శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి సతోత్రేణాదిగదాధరమ్। స్తోష్యన్తి చ సమభ్యర్చ్య పితౄన్నేష్యన్తి మాధవమ్। శివోఽపి పరయా ప్రీత్యా తుష్టావాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో, నిజమైన స్తోత్రాలతో ఆదిగదాధరుడిని పూజించి, ఆ తరువాత ఆయనను స్తుతిస్తారో వారు తమ పితృదేవతలను మాధవుని వద్దకు తీసుకెళ్తారు. శివుడే కూడా పరమ ప్రేమతో ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించాడు.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో ముణ్డపృష్ఠాదిరూపతః । ఫల్గుతీర్థాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, ముండపృష్టాది రూపాలుగా, ఫల్గుతీర్థాది తీర్థాలుగా కనిపించే ఆ ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
వ్యక్తావ్యక్తస్వరూపేణ పదరూపేణ సంస్థితః। ముఖలిఙ్గాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రత్యక్షం, అప్రత్యక్షం రెండింటి స్వరూపంగా, పాదరూపంగా, ముఖలింగాది రూపాలతో ఉన్న ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో జనార్దనస్వరూపతః। ముణ్డపృష్ఠే స్వయం జాతో నామామ్యాదిగదా ధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, జనార్దన స్వరూపుడైన, ముండపృష్టంలో తానే ప్రత్యక్షమైన ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం స్థితం బ్రహ్మాదిభిః సురైః। పూజితం సత్కృతం దేవైస్తం నమామి గదాధరమ్ ।। ౪౭.
దివ్యమైన శిలపై స్థిరంగా ఉన్న, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలు పూజించి గౌరవించిన గదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యం చ దృష్ట్వా తతః స్పృష్ట్వా పూజయిత్వా ప్రణమ్య చ । శ్రాద్ధాదౌ బ్రహ్మలోకాప్తిర్నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శ్రాద్ధ ప్రారంభంలో ఆ గదా ధరించిన ఆదిదేవుని దర్శించి, తాకి, పూజించి, నమస్కరిస్తే బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు; ఆ దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
మహదాదేశ్చ జగతో వ్యక్తస్యైకం హి కారణమ్। అవ్యక్తజ్ఞానరూపం తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రపంచంలోని మహత్త్వమైన పదార్థాల నుండి ప్రकटమైన సృష్టికి కారణమైన, అవ్యక్త జ్ఞానం స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
దేహేన్ద్రియమనోబుద్ధిప్రాణాహఙ్కారవర్జితమ్। జాగ్రత్స్వప్నవినిర్ముక్తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణం, అహంకారం లేని, జాగ్రత్త మరియు స్వప్న స్థితులకు అతీతుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నిత్యానిత్యవినిర్ముక్తం సత్యమానన్దమవ్యయమ్। తురీయం జ్యోతిరాత్మానం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శాశ్వతమైనదీ, అశాశ్వతమైనదీ రెండింటినీ దాటి, సత్యం, ఆనందం, నశించని, తూర్య స్థితి, ప్రకాశించే ఆత్మ స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఏవం స్తుతో మహేశేన ప్రీతో హ్యాదిగదాధరః। స్థితో దేవః శిలాయాం స బ్రహ్మాద్యైర్దైవతైః సహ ।। ౪౭.
ఈ విధంగా మహేశ్వరుడు స్తుతించగా, ఆదిగదా ధరించిన దేవుడు సంతోషించి, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి శిలపై నిలిచాడు.
సంస్థితం ముణ్డపృష్ఠాద్రౌ దేవమాదిగదాధరమ్। స్తువన్తి పూజయన్తీహ బ్రహ్మలోకం ప్రయాన్తు తే ।। ౪౭.
ముండపృష్ట పర్వతంపై స్థిరంగా ఉన్న ఆదిగదా ధరించిన దేవునిని ఇక్కడ స్తుతిస్తూ, పూజించే వారు బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు.
ధర్మార్థీ ప్రాప్నుయాద్ధర్మమర్థార్థీ చార్థమాప్నుయాత్ । కామానవాప్నుయాత్కామీ మోక్షార్థీ మోక్షమాప్నుయాత్ ।। ౪౭.
