వాయుపురాణమ్

బ్రహ్మాణం కారణం కేచిత్ కేచిత్ ప్రాహుః ప్రజాపతిమ్। కేచిచ్ఛివం పరత్వేన ప్రాహుర్విష్ణుం తథాఽపరే। అవిజ్ఞానేన సంసక్తాః సక్తా రత్యాదిచేతసా ।। ౫.

కొంతమంది బ్రహ్మను కారణంగా అంటారు, మరికొంతమంది ప్రజాపతిని అంటారు. ఇంకొందరు శివుడే పరముడు అంటారు, మరికొందరు విష్ణువునే అంటారు. తెలియక మాయలో పడిపోయి, ఇష్టాలలో, ఆనందాలలో మనసు కట్టిపడేసుకుంటారు.

తత్త్వం కాలఞ్చ దేశఞ్చ కార్యాణ్యావేక్ష్య తత్త్వతః। కారణఞ్చ స్మృతా హ్యేతా నానార్థేష్విహ దేవతాః ।। ౫.

తత్వాన్ని, కాలాన్ని, స్థలాన్ని, ఫలితాలను నిజంగా పరిశీలించి, కారణాన్ని గుర్తిస్తారు. అందుకే ఇక్కడ దేవతలు వేర్వేరు అర్థాలలో స్థిరంగా ఉంటారు.

ఏకం నిన్దతి యస్తేషాం సర్వానేన స నిన్దతి। ఏకం ప్రశసమానస్తు సర్వానేవ ప్రశంసతి। ఏకం యో వేత్తి పురుషం తమాహుర్బ్రహ్మవాదినమ్ ।। ౫.

వాళ్లలో ఎవ్వరినైనా నిందించేవాడు అందరినీ నిందించినవాడే. ఎవ్వరినైనా ప్రశంసించేవాడు అందరినీ ప్రశంసించినవాడే. ఎవడు ఆ ఒక్క పురుషుడిని తెలుసుకుంటాడో, అతడిని బ్రహ్మవేత్త అంటారు.

అద్వేషస్తు సదా కార్యో దేవతాసు విజానతా। న శక్యమీశ్వరం జ్ఞాతుమైశ్వర్యేణ వ్యవస్థితమ్ ।। ౫.

దేవతలను తెలిసినవాడు ఎప్పుడూ ద్వేషాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. పరమాధికారంతో ఉన్న పరమేశ్వరుని పూర్తిగా తెలుసుకోవడం సాధ్యపడదు.

ఏకాత్మా స త్రిధా భూత్వా సంమోహయతి యః ప్రజాః। ఏతేషాఞ్చ త్రయాణాన్తు విచరన్త్యన్తరం జనాః ।। ౫.

ఒక్క ఆత్మ అయినవాడు, మూడు రూపాలుగా మారి ప్రజలను మాయలో పడేస్తాడు. ఆ ముగ్గురిలోని తేడాల్లోనే జనులు తిరుగుతూ ఉంటారు.

జిజ్ఞాసన్తః పరీక్షన్తః సక్తా రూపావిచేతసః। ఇదం పరమిదం నేతి వదన్తి భిన్నదర్శినః ।। ౫.

తెలుసుకోవాలని, పరిశీలించాలనే కోరికతో, రూపాలలో మమకారం కలిగి, మనస్సు అయోమయంగా ఉన్నవారు 'ఇది పరమం, ఇది కాదు' అని ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా అంటారు.

యాతుధానాన్ విశన్త్యేతాః పిశాచాంశ్చైవ తాన్నరాన్ । ఏకత్వేన పృథక్త్వేన స్వయమ్భూర్వ్యవతిష్ఠతే ।। ౫.

వీరు యాతుధానులు, పిశాచులు, మానవులలో ప్రవేశిస్తారు. ఒక్కటిగా, వేరుగా ఉన్నా స్వయంభువు అన్నింటిలోనూ నిలిచివుంటాడు.

గుణమాత్రాత్మికాభిస్తు తనుభిర్మోహయన్ ప్రజాః। తేష్వేకం యజతే యస్తు స తదా యజతే త్రయమ్ ।। ౫.

గుణమాత్రాలతో కూడిన శరీరాలతో ప్రజలను మాయలో పడేస్తూ, వారిలో ఎవడు ఒక్కదేవుని పూజించాడో, వాస్తవానికి ఆ సమయంలో ముగ్గురినీ పూజించినవాడే అవుతాడు.

తస్మాద్దేవాస్త్రయో హ్యేతే నైరన్తర్యే వ్యవస్థితాః। తస్మాత్ పృథక్త్వమేకత్వసఙ్ఖ్యా సఙ్ఖ్యాగతాగతమ్। ఏకత్వం వా బహుత్వం వా తేషు కో జ్ఞాతుమర్హతి ।। ౫.

కాబట్టి ఈ మూడు దేవతలు ఎప్పటికీ కలిసే ఉంటారు. అందుకే ఒక్కటిగా, వేర్వేరుగా అనే లెక్కలు మారుతూ ఉంటాయి. వారిలో ఎవరు ఏకత్వాన్ని లేదా అనేకత్వాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోగలరు?

