బ్రహ్మహత్యాదిపాపౌఘ యాతనాయా విముక్తయే। దివాకర కరోమీహ స్నానం దక్షిణమానసే ।। ౪౯.
దివాకరా! బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపాల బాధల నుండి విముక్తికై నేను ఇక్కడ దక్షిణ మానసంలో స్నానం చేస్తున్నాను.
నమామి సూర్య్యం తృప్త్యర్థం పితౄణాం తారణాయ చ। పుత్రపౌత్రధనైశ్వర్య్యాయాయురారోగ్య వృద్ధయే ।। ౪౯.
పితృదేవతలకు తృప్తికై, వారి రక్షణకై, కుమారులు, మనవులు, ధనం, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, అభివృద్ధి కోసం సూర్యునికి నమస్కరిస్తున్నాను.
అనేన స్నానపూజాది కృత్వా శ్రాద్ధం సపిణ్డకమ్। కృత్వా నత్వా చ మౌన్యర్కమిమం మన్త్రముదీరయేత్ ।। ౪౯.
స్నానం, పూజ మొదలైనవి చేసి, పిండప్రదానంతో శ్రాద్ధం చేసి, మౌనసూర్యునికి నమస్కరించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
ఫల్గుతీర్థం వ్రజేత్తస్మాత్ సర్వ్వతీర్థోత్తమోత్తమమ్। ముక్తిర్భవతి కర్త్తౄణాం పితౄణాం శ్రాద్ధతః సదా ।। ౪౯.
అక్కడి నుండి ఫల్గు పవిత్రతీర్థానికి వెళ్లాలి. అది అన్ని తీర్థాలలో ఉత్తమమైనది. అక్కడ శ్రాద్ధం చేయడం వల్ల, చేసేవారికి మరియు వారి పితృదేవతలకు ఎప్పుడూ ముక్తి లభిస్తుంది.
బ్రహ్మణా ప్రార్థితో విష్ణుః ఫల్గుకో హ్యభవత్పురా। దక్షిణాగ్నౌ హుతం తత్ర తద్రజః ఫల్గుతీర్థకమ్ ।। ౪౯.
బ్రహ్మా ప్రార్థనతో విష్ణువు ఒకసారి ఫల్గుగా మారాడు. దక్షిణాగ్నిలో అక్కడ చేసిన హోమం ఫల్గు తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తస్మిన్ఫలతి ఫల్గ్వా గౌః కామధేనుర్జలం మహీ। దృష్టేరన్తర్గతం యస్మాత్ఫల్గుతీర్థం న నిష్ఫలమ్ ।। ౪౯.
ఆ ఫల్గులో కామధేను ఆవు నీరు, భూమిని ప్రసాదిస్తుంది. అది కనపడదు కానీ, ఫల్గు తీర్థంలో చేసిన కార్యం ఎప్పుడూ వృథా కాదు.
తీర్థాని యాని సర్వ్వాణి భువనేష్వఖిలేష్వపి। తాని స్నాతుం సమాయాన్తి ఫల్గుతీర్థం సురైః సహ ।। ౪౯.
ప్రపంచంలో ఉన్న అన్ని పవిత్ర స్నాన స్థలాలు దేవతలతో కలిసి ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేయడానికి వస్తాయి.
గఙ్గా పాదోదకం విష్ణోః ఫల్గుర్హ్యాదిగదాధరః। స్వయం హి ద్రవరూపేణ తస్మాద్గఙ్గాధికం విదుః ।। ౪౯.
విష్ణువు పాదజలమే గంగా. ఫల్గు, గదాధారుడు, స్వయంగా ద్రవరూపంలో అక్కడ ప్రత్యక్షమవుతాడు. అందుకే, ఫల్గు తీర్థం గంగానికంటే గొప్పదిగా భావిస్తారు.
అశ్వమేధసహస్రాణాం సహస్రం యః సమాచరేత్। నాసౌ తత్ఫలమాప్నోతి ఫల్గుతీర్థే యదాప్నుయాత్ ।। ౪౯.
వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు వెయ్యిసార్లు చేసినవాడు కూడా, ఫల్గు తీర్థంలో లభించే ఫలితాన్ని పొందలేడు.
ఫల్గుతీర్థే విష్ణుజలే కరోమి స్నానమాదృతః। పితౄణాం విష్ణులోకాయ భుక్తిముక్తిప్రసిద్ధయే ।। ౪౯.
ఫల్గు తీర్థంలో విష్ణు జలంలో భక్తితో స్నానం చేస్తాను, నా పితృదేవతలు విష్ణు లోకాన్ని పొందేందుకు, భోగం, మోక్షం కోసం.
