శ్వేతార్కో గణనాథశ్చ వసవోఽష్టౌ మునీశ్వరాః। రుద్రాశ్చైకాదశైవాథ తథా సప్తర్షయోఽపరే ।। ౪౭.
శ్వేతార్క, గణనాథ, ఎనిమిది వసువులు, మహామునులు, పదకొండు రుద్రులు, అలాగే ఇతర సప్తర్షులు—
సోమనాథశ్చ సిద్ధేశః కపర్ద్దీశో వినాయకః। నారాయణో మహాలక్ష్మీర్బ్రహ్మా శ్రీపురుషోత్తమః ।। ౪౭.
సోమనాథ, సిద్ధేశ, కపర్ద్దీశ, వినాయక, నారాయణ, మహాలక్ష్మి, బ్రహ్మ, శ్రీపురుషోత్తమ—
మార్కణ్డేయేశః కౌటీశో హ్యఙ్గిరేశః పితామహః। జనార్దనో మఙ్గలా చ పుణ్డరీకాక్ష ఉత్తమః ।। ౪౭.
మార్కండేయేశ, కౌటీశ, అంగిరేశ, పితామహ, జనార్దన, మంగళా, పుండరీకాక్ష అనే ఉత్తముడు—
ఇత్యాదివ్యక్తరూపేణ స్థితశ్చాదిగదాధరః। హేతిర్యో రాక్షసస్తస్మిన్హతే విష్ణుః పురం గతః ।। ౪౭.
ఇలా ఇతర స్పష్టమైన రూపాల్లో కూడా ఆదిగదధారి స్థిరంగా ఉన్నాడు. అక్కడ రాక్షసుడు హేతి సంహరించబడినప్పుడు, విష్ణువు తన లోకానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
బ్రహ్మణా సహ రుద్రాద్యైః కారితే నిశ్చలేఽసురే । తుష్టావాద్యగదాపాణిం వేధా హర్షేణ నిర్వృతః ।। ౪౭.
బ్రహ్మ, రుద్రుడు మరియు ఇతరులతో కలిసి రాక్షసుని కదలకుండా చేసినప్పుడు, సృష్టికర్త ఆనందంతో ఆదిగదధారిని స్తుతించాడు.
బ్రహ్మోవాచ।। గదాధరం వ్యపగతకాలకల్మషం గయాగతం విదితగుణం గుణాతిగమ్। గుహాగతం గిరివరగౌరగేహగం గణార్చ్చితం వరదమహం నమామి ।। ౪౭.
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: 'కాలదోషం లేని, గయకు వచ్చిన, గుణాలు తెలిసిన, గుణాలకు అతీతమైన, గుహలో నివసించే, గొప్ప పర్వత గృహంలో ఉండే, గణాలు పూజించే, వరాలు ప్రసాదించే గదధారిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.'
అహఃశ్రియం త్రిదశగణాదిసుశ్రియం భవశ్రియం దితిభవదారణశ్రియమ్। కలిశ్రియం కలిమలమర్దనశ్రియం గదాధరం నౌమి తమాశ్రితశ్రియమ్ । ౪౭.
పగలు వెలుగులో, దేవతల మధ్య, ఐశ్వర్యంలో, రాక్షసులను సంహరించడంలో, పాపాలను కాల్చడంలో, కలియుగంలో, కలిమాలిన్యాన్ని తొలగించడంలో, గదను ధరించినవాడైన ఆ శ్రేయస్సునిచ్చే ఆశ్రయాన్ని నేను వందనం చేస్తున్నాను.
దృఢాదౄఢం పరివృఢగాఢసంస్తుతం కామాద్భుతం సుదృఢమరూఢిరూఢిగమ్। తమాఢ్యగం దృఢదురితాద్యఢౌకితం స్వఢౌకృతం దృఢతరగోత్రసూక్తిభమ్ ।। ౪౭.
అతడు ఎంతో దృఢుడు, అపార బలవంతుడు, అందరితో ప్రశంసించబడినవాడు, ఆశ్చర్యకరంగా మన కోరికలను నెరవేర్చేవాడు, స్థిరంగా ఉన్నవాడు, ఎప్పటికీ పైకి ఎదుగుతున్నవాడు, ఐశ్వర్యవంతుడు, లోతైన దోషాలను తొలగించేవాడు, తనంతట తానే నిలిచినవాడు, తన వంశాన్ని గొప్ప స్తోత్రాలతో ప్రశంసింపజేసినవాడు — ఆ మహాత్ముడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.