యస్మాత్ సృష్ట్వానుగృహ్ణీతే గ్రసతే చైవ తే ప్రజాః । గుణాత్మకత్వాత్ర్త్రైకాల్యే తస్మాదేకః స ఉచ్యతే ।। ౫.

వాడు ఈ ప్రజలను సృష్టించి, పోషించి, చివరికి లోపలికి తీసుకుంటాడు. గుణాల ఏకత్వం వల్ల వాడిని ఒక్కడే అని అంటారు.

రుద్రం బ్రహ్‌మాణమిన్ద్రఞ్చ లోక పాలాన్ ఋషీన్ దనూన్। దేవం తమేకం బహుధా ప్రాహుర్నారాయణం ద్విజాః ।। ౫.

రుద్రుడు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, లోకపాలకులు, ఋషులు, దానవులు — వీరందరినీ ద్విజులు ఒక్క నారాయణుడే అనేక రూపాల్లో ఉన్నవాడని చెబుతారు.

ప్రాజాపత్యా తనుర్యా చ తనుర్యా చైవ వైష్ణవీ। మన్వన్తరే చ కల్పే చ ఆవర్త్తన్తే పునః పునః ।। ౫.

ప్రజాపత్య రూపం, వైష్ణవ రూపం — ప్రతి మన్వంతరంలో, ప్రతి కల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ ఉంటాయి.

తేజసా యశసా బుద్ధ్యా శ్రుతేన చ బలేన చ । జాయన్తే తత్సమాశ్చైవ తానపీహ నిబోధత ।। ౫.

వీరికి తేజస్సు, కీర్తి, బుద్ధి, విద్య, బలంతో సమానంగా జన్మిస్తుంది. వారిని ఇక్కడ వినండి.

రాజస్యా బ్రాహ్మణోంఽశేన మరీచిః కశ్యపోఽభవత్। తామస్యాస్తస్య చాంశేన కాలాత్మా రుద్ర ఉచ్యతే । సాత్త్విక్యాః పురుషాంశేన యజ్ఞే విష్ణురభూత్తదా ।। ౫.

రజోగుణం వల్ల బ్రాహ్మణ భాగంగా మరీచి, కశ్యపులు పుట్టారు. తమోగుణం వల్ల కాలాత్ముడైన రుద్రుడు ఆయన భాగంగా పుట్టాడు. సత్త్వగుణం వల్ల యజ్ఞంలో పురుష భాగంగా విష్ణువు పుట్టాడు.

త్రిషు కాలేషు తస్యైతా బ్రహ్మణస్తనవోంఽశజాః। కాలో భూత్వా పునశ్చాసౌ రుద్రః సంహరతే ప్రజాః ।। ౫.

మూడు కాలాలలో బ్రహ్మ యొక్క ఈ రూపాలు ఆయన భాగాల నుండి జన్మిస్తాయి. మళ్లీ కాలుడై రుద్రుడు ప్రజలను వినాశనం చేస్తాడు.

సమ్ప్రాప్తే చైవ కల్పాన్తే సప్తరశ్మిర్ద్దివాకరః। భూత్వా సంవర్త్తకాదిత్యో లోకాంస్త్రీన్ స తదాదహత్ ।। ౫.

కల్పాంతం వచ్చినప్పుడు, ఏడు కిరణాలున్న సూర్యుడు సంహారక ఆదిత్యుడై, అప్పుడప్పుడు మూడు లోకాలను కాల్చేస్తాడు.

విష్ణుః ప్రజానుగృహ్ణాతి నామరుపవిపర్యయే । తస్యాన్తస్యామవస్థాయాం తత్తదుత్పత్తికారణమ్ ।। ౫.

విష్ణువు పేర్లు, రూపాలు మారినప్పటికీ ప్రజలను కాపాడుతాడు. ఆ చివరి స్థితిలో ప్రతి ఒక్కటి తన సృష్టికి తానే కారణమవుతుంది.

సత్త్వోద్రిక్తా తు యా ప్రోక్తా బ్రహ్మణః పౌరుషీ తనుః। తస్యాంశేన విజజ్ఞే స ఇహ స్వాయమ్భువేఽన్తరే। ఆకూత్యాం మనసో దేవ ఉత్పన్నః ప్రథమే విభుః ।. ౫.

సత్త్వగుణం ఎక్కువగా కలిగిన బ్రహ్మదేవుని పౌరుషీ రూపం నుండి, ఆమె యొక్క భాగంగా, ఈ స్వాయంభువ మను కాలంలో, ఆ మహాదేవుడు ఆకూతి అనే మనువు కుమార్తెలో జన్మించాడు.

తతః పునః స వై దేవో ప్రాప్తే స్వారోచిషేఽన్తరే। తుషితాయాం సముత్పన్నో హ్యతీతస్తుషితైః సహ ।। ౫.

తర్వాత స్వారోచిష మను కాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ దేవుడు తుషితా అనే స్థలంలో, గత తుషితులతో కలిసి జన్మించాడు.

ఔత్తమే చాన్తరే చైవ తుషితస్తు విదుః స వై। వశవర్త్తిభిరుత్పన్నో వశవర్త్తీ హరిః పునః ।। ౫.