ధర్మాన్ని కోరినవాడు ధర్మాన్ని పొందుతాడు; ధనాన్ని కోరినవాడు ధనాన్ని పొందుతాడు; కామాన్ని కోరినవాడు కామాన్ని పొందుతాడు; మోక్షాన్ని కోరినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
వన్ధ్యా చ లభతే పుత్రం వేదవేదాఙ్గపారగమ్। రాజా విజయమాప్నోతి శూద్రశ్చ సుఖమాప్నుయాత్ ।। ౪౭.
వంధ్య మహిళకు వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న కుమారుడు కలుగుతాడు; రాజు విజయాన్ని పొందుతాడు; శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
పుత్రార్థీ లభతే పుత్రానభ్యర్చ్యాదిగదాధరమ్। మనసా ప్రార్థితం సర్వం పూజాద్యైః ప్రాప్నుయాద్ధరేః ।। ౪౭.
పుత్రాన్ని కోరినవాడు ఆదిగదా ధరించిన దేవునిని పూజించి పుత్రులను పొందుతాడు; మనసులో కోరుకున్నది, హరిదేవుని పూజ ద్వారా అన్నీ పొందుతారు.
గయాయాత్రాం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణు నారద ముక్తిదామ్। నిష్కృతిః శ్రాద్ధకర్తౄణాం బ్రహ్మణా గీయతే పురా ।। ౪౮.
నారదా, ముక్తిని ప్రసాదించే గయా యాత్రను నేను వివరించబోతున్నాను; ఇది శ్రాద్ధం చేసిన వారికి పాప విమోచనాన్ని ఇస్తుంది, బ్రహ్మా పురాతన కాలంలో దీనిని గానం చేశాడు.
ఉద్యతశ్చేద్గయాం గన్తుం శ్రాద్ధం కృత్వా విధానతః। విధాయ కార్పటీవేశం కృత్వా గ్రామం ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౮.
గయా యాత్రకు వెళ్ళాలని సంకల్పించినవాడు, విధానంగా శ్రాద్ధం చేసి, కర్పట వేషం ధరించి, గ్రామాన్ని ప్రదక్షిణ చేయాలి.
తతో గ్రామాన్తరం గత్వా శ్రాద్ధశేషస్య భోజనమ్। తతః ప్రతిదినం గచ్ఛేత్ప్రతిగ్రహవివర్జితః ।। ౪౮.
తర్వాత, మరో గ్రామానికి వెళ్లి, శ్రాద్ధ శేషాన్ని భుజించాలి; ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ దానాలు తీసుకోకుండా ముందుకు సాగాలి.
ప్రతిగ్రహాదుపావృత్తః సన్తుష్టో నియతః శుచిః। అహఙ్కారవిముక్తో యః స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౮.
దానాలు తీసుకోకుండా, సంతృప్తిగా, నియమంగా, శుద్ధిగా, అహంకారాన్ని వదిలినవాడు తీర్థ యాత్ర ఫలాన్ని పొందుతాడు.
యస్య హస్తౌ చ పాదౌ చ మనశ్చాపి సుసంయతమ్। విద్యా తపశ్చ కీర్తిశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౮.
హస్తాలు, పాదాలు, మనస్సు బాగా నియంత్రణలో ఉన్నవాడు, జ్ఞానం, తపస్సు, కీర్తి కలిగినవాడు తీర్థ యాత్ర ఫలాన్ని పొందుతాడు.
తతో గయాప్రవేశే చ పూర్వతోఽస్తి మహానదీ । తత్ర తోయం సముత్పాట్య స్నాతవ్యం నిర్మలే జలే ।। ౪౮.
తర్వాత గయా ప్రవేశంలో, తూర్పు వైపున ఒక పెద్ద నది ఉంది; అక్కడ నీటిని తీసుకుని, శుద్ధమైన నీటిలో స్నానం చేయాలి.
దేవాదీంస్తర్పయిత్వాథ శ్రాద్ధం కృత్వా యథావిధిః । స్వవేదశాఖాగదితమర్ఘ్యావాహనవర్జితమ్ ।। ౪౮.
దేవతలతో పాటు ఇతరులను తర్పణ చేసి, యథావిధిగా శ్రాద్ధం చేసి, తన వేదశాఖలో చెప్పిన విధంగా అర్ఘ్యం ఇవ్వాలి, ఆహ్వానం లేకుండా చేయాలి.