ఫల్గుతీర్థే నరః స్నాత్వా తర్పణం శ్రాద్ధమాచరేత్। సపిణ్డకం స్వసూత్రోక్తం నమేదథ పితామహమ్ ।। ౪౯.
ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేసిన తరువాత, మనిషి తర్పణం, శ్రాద్ధం, తన కుటుంబ సంప్రదాయ ప్రకారం పిండప్రదానం చేసి, పితృదేవతలకు నమస్కరించాలి.
నమః శివాయ దేవాయ ఈశాయ పురుషాయ వై। అఘోరవామదేవాయ సద్యోజాతాయ శమ్భవే ।। ౪౯.
శివుడికి, దేవుడికి, ఈశ్వరుడికి, పురుషుడికి, అఘోర, వామదేవ, సద్యోజాత, శంభు వారికి నమస్కారం.
ఫల్గుతీర్థే నరః స్నాత్వా దృష్ట్వా దేవం గదాధరమ్। ఆత్మానం తారయేత్సద్యో దశ పూర్వాన్దశాపరాన్ ।। ౪౯.
ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేసి, గదాధారుడిని దర్శించినవాడు, తాను మరియు తన పూర్వ, అపర పది తరాలు వెంటనే మోక్షాన్ని పొందుతారు.
నత్వా గదాధరం దేవం మన్త్రేణానేన పూజయేత్ । ఓం నమో వాసుదేవాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ।। ౪౯.
గదాధారుడికి నమస్కరించి, ఈ మంత్రంతో పూజ చేయాలి: "ఓం నమో వాసుదేవాయ, నమః సంకర్షణాయ".
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ శ్రీధరాయ చ విష్ణవే । పఞ్చతీర్థే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.
ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ, శ్రీధర, విష్ణు వారికి— ఐదు తీర్థాల్లో స్నానం చేసిన తరువాత, మనిషి తన పితృదేవతలను బ్రహ్మ లోకానికి తీసుకెళ్తాడు.
అమృతైః పఞ్చభిః స్నానం పుష్పవస్త్రాద్యలంకృతమ్। న కుర్య్యాద్యో గదాపాణేస్తస్య శ్రాద్ధమసార్థకమ్ ।। ౪౯.
గదాపాణికి పంచ అమృతాలతో, పుష్పాలు, వస్త్రాలతో అలంకరించి స్నానం చేయని వాడి శ్రాద్ధం ఫలితం ఇవ్వదు.
నాగకూటాద్గృధ్రకూటాద్యుపాదుత్తరమానసాత్। ఏతద్గయాశిరః ప్రోక్తం ఫల్గుతీర్థన్తదుచ్యతే ।। ౪౯.
నాగకూట, గృధ్రకూట నుంచి ఉత్తర మానస సరస్సు వరకు, ఇది గయా శిరస్సు అని పిలుస్తారు; అదే ఫల్గు తీర్థం.
ముణ్డపృష్ఠనగాధస్తాత్ఫల్గుతీర్థమనుత్తమమ్। అత్ర శ్రాద్ధాదినా సర్వ్వే పితరో మోక్షమాప్నుయుః ।। ౪౯.
ముండపృష్ట నగరానికి కింద ఉన్నది అత్యుత్తమమైన ఫల్గు తీర్థం. ఇక్కడ శ్రాద్ధం వంటి కార్యాలతో అన్ని పితృదేవతలు మోక్షాన్ని పొందుతారు.
ప్రథమేఽహ్ని విధిః ప్రోక్తో ద్వితీయే దివసే వ్రజేత్। ధర్మ్మారణ్యం తత్ర ధర్మ్మో యస్మాద్యజ్ఞమకారయత్ ।। ౪౯.
మొదటి రోజుకు విధి వివరించబడింది. రెండవ రోజు ధర్మారణ్యంలోకి వెళ్లాలి, అక్కడ ధర్ముడు యజ్ఞం చేశాడు.
గమనాద్బ్రహ్మలోకాప్తిర్భవత్యేవ హి నారద। మతఙ్గ వాప్యాం యః స్నాత్వా తర్పణం శ్రాద్ధమాచరేత్ ।। ౪౯.
అక్కడికి వెళ్లితే బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు, నారదా. మతంగ వాపిలో స్నానం చేసి తర్పణం, శ్రాద్ధం చేసినవాడు.
గత్వా నత్వా మతఙ్గేశమిమం మన్త్రముదీరయేత్। ప్రమాణం దేవతాః సన్తు లోకపాలాశ్చ సాక్షిణః ।। ౪౯.
