వాయుపురాణమ్

ఉత్తరం మానసం గచ్ఛేన్మన్త్రేణ స్నానమాచరేత్। ఉత్తరే మానసే స్నానం కరోమ్యాత్మవిశుద్ధయే ।। ౪౯.

ఉత్తర మానస సరస్సుకు వెళ్లి, 'నేను నా ఆత్మశుద్ధికై ఉత్తర మానసంలో స్నానం చేస్తున్నాను' అనే మంత్రంతో స్నానం చేయాలి.

సూర్య్యలోకాదిసంసిద్ధిసిద్ధయే పితృముక్తయే। దేవాదీంస్తర్పయిత్వాథ శ్రాద్ధం కుర్యాత్ సపిణ్డకమ్ ।। ౪౯.

సూర్యలోకాది ఫలితాల కోసం, పితృదేవతల విమోచన కోసం, దేవతలకు మొదలైన వారికి తర్పణం చేసి, తరువాత పిండప్రదానంతో శ్రాద్ధం చేయాలి.

మానసం హి సరో హ్యత్ర తస్మాదుత్తరమానసమ్। సూర్య్యం నత్వార్చ్చయిత్వాథ సూర్య్యలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

ఇక్కడ మానస సరస్సు ఉంది. దాని పైన ఉత్తర మానసం ఉంది. అక్కడ సూర్యుని నమస్కరించి పూజించి, పితృదేవతలను సూర్యలోకానికి చేర్చాలి.

నమో భగవతే భర్త్రే సోమభౌమజ్ఞరూపిణే। జీవభార్గవసౌరేయరాహుకేతుస్వరూపిణే ।। ౪౯.

సోమ, భూమ, జ్ఞానరూపుడైన, జీవ, భృగు, సూర్య, చంద్ర, రాహు, కేతురూపుడైన భగవంతునికి నమస్కారం.

ఉత్తరాన్మానసాన్మౌనీ వ్రజేద్దక్షిణమానసమ్। ఉదీచీతీర్థమిత్యుక్తం తత్రౌదీచ్యం విముక్తిదమ్ । అత్ర స్నాతో దివం యాతి స్వశరీరేణ మానవః ।। ౪౯.

ఉత్తర మానసం నుండి మౌనిగా దక్షిణ మానసానికి వెళ్లాలి. దానిని ఉత్తర తీర్థం అంటారు. అది ముక్తిని ఇస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు తన శరీరంతోనే స్వర్గానికి చేరతాడు.

మధ్యే కనఖలం తీర్థం త్రిషులోకేషు విశ్రుతమ్। స్నాతః కనకవద్భాతి నరో యాతి పవిత్రతామ్ ।। ౪౯.

మధ్యలో కనఖల అనే పవిత్రతీర్థం ఉంది. అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు బంగారం వలె ప్రకాశించి పవిత్రతను పొందుతాడు.

తస్య దక్షిణభాగే చ తీర్థం దక్షిణమానసమ్। అతః కనఖలం లోకే ఖ్యాతం తీర్థమనుత్తమమ్ ।। ౪౯.

దాని దక్షిణ భాగంలో దక్షిణ మానసం అనే పవిత్రతీర్థం ఉంది. అందుకే కనఖల ప్రపంచంలో అత్యుత్తమ తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

దక్షిణే మానసే చైవ తీర్థత్రయముదాహృతమ్। స్నాత్వా తేషు విధానేన కుయ్యాచ్ఛ్రాద్ధం పృథక్పృథక్ ।। ౪౯.

దక్షిణ మానసంలో మూడు పవిత్రతీర్థాలు చెప్పబడ్డాయి. వాటిలో నియమానుసారం స్నానం చేసి, ప్రతి ఒక్కదానిలో వేర్వేరుగా శ్రాద్ధం చేయాలి.

దక్షిణే మానసే స్నానం కరోమ్యాత్మవిశుద్ధయే। సూర్య్యలోకాదిసంసిద్ధిసిద్ధయే పితృముక్తయే ।। ౪౯.

నేను నా ఆత్మశుద్ధికై, సూర్యలోకాది ఫలితాల కోసం, పితృదేవతల విమోచన కోసం దక్షిణ మానసంలో స్నానం చేస్తున్నాను.

బ్రహ్మహత్యాదిపాపౌఘ యాతనాయా విముక్తయే। దివాకర కరోమీహ స్నానం దక్షిణమానసే ।। ౪౯.

