సనత్కుమార ఉవాచ।। దేవైః సార్ద్ధం బ్రహ్మణైవం స్తుతశ్చాదిగదాధరః । ఊచే వరం వృణీష్వ త్వం వరం బ్రహ్మా తమబ్రవీత్ ।। ౪౭.
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు కూడా ఆ ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించారు. అప్పుడాయన, 'వరం కోరుకో' అని అన్నాడు. బ్రహ్మ ఆయనకు సమాధానం చెప్పాడు.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం న తిష్ఠామస్త్వయా వినా। స్థాస్యామోఽత్ర త్వయా సార్ద్ధం నిత్యం వ్యక్తాదిరూపిణా ।। ౪౭.
నీతో లేకుండా మేము ఆ శిలలో దైవ స్వరూపంలో ఉండలేము; మేము ఇక్కడ నీతో పాటు, నిత్యం, ప్రత్యక్షమైన ఆదిశ్వరూపంలో ఉంటాము.
ఏవమస్తు శ్రియా సార్ద్ధం స్థితశ్చాదిగదాధరః। లోకానాం రక్షణార్థాయ జగతాం ముక్తిహేతవే। సువ్యక్తః పుణ్డరీకాక్షో జనార్దన ఇతి శ్రుతః ।। ౪౭.
అలా జరుగుగాక అని చెప్పి, ఆదిగదాధరుడు లక్ష్మితో కలిసి అక్కడే నిలిచాడు. లోకాల రక్షణకోసం, జగత్తు విమోచనకోసం, స్పష్టంగా పుండరీకాక్షుడిగా, జనార్దనుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడిగా నిలిచాడు.
వేదైరగమ్యా యా మూర్త్తిరాదిభూతా సనాతనీ। సువ్యక్తా శ్వేతకల్పే సా భవిష్యతి తథా పునః। వారాహకల్పే హ్యవ్యక్తా వ్యక్తిమప్యగమత్పురా ।। ౪౭.
వేదాలతో అందరికీ అందని, ఆదికాలపు, శాశ్వతమైన ఆ స్వరూపం, శ్వేతకల్పంలో స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది; భవిష్యత్తులో కూడా అలాగే జరుగుతుంది. వారాహకల్పంలో అది అప్రత్యక్షంగా ఉండి, మునుపు ప్రత్యక్షమైంది.
సన్తారణాయ లోకానాం దేవానాం రక్షణాయ చ। గయాశిరసి సువ్యక్తో భవిష్యతి న సంశయః ।। ౪౭.
లోకాల రక్షణకోసం, దేవతల రక్షణకోసం, గయాశిఖరంపై ఆయన స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। కుష్ఠరోగాదినిర్మ్ముక్తా యాస్యన్తి హరిమన్దిరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు కుష్ఠురోగం లాంటి వ్యాధుల నుండి విముక్తి పొందుతారు, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతారు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। తే ప్రాప్స్యన్తి ధనం ధాన్యమాయురారోగ్యమేవ చ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు ధనం, ధాన్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం పొందుతారు.
కలత్రపుత్రపౌత్రాదిగుణకీర్త్తిసుఖాని చ। శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి రాజ్యం బ్రహ్మపురం తథా। భుక్త్వా వ్రజేయుః సతతం పుణ్యపుఞ్జఫలం నరాః ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో పూజిస్తారో వారు భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు, సద్గుణాలు, కీర్తి, సుఖాలు పొందుతారు; రాజ్యాన్ని, బ్రహ్మపురిని కూడా పొందుతారు. సదా పుణ్యఫలాలను అనుభవించి ముందుకు సాగుతారు.
గన్ధదానేన గన్ధాఢ్యః సౌభాగ్యం పుష్పదానతః। ధూపదానేన రాజ్యాప్తిర్దీపాద్దీప్తిర్భవిష్యతి ।। ౪౭.
గంధాన్ని సమర్పిస్తే సుగంధ సంపద లభిస్తుంది; పువ్వులు సమర్పిస్తే శుభఫలం లభిస్తుంది; ధూపాన్ని సమర్పిస్తే రాజ్యాధికారం లభిస్తుంది; దీపాన్ని సమర్పిస్తే ప్రకాశం లభిస్తుంది.