మతంగేశుని దర్శించి నమస్కరించి, ఈ మంత్రాన్ని పలకాలి: "దేవతలు, లోకపాలకులు ఈ కార్యానికి సాక్షులు కావాలి."
మయాగత్యమతఙ్గేఽస్మిన్పితౄణాం నిష్కృతిః కృతా। పూర్వ్వం హి బ్రహ్మతీర్థం చ కూపే శ్రాద్ధాది కారయేత్ ।। ౪౯.
ఈ మతంగానికి వచ్చి, నా పితృదేవతలకు ప్రాయశ్చిత్తం చేశాను. ముందు బ్రహ్మ తీర్థంలో, బావిలో శ్రాద్ధం మొదలైన కార్యాలు చేయాలి.
తత్కూపయూపయోర్మ్మధ్యే సర్వ్వాంస్తారయతే పితౄన్। ధర్మ్మం ధర్మ్మేశ్వరం నత్వా మహాబోధితరుం నమేత్ ।। ౪౯.
ఆ బావి మరియు దాని దారిమధ్యలో, మన పితృదేవతలను సముద్రం దాటి పోయేలా చేస్తాడు. ధర్మాన్ని, ధర్మాధిపతిని నమస్కరించి, మహాబోధివృక్షాన్ని కూడా వందించాలి.
నమస్తేఽశ్వత్థరాజాయ బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మనే। బోధిద్రమాయ కర్తౄణాం పితౄణాం తారణాయ చ ।। ౪౯.
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల స్వరూపమైన అశ్వత్థవృక్ష రాజుకు నమస్కారం. కర్తలకు, పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే బోధివృక్షానికి నమస్కారం.
యేఽస్మత్కులే మాతృవంశే బాన్ధవా దుర్గతిం గతాః। త్వద్దర్శనాత్స్పర్శనాచ్చ స్వర్గతిం యాన్తు శాశ్వతీమ్ ।। ౪౯.
మన కుటుంబంలో, తల్లి వంశంలో ఉన్న బంధువులు ఎవరు దుర్గతిలో ఉన్నా, నీ దర్శనం లేదా స్పర్శ వల్ల శాశ్వతమైన మంగళాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఋణత్రయం మయా దత్తం గయామాగత్య వృక్షరాట్। త్వత్ప్రసాదాన్మహాపాపాద్విముక్తోఽహం భవార్ణవాత్ ।। ౪౯.
ఓ వృక్షరాజా! నేను గయకు వచ్చి, మూడు రుణాలు తీర్చాను. నీ కృప వల్ల నేను మహాపాపాలనుండి, సంసారసాగరమునుండి విముక్తుడనయ్యాను.
తృతీయే బ్రహ్మసరసి స్నాత్వా శ్రాద్ధం సపిణ్డకమ్। కృత్వా సర్వ్వప్రమాణేన మన్త్రేణ విధివత్సుతః ।। ౪౯.
మూడవ బ్రహ్మసరోవరంలో స్నానం చేసి, పిండప్రదానంతో కూడిన శ్రాద్ధాన్ని, నియమంగా మంత్రంతో, సంపూర్ణంగా కుమారుడు చేయాలి.
స్నానం కరోమి తీర్థేఽస్మిన్ ఋణత్రయవిముక్తయే। తత్కూపయూపయోర్మధ్యే బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.
ఈ తీర్థంలో మూడు రుణాల నుంచి విముక్తి కోసం నేను స్నానం చేస్తున్నాను. ఆ బావి మరియు దాని దారిమధ్యలో, పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి చేర్చుతారు.
యాగం కృత్వోత్థియో యూపో బ్రహ్మణా యూప ఇత్యసౌ। కృత్వా బ్రహ్మసరఃశ్రాద్ధం సర్వ్వాంస్తారయతే పితౄన్ ।। ౪౯.
యాగం చేసిన తర్వాత, ఆ కఠాన్ని బ్రహ్మ 'యూపం' అని పిలుస్తాడు. బ్రహ్మసరోవరంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు, తన పితృదేవతలను సముద్రం దాటి పోయేలా చేస్తాడు.
యూపం ప్రదక్షిణీకృత్య వాజపేయఫలం లభేత్। బ్రహ్మాణం చ నమస్కృత్య బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.
యూపాన్ని ప్రదక్షిణగా తిరిగితే వాజపేయయాగ ఫలితం లభిస్తుంది. బ్రహ్మను నమస్కరించి, పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి చేర్చవచ్చు.