దివాకరా! బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపాల బాధల నుండి విముక్తికై నేను ఇక్కడ దక్షిణ మానసంలో స్నానం చేస్తున్నాను.

నమామి సూర్య్యం తృప్త్యర్థం పితౄణాం తారణాయ చ। పుత్రపౌత్రధనైశ్వర్య్యాయాయురారోగ్య వృద్ధయే ।। ౪౯.

పితృదేవతలకు తృప్తికై, వారి రక్షణకై, కుమారులు, మనవులు, ధనం, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, అభివృద్ధి కోసం సూర్యునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

అనేన స్నానపూజాది కృత్వా శ్రాద్ధం సపిణ్డకమ్। కృత్వా నత్వా చ మౌన్యర్కమిమం మన్త్రముదీరయేత్ ।। ౪౯.

స్నానం, పూజ మొదలైనవి చేసి, పిండప్రదానంతో శ్రాద్ధం చేసి, మౌనసూర్యునికి నమస్కరించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

ఫల్గుతీర్థం వ్రజేత్తస్మాత్ సర్వ్వతీర్థోత్తమోత్తమమ్। ముక్తిర్భవతి కర్త్తౄణాం పితౄణాం శ్రాద్ధతః సదా ।। ౪౯.

అక్కడి నుండి ఫల్గు పవిత్రతీర్థానికి వెళ్లాలి. అది అన్ని తీర్థాలలో ఉత్తమమైనది. అక్కడ శ్రాద్ధం చేయడం వల్ల, చేసేవారికి మరియు వారి పితృదేవతలకు ఎప్పుడూ ముక్తి లభిస్తుంది.

బ్రహ్మణా ప్రార్థితో విష్ణుః ఫల్గుకో హ్యభవత్పురా। దక్షిణాగ్నౌ హుతం తత్ర తద్రజః ఫల్గుతీర్థకమ్ ।। ౪౯.

బ్రహ్మా ప్రార్థనతో విష్ణువు ఒకసారి ఫల్గుగా మారాడు. దక్షిణాగ్నిలో అక్కడ చేసిన హోమం ఫల్గు తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

తస్మిన్ఫలతి ఫల్గ్వా గౌః కామధేనుర్జలం మహీ। దృష్టేరన్తర్గతం యస్మాత్ఫల్గుతీర్థం న నిష్ఫలమ్ ।। ౪౯.

ఆ ఫల్గులో కామధేను ఆవు నీరు, భూమిని ప్రసాదిస్తుంది. అది కనపడదు కానీ, ఫల్గు తీర్థంలో చేసిన కార్యం ఎప్పుడూ వృథా కాదు.

తీర్థాని యాని సర్వ్వాణి భువనేష్వఖిలేష్వపి। తాని స్నాతుం సమాయాన్తి ఫల్గుతీర్థం సురైః సహ ।। ౪౯.

ప్రపంచంలో ఉన్న అన్ని పవిత్ర స్నాన స్థలాలు దేవతలతో కలిసి ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేయడానికి వస్తాయి.

గఙ్గా పాదోదకం విష్ణోః ఫల్గుర్హ్యాదిగదాధరః। స్వయం హి ద్రవరూపేణ తస్మాద్గఙ్గాధికం విదుః ।। ౪౯.

విష్ణువు పాదజలమే గంగా. ఫల్గు, గదాధారుడు, స్వయంగా ద్రవరూపంలో అక్కడ ప్రత్యక్షమవుతాడు. అందుకే, ఫల్గు తీర్థం గంగానికంటే గొప్పదిగా భావిస్తారు.

అశ్వమేధసహస్రాణాం సహస్రం యః సమాచరేత్। నాసౌ తత్ఫలమాప్నోతి ఫల్గుతీర్థే యదాప్నుయాత్ ।। ౪౯.

వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు వెయ్యిసార్లు చేసినవాడు కూడా, ఫల్గు తీర్థంలో లభించే ఫలితాన్ని పొందలేడు.

ఫల్గుతీర్థే విష్ణుజలే కరోమి స్నానమాదృతః। పితౄణాం విష్ణులోకాయ భుక్తిముక్తిప్రసిద్ధయే ।। ౪౯.

ఫల్గు తీర్థంలో విష్ణు జలంలో భక్తితో స్నానం చేస్తాను, నా పితృదేవతలు విష్ణు లోకాన్ని పొందేందుకు, భోగం, మోక్షం కోసం.