ఉత్తమ మను కాలంలో కూడా, ఆయనను తుషితుడిగా, వశవర్తుల మధ్య జన్మించినవాడిగా తెలుసుకుంటారు. మళ్లీ హరిదేవుడు వశవర్తిగా జన్మించాడు.

సత్యాయామభవత్సత్యః సత్యైః సహ సురోత్తమైః। తామసస్యాన్తరే చాపి సమ్ప్రాప్తే పునరేవ హి। భార్యాయాం హరిభిః సార్ద్ధం హరిరేవ బభూవ హ ।। ౫.

సత్యా అనే స్థలంలో, సత్యులందరితో కలిసి సత్యుడిగా అవతరించాడు. తామస మను కాలం వచ్చినప్పుడు కూడా, తన భార్యలో, హరిదేవులతో పాటు హరిదేవుడే మళ్లీ జన్మించాడు.

చారిష్ణవేఽన్తరే చాపి హరిర్దవః పునస్తు సః। వైకుణ్ఠాయామసౌ జజ్ఞే హ్యాభూతరజసైః సహ। వైకుణ్ఠః స పునర్ద్దేవః సమ్ప్రాప్తే చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౫.

చారిష్ణవ మను కాలంలో కూడా హరిదేవుడు దేవుడిగా జన్మించాడు. వైకుంఠ అనే స్థలంలో, ఆభూతరజసులతో కలిసి జన్మించాడు. ఆ దేవుడు చాక్షుష మను కాలం వచ్చినప్పుడు మళ్లీ వైకుంఠుడయ్యాడు.

ధర్మో నారాయణః సాధ్యః సాధ్యైః సహ సురైరభూత్ । స తు నారాయణః సాధ్యః ప్రాప్తే వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౫.

ధర్ముడు, నారాయణుడు, సాధ్యుడు, సాధ్యులతో మరియు దేవతలతో కలిసి అవతరించారు. ఆ నారాయణ సాధ్యుడు వైవస్వత మను కాలం వచ్చినప్పుడు వచ్చాడు.

మారీచాత్ కశ్యపాద్విష్ణురదిత్యాం సమ్బమూవ హ। త్రిస్త్రిః క్రమైరిమాన్ లోకాన్ జిత్వా విష్ణురురుక్రమమ్ ।। ౫.

మారీచి, కశ్యపుల నుండి, విష్ణువు అదితిలో జన్మించాడు. ఆ ఉరుక్రముడు అయిన విష్ణువు మూడు అడుగులతో ఈ మూడు లోకాలను జయించాడు.

ప్రత్యపాదయదిన్ద్రాయ దేవేభ్యశ్చైవ స ప్రభుః। ఇత్యేతాసతనవస్తస్య వ్యతీతాః సప్త సప్తసు। మన్వన్తరేష్వతీతేషు యాభిః సంరక్షితాః ప్రజాః ।। ౫.

ఆయన వాటిని ఇంద్రునికి, ఇతర దేవతలకు తిరిగి ఇచ్చాడు. ఇలా, అతని ఏడు రూపాలు గత ఏడు మను కాలాల్లో జరిగాయి. వాటివల్ల ప్రజలు రక్షించబడ్డారు.

తస్మాద్విష్టమిదం సర్వం వామనేనేహ జాయతా। తస్మాత్స వై స్మృతో విష్ణుర్విశేర్ధాతోః ప్రవేశనాత్ ।। ౫.

అందువల్ల, వామనుడు జన్మించినప్పుడు ఈ లోకం అంతా ఆయన ద్వారా వ్యాపించిపోతుంది. అందుకే, 'విశ్' అనే ధాతువులోనుంచి ప్రవేశించేవాడని, ఆయనను విష్ణువు అంటారు.

ఇత్యేతే బ్రహ్మణశ్చైవ వామనస్య మహాత్మనః। ఏకత్వఞ్చ పృథక్త్వఞ్చ విశిష్టత్వఞ్చ కీర్త్తితమ్ ।। ౫.

ఇలా బ్రహ్మదేవుని, వామన మహాత్ముని ఏకత్వం, భేదం, విశిష్టతను వివరించారు.

దేవతానామిహాంశేన జాయన్తే యాస్తు దేవతాః। తాసాన్తాస్తేజసా బుద్ధ్యా శ్రుతేన చ బలేన చ। జాయన్తే తత్సమాశ్చైవ తా వై తేషామనుగ్రహాత్ ।। ౫.

ఇక్కడ దేవతల భాగాలుగా జన్మించే దేవతల్లో, తేజస్సు, బుద్ధి, విద్య, బలంలో సమానంగా ఉండేవారు వారి అనుగ్రహంతో జన్మిస్తారు.

యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా। తత్తదేవావగచ్ఛఘ్వం విష్ణోస్తేజోంఽశసమ్భవమ్ ।। ౫.

ఏదైనా శక్తి, ఐశ్వర్యం, సౌందర్యం, విజయంతో ఉన్న జీవి ఉంటే, అది విష్ణువు తేజస్సు భాగంగా పుట్టిందని తెలుసుకో.