దేవాదీంస్తర్పయిత్వాథ శ్రాద్ధం కృత్వా యథావిధిః । స్వవేదశాఖాగదితమర్ఘ్యావాహనవర్జితమ్ ।। ౪౮.
దేవతలతో పాటు ఇతరులను తర్పణ చేసి, యథావిధిగా శ్రాద్ధం చేసి, తన వేదశాఖలో చెప్పిన విధంగా అర్ఘ్యం ఇవ్వాలి, ఆహ్వానం లేకుండా చేయాలి.
అపరేఽహ్ని శుచిర్భూత్వా గచ్ఛేద్వై ప్రేతపర్వతే । బ్రహ్మకుణ్డే తతః స్నాత్వా దేవాదీంస్తర్పయేత్సుధీః ।। ౪౮.
తరువాత రోజు శుద్ధిగా ఉండి, ప్రేతపర్వతానికి వెళ్లాలి; బ్రహ్మ కుండంలో స్నానం చేసి, దేవతలతో పాటు ఇతరులకు తర్పణ చేయాలి.
కుర్య్యాచ్ఛ్రాద్ధం సపిణ్డానాం ప్రయతః ప్రేతపర్వతే। ప్రాచీనావీతినా భావ్యం దక్షిణాభిముఖః సుధీః ।। ౪౮.
శ్రద్ధను సపిండులకు, ప్రేతపర్వతంపై, భక్తితో, ప్రాచీనావీతి విధానంలో, దక్షిణదిశను ముఖంగా చేసుకొని, మనస్సు స్థిరంగా పెట్టి చేయాలి.
కవ్యబాలోఽనలః సోమో యమశ్చైవార్య్యమా తథా। అగ్నిష్వాత్తా బర్హిషదః సోమపాః పితృదేవతాః ।। ౪౮.
కవ్యబాలుడు, అగ్ని, సోముడు, యముడు, ఆర్యమన్, అగ్నిష్వాత్త, బర్హిషద్, సోమపా — వీరు పితృదేవతలు.
ఆగచ్ఛన్తు మహాభాగా యుష్మాభీ రక్షితాస్త్విహ। మదీయాః పితరో యే చ కులే జాతాః సనాభయః ।। ౪౮.
మీరు కాపాడిన మహాశక్తులు ఇక్కడికి రాగలరు; నా వంశంలో పుట్టిన పితృలు, బంధువులు అందరూ ఆహ్వానించబడ్డారు.
తేషాం పిణ్డప్రదానార్థమాగతోఽస్మి గయామిమామ్। తే సర్వే తృప్తిమాయాన్తు శ్రాద్దేనానేన శాశ్వతీమ్ ।। ౪౮.
వారికి పిండం ఇవ్వడానికి నేను ఈ గయాకు వచ్చాను; ఈ శ్రద్ధ ద్వారా వారు శాశ్వత తృప్తిని పొందాలి.
ఆచమ్యోక్తావ చ పఞ్చాఙ్గం ప్రాణాయామం ప్రయత్నతః। పునరావృత్తిరహితబ్రహ్మలోకాప్తిహేతవే ।। ౪౮.
నీరు తాగి, పంచాంగాన్ని ఉచ్చరించి, ప్రాణాయామాన్ని శ్రద్ధగా చేయాలి; తిరిగి జన్మించకుండా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందేందుకు.
ఏవఞ్చ విధివచ్ఛ్రాద్ధం కృత్వా పూర్వం యతాక్రమమ్। పితౄనావాహ్య చాభ్యర్చ్య మన్త్రైః పిణ్డప్రదో భవేత్ ।। ౪౮.
విధి ప్రకారం, ముందుగా శ్రద్ధను చేసి, పితృలను మంత్రాలతో ఆహ్వానించి, పూజించి, పిండాన్ని సమర్పించాలి.
తీర్థే ప్రేతశిలాదౌ చ చరుణా సఘృతేన వా । ప్రక్షాల్య పూర్వం తత్స్థానం పఞ్చగవ్యైః పృథక్పృథక్। తైర్మన్త్రైరథ సంపూజ్య పఞ్చగవ్యైశ్చ దేవతామ్ ।। ౪౮.
తీర్థంలో, ప్రేతశిల దగ్గర, లేదా నెయ్యితో కలిపిన అన్నంతో, ముందుగా ఆ స్థలాన్ని పంచగవ్యాలతో వేర్వేరు శుభ్రం చేసి, మంత్రాలతో, పంచగవ్యాలతో దేవతను పూజించాలి.
యావత్తిలా మనుష్యైశ్చ గృహీతా పితృకర్మసు। గచ్ఛన్తి తావదసురాః సింహత్రస్తా యథా మృగాః ।। ౪౮.
