౯.

మూడవ బ్రహ్మసరోవరంలో స్నానం చేసి, పిండప్రదానంతో కూడిన శ్రాద్ధాన్ని, నియమంగా మంత్రంతో, సంపూర్ణంగా కుమారుడు చేయాలి.

స్నానం కరోమి తీర్థేఽస్మిన్ ఋణత్రయవిముక్తయే। తత్కూపయూపయోర్మధ్యే బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

ఈ తీర్థంలో మూడు రుణాల నుంచి విముక్తి కోసం నేను స్నానం చేస్తున్నాను. ఆ బావి మరియు దాని దారిమధ్యలో, పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి చేర్చుతారు.

యాగం కృత్వోత్థియో యూపో బ్రహ్మణా యూప ఇత్యసౌ। కృత్వా బ్రహ్మసరఃశ్రాద్ధం సర్వ్వాంస్తారయతే పితౄన్ ।। ౪౯.

యాగం చేసిన తర్వాత, ఆ కఠాన్ని బ్రహ్మ 'యూపం' అని పిలుస్తాడు. బ్రహ్మసరోవరంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు, తన పితృదేవతలను సముద్రం దాటి పోయేలా చేస్తాడు.

యూపం ప్రదక్షిణీకృత్య వాజపేయఫలం లభేత్। బ్రహ్మాణం చ నమస్కృత్య బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

యూపాన్ని ప్రదక్షిణగా తిరిగితే వాజపేయయాగ ఫలితం లభిస్తుంది. బ్రహ్మను నమస్కరించి, పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి చేర్చవచ్చు.

నమోఽస్తు బ్రహ్మణేఽజాయ జగజ్జన్మాదిరూపిణే । భక్తానాఞ్చ పితౄణాఞ్చ తారకాయ నమో నమః ।। ౪౯.

అజన్ముడైన, జగత్తుకు ఆదికారకుడైన బ్రహ్మకు నమస్కారం. భక్తులకు, పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడైన బ్రహ్మకు పునఃపునః నమస్కారం.

గోప్రచారసమీపస్థా ఆమ్రా బ్రహ్మప్రకల్పితాః। తేషాం సేచనమాత్రేణ పితరో మోక్షగామినః ।। ౪౯.

గోమార్గానికి దగ్గరగా ఉన్న మామిడివృక్షాలు బ్రహ్మచేత స్థాపించబడ్డవి. వాటికి నీళ్లు పోసినంత మాత్రాన, పితృదేవతలు మోక్షానికి అర్హులవుతారు.

ఆమ్రం బ్రహ్మసరోద్భూతం బ్రహ్మదేవమయం తరుమ్। విష్ణురూపం ప్రసిఞ్చామి పితౄణాం ముక్తిహేతవే ।। ౪౯.

బ్రహ్మసరోవరంలో పుట్టిన, బ్రహ్మదైవత్వంతో కూడిన, విష్ణు స్వరూపమైన మామిడివృక్షానికి నీళ్లు పోస్తున్నాను. ఇది పితృదేవతల మోక్షానికి కారణమవుతుంది.

ఏకో మునిః కుమ్భకుశాగ్రహస్త ఆమ్రస్య మూలే సలిలం దదామి। ఆమ్రశ్చ తృప్తా ఏకా క్రియాద్వ్యర్థకరీ ప్రసిద్ధా ।। ౪౯.

ఒక ముని, కుంభం, దర్భతో మామిడిచెట్టు వేరుళ్లు వద్ద నీళ్లు సమర్పిస్తాడు. మామిడిచెట్టు తృప్తి చెందుతుంది. ఒకే ఒక్క పనిని వృథాగా చేయడం ప్రసిద్ధి చెందింది.

తతో యమ బలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన సంయతః। యమరాజధర్మ్మరాజౌ నిశ్చలార్థం వ్యవస్థితౌ ।। ౪౯.

తర్వాత, నియమంగా ఈ మంత్రంతో యమునికి బలిని సమర్పించాలి. యముడు, ధర్మరాజు, స్థిరమైన ధర్మాన్ని పాటిస్తూ నిలిచివుంటారు.

తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి పుతౄణాం ముక్తిహేతవే। తతః శ్వానబలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన నారద ।। ౪౯.

వారిద్దరికీ పితృదేవతల మోక్షార్థంగా బలిని సమర్పిస్తున్నాను. ఆ తరువాత, నారదా, ఈ మంత్రంతో కుక్కలకు బలిని సమర్పించాలి.

ద్వౌ శ్వానౌ శ్యామశబలౌ వైవస్వతకులోద్భవౌ। తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి రక్షేతాం పథి సర్వ్వాదా ।। ౪౯.

వైవస్వతుని వంశంలో పుట్టిన రెండు కుక్కలు, ఒకటి నల్లగా, మరొకటి మచ్చలతో ఉన్నవి. వారిద్దరికీ బలిని సమర్పిస్తున్నాను. వారు ఎప్పుడూ మార్గాన్ని కాపాడాలని కోరుకుంటున్నాను.

తతః కాకబలిం దద్యాన్మన్త్రేణానేన నారద। ఐన్ద్రవారుణవాయవ్యయామ్యా వై నైఋతాస్తథా ।। ౪౯.