ధ్వజదానాత్పాపహానిర్యాత్రాకృద్బ్రహ్మలోకభాక్। శ్రాద్ధపిణ్డప్రదో యస్తు విష్ణుం నేష్యతి వై పితౄన్ ।। ౪౭.
పతాకలను సమర్పిస్తే పాపాలు నశించిపోతాయి; యాత్ర చేసినవారు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు; శ్రాద్ధంలో పిండప్రదానం చేసి విష్ణువుని పూజించినవారు తమ పితృదేవతలను ఆయనవద్దకు తీసుకెళ్తారు.
శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి సతోత్రేణాదిగదాధరమ్। స్తోష్యన్తి చ సమభ్యర్చ్య పితౄన్నేష్యన్తి మాధవమ్। శివోఽపి పరయా ప్రీత్యా తుష్టావాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో, నిజమైన స్తోత్రాలతో ఆదిగదాధరుడిని పూజించి, ఆ తరువాత ఆయనను స్తుతిస్తారో వారు తమ పితృదేవతలను మాధవుని వద్దకు తీసుకెళ్తారు. శివుడే కూడా పరమ ప్రేమతో ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించాడు.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో ముణ్డపృష్ఠాదిరూపతః । ఫల్గుతీర్థాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, ముండపృష్టాది రూపాలుగా, ఫల్గుతీర్థాది తీర్థాలుగా కనిపించే ఆ ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
వ్యక్తావ్యక్తస్వరూపేణ పదరూపేణ సంస్థితః। ముఖలిఙ్గాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రత్యక్షం, అప్రత్యక్షం రెండింటి స్వరూపంగా, పాదరూపంగా, ముఖలింగాది రూపాలతో ఉన్న ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో జనార్దనస్వరూపతః। ముణ్డపృష్ఠే స్వయం జాతో నామామ్యాదిగదా ధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, జనార్దన స్వరూపుడైన, ముండపృష్టంలో తానే ప్రత్యక్షమైన ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం స్థితం బ్రహ్మాదిభిః సురైః। పూజితం సత్కృతం దేవైస్తం నమామి గదాధరమ్ ।। ౪౭.
దివ్యమైన శిలపై స్థిరంగా ఉన్న, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలు పూజించి గౌరవించిన గదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యం చ దృష్ట్వా తతః స్పృష్ట్వా పూజయిత్వా ప్రణమ్య చ । శ్రాద్ధాదౌ బ్రహ్మలోకాప్తిర్నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శ్రాద్ధ ప్రారంభంలో ఆ గదా ధరించిన ఆదిదేవుని దర్శించి, తాకి, పూజించి, నమస్కరిస్తే బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు; ఆ దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
మహదాదేశ్చ జగతో వ్యక్తస్యైకం హి కారణమ్। అవ్యక్తజ్ఞానరూపం తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రపంచంలోని మహత్త్వమైన పదార్థాల నుండి ప్రकटమైన సృష్టికి కారణమైన, అవ్యక్త జ్ఞానం స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
దేహేన్ద్రియమనోబుద్ధిప్రాణాహఙ్కారవర్జితమ్। జాగ్రత్స్వప్నవినిర్ముక్తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణం, అహంకారం లేని, జాగ్రత్త మరియు స్వప్న స్థితులకు అతీతుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నిత్యానిత్యవినిర్ముక్తం సత్యమానన్దమవ్యయమ్। తురీయం జ్యోతిరాత్మానం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శాశ్వతమైనదీ, అశాశ్వతమైనదీ రెండింటినీ దాటి, సత్యం, ఆనందం, నశించని, తూర్య స్థితి, ప్రకాశించే ఆత్మ స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఏవం స్తుతో మహేశేన ప్రీతో హ్యాదిగదాధరః। స్థితో దేవః శిలాయాం స బ్రహ్మాద్యైర్దైవతైః సహ ।। ౪౭.
ఈ విధంగా మహేశ్వరుడు స్తుతించగా, ఆదిగదా ధరించిన దేవుడు సంతోషించి, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి శిలపై నిలిచాడు.
సంస్థితం ముణ్డపృష్ఠాద్రౌ దేవమాదిగదాధరమ్। స్తువన్తి పూజయన్తీహ బ్రహ్మలోకం ప్రయాన్తు తే ।। ౪౭.