పితృకర్మలకు మనుషులు ఎంత తిలలు తీసుకుంటారో, అంత మంది అసురులు సింహాన్ని చూసిన జింకలలా పారిపోతారు.
అష్టకాసు చ వృద్ధౌ చ గయాయాం చ మృతేఽహని । మాతుః శ్రాద్ధం పృథక్కుర్యాదన్యత్ర పతినా సహ ।। ౪౮.
అష్టకా రోజుల్లో, వృద్ధి సమయంలో, గయాలో, మరణదినంలో, తల్లి శ్రద్ధను వేరుగా చేయాలి; ఇతర చోట్ల భర్తతో కలిసి చేయాలి.
వృద్ధిశ్రాద్ధే తు మాత్రాది గయాయాం పితృపూర్వకమ్। పాద్యపూర్వం సమారభ్య దక్షిణాగ్రకుశైః క్రమాత్। పిత్రాదీనాం సమాస్తీర్య శేషం గృహ్యోక్తమాచరేత్ ।। ౪౮.
వృద్ధి శ్రద్ధకు, గయాలో తల్లి వంశం మొదలుకొని, పితృలకు, పాద్యం ఇచ్చి, దక్షిణదిశకు కుశలు ఉంచి, పితృలకు సమర్పించి, మిగిలినది ఇంట్లో చెప్పిన విధంగా చేయాలి.
దద్యుః శ్రాద్ధం సపిణ్డానాం తేషాం దక్షిణభాగతః। కుశానాస్తీర్యం విధినా సకృద్దత్వా తిలోదకమ్ ।। ౪౮.
సపిండులకు శ్రద్ధను, కుశలను దక్షిణభాగంలో ఉంచి, విధి ప్రకారం, ఒక్కసారి తిలోదకం సమర్పించాలి.
గృహీత్వాఞ్జలినా తేభ్యః పితృతీర్థేన యత్నతః। సక్తునా ముష్టిమాత్రేణ దద్యాదక్షయ్యపిణ్డకమ్। సమ్బన్ధినస్తిలాద్భిశ్చ కుశేష్వావాహయేత్తతః ।। ౪౮.
పితృతీర్థంతో, చేతిలో నీరు తీసుకొని, శ్రద్ధగా, పిండాన్ని ఒక ముష్టి పిండి సమర్పించాలి; తరువాత తిలలతో బంధువులను కుశపై ఆహ్వానించాలి.
ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం దేవర్షిపితృమానవాః। తృప్యన్తు పితరః సర్వే మాతృమాతామహాదయః ।। ౪౮.
బ్రహ్మస్థంభం నుండి మొదలుకొని, దేవతలు, ఋషులు, పితృలు, మనుషులు, తల్లి, తల్లి తండ్రి వంశం — అందరూ తృప్తి పొందాలి.
అతీతకులకోటీనాం సప్తద్వీపనివాసినామ్। ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాదిదమస్తు తిలోదకమ్ ।। ౪౮.
వంశంలో గతించిన కోటిమంది, ఏడు ద్వీపాల్లో నివసించే వారు, బ్రహ్మలోకం నుండి మొదలుకొని, ఈ తిలోదకం వారికి చేరాలి.
పితా పితామహ శ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః। మాతా పితామహీ చైవ తథైవ ప్రపితామహీ ।। ౪౮.
తండ్రి, తండ్రి తండ్రి, తండ్రి తండ్రి తండ్రి; తల్లి, తల్లి తండ్రి, తల్లి తండ్రి తండ్రి కూడా.
మాతామహస్తత్పితా చ ప్రమాతామహకాదయః। తేషాం పిణ్డో మయా దత్తో హ్యక్షయ్యముపతిష్ఠతామ్ ।। ౪౮.
తల్లి తండ్రి, అతని తండ్రి, తల్లి వంశపు పూర్వీకులు; వారికి నేను సమర్పించిన పిండి శాశ్వతంగా నిలవాలి.
ముష్టిమాత్రప్రమాణఞ్చ హ్యార్ద్రామలకమాత్రకమ్। శమీఫత్రప్రమాణం వా పిణ్డం దద్యాద్గయాశిరే। ఉద్ధరేత్సప్తగోత్రాణి కులాని శతముద్ధరేత్ ।। ౪౮.
గయాశిఖరంలో, ఒక ముష్టి పరిమాణంలో, లేదా తడి పండు పరిమాణంలో, లేదా శమీ ఆకుల పరిమాణంలో పిండాన్ని సమర్పించాలి; అది ఏడు వంశాలను, నూరు కుటుంబాలను ఉద్ధరించుతుంది.