అపరేఽహ్ని శుచిర్భూత్వా గచ్ఛేద్వై ప్రేతపర్వతే । బ్రహ్మకుణ్డే తతః స్నాత్వా దేవాదీంస్తర్పయేత్సుధీః ।। ౪౮.
తరువాత రోజు శుద్ధిగా ఉండి, ప్రేతపర్వతానికి వెళ్లాలి; బ్రహ్మ కుండంలో స్నానం చేసి, దేవతలతో పాటు ఇతరులకు తర్పణ చేయాలి.
కుర్య్యాచ్ఛ్రాద్ధం సపిణ్డానాం ప్రయతః ప్రేతపర్వతే। ప్రాచీనావీతినా భావ్యం దక్షిణాభిముఖః సుధీః ।। ౪౮.
శ్రద్ధను సపిండులకు, ప్రేతపర్వతంపై, భక్తితో, ప్రాచీనావీతి విధానంలో, దక్షిణదిశను ముఖంగా చేసుకొని, మనస్సు స్థిరంగా పెట్టి చేయాలి.
కవ్యబాలోఽనలః సోమో యమశ్చైవార్య్యమా తథా। అగ్నిష్వాత్తా బర్హిషదః సోమపాః పితృదేవతాః ।। ౪౮.
కవ్యబాలుడు, అగ్ని, సోముడు, యముడు, ఆర్యమన్, అగ్నిష్వాత్త, బర్హిషద్, సోమపా — వీరు పితృదేవతలు.
ఆగచ్ఛన్తు మహాభాగా యుష్మాభీ రక్షితాస్త్విహ। మదీయాః పితరో యే చ కులే జాతాః సనాభయః ।। ౪౮.
మీరు కాపాడిన మహాశక్తులు ఇక్కడికి రాగలరు; నా వంశంలో పుట్టిన పితృలు, బంధువులు అందరూ ఆహ్వానించబడ్డారు.
తేషాం పిణ్డప్రదానార్థమాగతోఽస్మి గయామిమామ్। తే సర్వే తృప్తిమాయాన్తు శ్రాద్దేనానేన శాశ్వతీమ్ ।। ౪౮.
వారికి పిండం ఇవ్వడానికి నేను ఈ గయాకు వచ్చాను; ఈ శ్రద్ధ ద్వారా వారు శాశ్వత తృప్తిని పొందాలి.
ఆచమ్యోక్తావ చ పఞ్చాఙ్గం ప్రాణాయామం ప్రయత్నతః। పునరావృత్తిరహితబ్రహ్మలోకాప్తిహేతవే ।। ౪౮.
నీరు తాగి, పంచాంగాన్ని ఉచ్చరించి, ప్రాణాయామాన్ని శ్రద్ధగా చేయాలి; తిరిగి జన్మించకుండా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందేందుకు.
ఏవఞ్చ విధివచ్ఛ్రాద్ధం కృత్వా పూర్వం యతాక్రమమ్। పితౄనావాహ్య చాభ్యర్చ్య మన్త్రైః పిణ్డప్రదో భవేత్ ।। ౪౮.
విధి ప్రకారం, ముందుగా శ్రద్ధను చేసి, పితృలను మంత్రాలతో ఆహ్వానించి, పూజించి, పిండాన్ని సమర్పించాలి.
తీర్థే ప్రేతశిలాదౌ చ చరుణా సఘృతేన వా । ప్రక్షాల్య పూర్వం తత్స్థానం పఞ్చగవ్యైః పృథక్పృథక్। తైర్మన్త్రైరథ సంపూజ్య పఞ్చగవ్యైశ్చ దేవతామ్ ।। ౪౮.
తీర్థంలో, ప్రేతశిల దగ్గర, లేదా నెయ్యితో కలిపిన అన్నంతో, ముందుగా ఆ స్థలాన్ని పంచగవ్యాలతో వేర్వేరు శుభ్రం చేసి, మంత్రాలతో, పంచగవ్యాలతో దేవతను పూజించాలి.
యావత్తిలా మనుష్యైశ్చ గృహీతా పితృకర్మసు। గచ్ఛన్తి తావదసురాః సింహత్రస్తా యథా మృగాః ।। ౪౮.
పితృకర్మలకు మనుషులు ఎంత తిలలు తీసుకుంటారో, అంత మంది అసురులు సింహాన్ని చూసిన జింకలలా పారిపోతారు.