ముండపృష్ట పర్వతంపై స్థిరంగా ఉన్న ఆదిగదా ధరించిన దేవునిని ఇక్కడ స్తుతిస్తూ, పూజించే వారు బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు.
ధర్మార్థీ ప్రాప్నుయాద్ధర్మమర్థార్థీ చార్థమాప్నుయాత్ । కామానవాప్నుయాత్కామీ మోక్షార్థీ మోక్షమాప్నుయాత్ ।। ౪౭.
ధర్మాన్ని కోరినవాడు ధర్మాన్ని పొందుతాడు; ధనాన్ని కోరినవాడు ధనాన్ని పొందుతాడు; కామాన్ని కోరినవాడు కామాన్ని పొందుతాడు; మోక్షాన్ని కోరినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
వన్ధ్యా చ లభతే పుత్రం వేదవేదాఙ్గపారగమ్। రాజా విజయమాప్నోతి శూద్రశ్చ సుఖమాప్నుయాత్ ।। ౪౭.
వంధ్య మహిళకు వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న కుమారుడు కలుగుతాడు; రాజు విజయాన్ని పొందుతాడు; శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
పుత్రార్థీ లభతే పుత్రానభ్యర్చ్యాదిగదాధరమ్। మనసా ప్రార్థితం సర్వం పూజాద్యైః ప్రాప్నుయాద్ధరేః ।। ౪౭.
పుత్రాన్ని కోరినవాడు ఆదిగదా ధరించిన దేవునిని పూజించి పుత్రులను పొందుతాడు; మనసులో కోరుకున్నది, హరిదేవుని పూజ ద్వారా అన్నీ పొందుతారు.
గయాయాత్రాం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణు నారద ముక్తిదామ్। నిష్కృతిః శ్రాద్ధకర్తౄణాం బ్రహ్మణా గీయతే పురా ।। ౪౮.
నారదా, ముక్తిని ప్రసాదించే గయా యాత్రను నేను వివరించబోతున్నాను; ఇది శ్రాద్ధం చేసిన వారికి పాప విమోచనాన్ని ఇస్తుంది, బ్రహ్మా పురాతన కాలంలో దీనిని గానం చేశాడు.
ఉద్యతశ్చేద్గయాం గన్తుం శ్రాద్ధం కృత్వా విధానతః। విధాయ కార్పటీవేశం కృత్వా గ్రామం ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౮.
గయా యాత్రకు వెళ్ళాలని సంకల్పించినవాడు, విధానంగా శ్రాద్ధం చేసి, కర్పట వేషం ధరించి, గ్రామాన్ని ప్రదక్షిణ చేయాలి.
తతో గ్రామాన్తరం గత్వా శ్రాద్ధశేషస్య భోజనమ్। తతః ప్రతిదినం గచ్ఛేత్ప్రతిగ్రహవివర్జితః ।। ౪౮.
తర్వాత, మరో గ్రామానికి వెళ్లి, శ్రాద్ధ శేషాన్ని భుజించాలి; ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ దానాలు తీసుకోకుండా ముందుకు సాగాలి.
ప్రతిగ్రహాదుపావృత్తః సన్తుష్టో నియతః శుచిః। అహఙ్కారవిముక్తో యః స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౮.
దానాలు తీసుకోకుండా, సంతృప్తిగా, నియమంగా, శుద్ధిగా, అహంకారాన్ని వదిలినవాడు తీర్థ యాత్ర ఫలాన్ని పొందుతాడు.
యస్య హస్తౌ చ పాదౌ చ మనశ్చాపి సుసంయతమ్। విద్యా తపశ్చ కీర్తిశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౮.
హస్తాలు, పాదాలు, మనస్సు బాగా నియంత్రణలో ఉన్నవాడు, జ్ఞానం, తపస్సు, కీర్తి కలిగినవాడు తీర్థ యాత్ర ఫలాన్ని పొందుతాడు.
తతో గయాప్రవేశే చ పూర్వతోఽస్తి మహానదీ । తత్ర తోయం సముత్పాట్య స్నాతవ్యం నిర్మలే జలే ।। ౪౮.
తర్వాత గయా ప్రవేశంలో, తూర్పు వైపున ఒక పెద్ద నది ఉంది; అక్కడ నీటిని తీసుకుని, శుద్ధమైన నీటిలో స్నానం చేయాలి.