పితుర్మాతుః స్వభార్యాయా భగిన్యా దుహితుస్తథా। పితృష్వసుర్మాతృష్వసుః సప్త గోత్రాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౪౮.
తండ్రి, తల్లి, భార్య, అక్క, కుమార్తె, పితృస్వసరి, మాతృస్వసరి — ఈ ఏడు వంశాలు చెప్పబడ్డాయి.
చతుర్వింశతివింశశ్చ షోడశ ద్వాదశైవ హి। రుద్రాదివసవశ్చైవ కులాన్యేకోత్తరం శతమ్ ।। ౪౮.
ఇరవై నాలుగు, ఇరవై, పదహారు, పన్నెండు; రుద్రులు, వసువులు—వీరి వంశాలు కలిపి నూట ఒకటి ఉన్నాయి.
నావాహనం న దిగ్బన్ధో న దోషో దృష్టిసమ్భవః। న కారుణ్యేన కర్త్తవ్యం తీర్థశ్రాద్ధం విచక్షణైః ।। ౪౮.
ఇక్కడ ఆహ్వానం, దిక్కుల బంధనం, చూపు వల్ల దోషం ఏదీ లేదు; జ్ఞానులు కరుణతో తీర్థ శ్రాద్ధం చేయరాదు.
పిణ్డాసనం పిణ్డదానం పునః ప్రత్యవనేజనమ్। దక్షిణా చాన్నసఙ్కల్పం తీర్థశ్రాద్ధేష్వయంవిధిః ।। ౪౮.
పిండం కోసం ఆసనం, పిండం ఇవ్వడం, మళ్లీ శుద్ధి; దక్షిణా, అన్నం సంకల్పం—ఇవి తీర్థ శ్రాద్ధానికి విధానం.
అస్మత్కులే మృతా యే చ గతిర్యేషాం న విద్యతే। ఆవాహయిష్యే తాన్సర్వాన్దర్భపృష్ఠే తిలోదకైః ।। ౪౮.
నా వంశంలో మరణించిన వారు, వీరికి మార్గం తెలియని వారు—వారందరిని దర్భపై నువ్వుల నీటితో ఆహ్వానిస్తాను.
బన్ధువర్గకులే యే చ గతిర్యేషాం న విద్యతే। ఆవాహయిష్యే తాన్త్సర్వాన్ దర్భపృష్ఠే తిలోదకైః ।। ౪౮.
బంధువుల వంశంలో మరణించిన వారు, వీరికి మార్గం తెలియని వారు—వారందరిని దర్భపై నువ్వుల నీటితో ఆహ్వానిస్తాను.
ఇత్యేతైర్మన్త్రైః సజలైస్తిలైర్దర్భేషు ధ్యానవాన్। ఆవాహ్యాభ్యర్చ్య తేభ్యశ్చ పిణ్డాన్దద్యాద్యథాక్రమమ్ ।। ౪౮.
ఈ మంత్రాలతో, నీరు, నువ్వులు, దర్భపై ధ్యానం చేసి, వారిని ఆహ్వానించి, పూజించి, పిండాలను క్రమంగా ఇవ్వాలి.
అస్మత్కులే మృతా యే చ గతిర్యేషాం న విద్యతే। తేషాముద్ధరణార్థాయ ఇమం పిణ్డం దదామ్యహమ్ ।। ౪౮.
నా వంశంలో మరణించిన వారు, వీరికి మార్గం తెలియని వారు—వారి ఉద్ధరణ కోసం ఈ పిండాన్ని ఇస్తున్నాను.
మాతామహకులే యే చ గతిర్యేషాం న విద్యతే। తేషాముద్ధరణార్థాయ ఇమం పిణ్డం దదామ్యహమ్ ।। ౪౮.
తల్లి తాత వంశంలో మరణించిన వారు, వీరికి మార్గం తెలియని వారు—వారి ఉద్ధరణ కోసం ఈ పిండాన్ని ఇస్తున్నాను.
బన్ధువర్గకులే యే చ గతిర్యేషాం న విద్యతే। తేషాముద్ధరణార్థాయ ఇమం పిణ్డం దదామ్యహమ్ ।। ౪౮.
బంధువుల వంశంలో మరణించిన వారు, వీరికి మార్గం తెలియని వారు—వారి ఉద్ధరణ కోసం ఈ పిండాన్ని ఇస్తున్నాను.
అజాతదన్తా యే కేచిద్యే చ గర్భే ప్రపీడితాః । తేషాముద్ధరణార్థాయ ఇమం పిణ్డం దదామ్యహమ్ ।। ౪౮.
పళ్ళు రాని వారు, గర్భంలో బాధపడిన వారు—వారి ఉద్ధరణ కోసం ఈ పిండాన్ని ఇస్తున్నాను.