ఫల్గుతీర్థే నరః స్నాత్వా తర్పణం శ్రాద్ధమాచరేత్। సపిణ్డకం స్వసూత్రోక్తం నమేదథ పితామహమ్ ।। ౪౯.

ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేసిన తరువాత, మనిషి తర్పణం, శ్రాద్ధం, తన కుటుంబ సంప్రదాయ ప్రకారం పిండప్రదానం చేసి, పితృదేవతలకు నమస్కరించాలి.

నమః శివాయ దేవాయ ఈశాయ పురుషాయ వై। అఘోరవామదేవాయ సద్యోజాతాయ శమ్భవే ।। ౪౯.

శివుడికి, దేవుడికి, ఈశ్వరుడికి, పురుషుడికి, అఘోర, వామదేవ, సద్యోజాత, శంభు వారికి నమస్కారం.

ఫల్గుతీర్థే నరః స్నాత్వా దృష్ట్వా దేవం గదాధరమ్। ఆత్మానం తారయేత్సద్యో దశ పూర్వాన్దశాపరాన్ ।। ౪౯.

ఫల్గు తీర్థంలో స్నానం చేసి, గదాధారుడిని దర్శించినవాడు, తాను మరియు తన పూర్వ, అపర పది తరాలు వెంటనే మోక్షాన్ని పొందుతారు.

నత్వా గదాధరం దేవం మన్త్రేణానేన పూజయేత్ । ఓం నమో వాసుదేవాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ।। ౪౯.

గదాధారుడికి నమస్కరించి, ఈ మంత్రంతో పూజ చేయాలి: "ఓం నమో వాసుదేవాయ, నమః సంకర్షణాయ".

ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ శ్రీధరాయ చ విష్ణవే । పఞ్చతీర్థే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మలోకం నయేత్పితౄన్ ।। ౪౯.

ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ, శ్రీధర, విష్ణు వారికి— ఐదు తీర్థాల్లో స్నానం చేసిన తరువాత, మనిషి తన పితృదేవతలను బ్రహ్మ లోకానికి తీసుకెళ్తాడు.

అమృతైః పఞ్చభిః స్నానం పుష్పవస్త్రాద్యలంకృతమ్। న కుర్య్యాద్యో గదాపాణేస్తస్య శ్రాద్ధమసార్థకమ్ ।। ౪౯.

గదాపాణికి పంచ అమృతాలతో, పుష్పాలు, వస్త్రాలతో అలంకరించి స్నానం చేయని వాడి శ్రాద్ధం ఫలితం ఇవ్వదు.

నాగకూటాద్గృధ్రకూటాద్యుపాదుత్తరమానసాత్। ఏతద్గయాశిరః ప్రోక్తం ఫల్గుతీర్థన్తదుచ్యతే ।। ౪౯.

నాగకూట, గృధ్రకూట నుంచి ఉత్తర మానస సరస్సు వరకు, ఇది గయా శిరస్సు అని పిలుస్తారు; అదే ఫల్గు తీర్థం.

ముణ్డపృష్ఠనగాధస్తాత్ఫల్గుతీర్థమనుత్తమమ్। అత్ర శ్రాద్ధాదినా సర్వ్వే పితరో మోక్షమాప్నుయుః ।। ౪౯.

ముండపృష్ట నగరానికి కింద ఉన్నది అత్యుత్తమమైన ఫల్గు తీర్థం. ఇక్కడ శ్రాద్ధం వంటి కార్యాలతో అన్ని పితృదేవతలు మోక్షాన్ని పొందుతారు.

ప్రథమేఽహ్ని విధిః ప్రోక్తో ద్వితీయే దివసే వ్రజేత్। ధర్మ్మారణ్యం తత్ర ధర్మ్మో యస్మాద్యజ్ఞమకారయత్ ।। ౪౯.

మొదటి రోజుకు విధి వివరించబడింది. రెండవ రోజు ధర్మారణ్యంలోకి వెళ్లాలి, అక్కడ ధర్ముడు యజ్ఞం చేశాడు.

గమనాద్బ్రహ్మలోకాప్తిర్భవత్యేవ హి నారద। మతఙ్గ వాప్యాం యః స్నాత్వా తర్పణం శ్రాద్ధమాచరేత్ ।। ౪౯.

అక్కడికి వెళ్లితే బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు, నారదా. మతంగ వాపిలో స్నానం చేసి తర్పణం, శ్రాద్ధం చేసినవాడు.