తర్వాత, నారదా, ఈ మంత్రంతో కాకులకు బలిని సమర్పించాలి. ఇంద్ర, వరుణ, వాయు, యమ, నైరుతి దిశలకు చెందిన కాకులకు కూడా సమర్పించాలి.

వాయసాః ప్రతిగృహ్ణన్తు భూమౌ పిణ్డం సమర్పితమ్। ఫల్గుతీర్థే చతుర్థేఽహ్ని స్నానాదికమథాచరేత్ ।। ౪౯.

భూమిపై సమర్పించిన పిండాన్ని కాకులు స్వీకరించాలి. నాల్గవ రోజున ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం మొదలైన క్రతువులను నిర్వహించాలి.

గయాశిరస్యథ శ్రాద్ధం పాదే కుర్య్యాత్సపిణ్డకమ్। సాక్షాద్గయాశిరస్తత్ర ఫల్గుతీర్థాశ్రితం కృతమ్ ।। ౪౯.

తర్వాత, గయాశిరస్సులో పాదమూలంలో పిండప్రదానంతో కూడిన శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. అక్కడ ఫల్గు తీర్థంలో చేసినది, గయాశిరస్సులో చేసినదానికే సమానం.

నాగాజ్జనార్ద్దనాద్బ్రహ్మయూపాచ్చోత్తరమానసాత్। ఏతద్గయాశిరః ప్రోక్తం ఫల్గుతీర్థం తదుచ్యతే ।। ౪౯.

నాగుడు, జనార్దనుడు, బ్రహ్మయూపం, ఉత్తరమానసం — వీటి మధ్య ఉన్న ప్రదేశాన్ని గయాశిరస్సు అంటారు. అదే ఫల్గు తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పితామహం సమాసాద్య యావదుత్తరమానసమ్। ఫల్గుతీర్థన్తు విజ్ఞేయం దేవానామపి దుర్లభమ్ ।। ౪౯.

పితామహుని దగ్గర నుంచి ఉత్తరమానసం వరకు చేరినవారికి, ఫల్గు తీర్థం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.

క్రౌఞ్చపాదాత్ఫల్గుతీర్థం యావత్సాక్షాద్గయాశిరః। ముఖం గయాసురస్యైతత్తస్మాచ్ఛ్రాద్ధమిహాక్షయమ్ ।। ౪౯.

క్రౌంచ పాదం నుంచి ఫల్గు తీర్థం వరకు, అక్కడినుంచి నేరుగా గయాశిరస్సు వరకు — ఇదే గయాసురుని నోరు. అందువల్ల ఇక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నశించదు.

ముణ్డపృష్ఠాన్నగాధస్తాత్సాక్షాత్తత్ఫల్గుతీర్థ కమ్। ఆద్యో గదాధరో దేవో వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః ।। ౪౯.

ముండపృష్టం నుంచి పర్వతం కింద ఉన్న ప్రదేశంలోనే ఆ ఫల్గు తీర్థం ఉంది. అక్కడ మొదటి దేవుడు అయిన గదాధారి, స్పష్టమైనదిగా మరియు అస్పష్టమైనదిగా నిలిచివున్నాడు.

విష్ణ్వాదిపదరూపేణ పితౄణాం ముక్తిహేతవే। ఏతద్విష్ణుపదం దివ్యం దర్శనాత్పాపనాశనమ్ ।। ౪౯.

విష్ణువు మరియు ఇతర పరమస్థానాల రూపంలో, పితృదేవతలకు మోక్షం కలిగించేందుకు, ఇది దివ్యమైన విష్ణుపదం. దీన్ని దర్శించినవారికి పాపాలు నశిస్తాయి.

స్పర్శనాత్పూజనాద్వాపి పితౄణాం దత్తమక్షయమ్। శ్రాద్ధం సపిణ్డకం కృత్వా కులసాహస్రమాత్మనా ।। ౪౯.

ఇక్కడ స్పర్శించినా, పూజ చేసినా, పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు. పిండం పెట్టి శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన వంశంలోని వెయ్యి కుటుంబాలను ఉద్ధరించగలడు.

నయేద్విప్ణుపదం దివ్యమనన్తం శివమవ్యయమ్। శ్రాద్ధం కృత్వా రుద్రపదే నయేత్కులశతం నరః ।। ౪౯.

విష్ణుపదం వద్ద శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన కుటుంబాన్ని దివ్యమైన, అనంతమైన, శుభమైన, నశించని విష్ణులोकానికి తీసుకెళ్తాడు. రుద్రుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరిస్తాడు.

సహాత్మనా శివపురం తథా బ్రహ్మపదే నరః। బ్రహ్మలోకం కులశతం సముద్ధృత్య నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

తనతో పాటు శివపురికి, అలాగే బ్రహ్మపదానికి వెళ్లి, వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరించి, తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

కశ్యపస్య పదే శ్రాద్ధీ బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్। దక్షిణాగ్నిపదే శ్రాద్ధీ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౯.

కశ్యపుని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. దక్షిణాగ్ని స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

గార్హపత్యపదే శ్రాద్ధీ వాజపేయఫలం లభేత్। శ్రాద్ధం కృత్వాహవనీయే అశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। ౪౯.

గార్హపత్య స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు వాజపేయ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఆహవనీయ స్థలంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.