విదేహకం కరణకలావివర్జితం విజన్మకం దివకరవేదిభూషితమ్। గదాధరం ధ్వనిముఖవర్జితం పరం నమామ్యహం సతత మనాదిమీశ్వరం హరిమ్ ।। ౪౭.
శరీరానికి అతీతుడైన, క్రియాకళలకు అతీతుడైన, జన్మరహితుడైన, సూర్యుని వేదికతో అలంకరించబడిన, గదను ధరించిన, ధ్వనికి అందని, ఆదిముడైన, ఎప్పటికీ ఉన్న పరమేశ్వరుడైన హరిని నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.
మనోఽతిగం మతిగతివర్జితం పరం సదాద్వయం స్తుతిశిరసి సంస్తుతం బుధైః। చిదాత్మకం కలిగతకారణాతిగం గదాధరం హృదయగతం నమామి తమ్ ।। ౪౭.
మనస్సుకు అందని, బుద్ధి ప్రవాహానికి అతీతమైన, ఎప్పటికీ ఏకత్వంగా ఉన్న, మేధావులచే ఉత్తమ స్తోత్రాలలో ప్రశంసించబడిన, చైతన్య స్వరూపుడైన, కలియుగ కారణాలకు అతీతుడైన, హృదయంలో నివసించే గదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
సనత్కుమార ఉవాచ।। దేవైః సార్ద్ధం బ్రహ్మణైవం స్తుతశ్చాదిగదాధరః । ఊచే వరం వృణీష్వ త్వం వరం బ్రహ్మా తమబ్రవీత్ ।। ౪౭.
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు కూడా ఆ ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించారు. అప్పుడాయన, 'వరం కోరుకో' అని అన్నాడు. బ్రహ్మ ఆయనకు సమాధానం చెప్పాడు.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం న తిష్ఠామస్త్వయా వినా। స్థాస్యామోఽత్ర త్వయా సార్ద్ధం నిత్యం వ్యక్తాదిరూపిణా ।। ౪౭.
నీతో లేకుండా మేము ఆ శిలలో దైవ స్వరూపంలో ఉండలేము; మేము ఇక్కడ నీతో పాటు, నిత్యం, ప్రత్యక్షమైన ఆదిశ్వరూపంలో ఉంటాము.
ఏవమస్తు శ్రియా సార్ద్ధం స్థితశ్చాదిగదాధరః। లోకానాం రక్షణార్థాయ జగతాం ముక్తిహేతవే। సువ్యక్తః పుణ్డరీకాక్షో జనార్దన ఇతి శ్రుతః ।। ౪౭.
అలా జరుగుగాక అని చెప్పి, ఆదిగదాధరుడు లక్ష్మితో కలిసి అక్కడే నిలిచాడు. లోకాల రక్షణకోసం, జగత్తు విమోచనకోసం, స్పష్టంగా పుండరీకాక్షుడిగా, జనార్దనుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడిగా నిలిచాడు.
వేదైరగమ్యా యా మూర్త్తిరాదిభూతా సనాతనీ। సువ్యక్తా శ్వేతకల్పే సా భవిష్యతి తథా పునః। వారాహకల్పే హ్యవ్యక్తా వ్యక్తిమప్యగమత్పురా ।। ౪౭.
వేదాలతో అందరికీ అందని, ఆదికాలపు, శాశ్వతమైన ఆ స్వరూపం, శ్వేతకల్పంలో స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది; భవిష్యత్తులో కూడా అలాగే జరుగుతుంది. వారాహకల్పంలో అది అప్రత్యక్షంగా ఉండి, మునుపు ప్రత్యక్షమైంది.
సన్తారణాయ లోకానాం దేవానాం రక్షణాయ చ। గయాశిరసి సువ్యక్తో భవిష్యతి న సంశయః ।। ౪౭.
లోకాల రక్షణకోసం, దేవతల రక్షణకోసం, గయాశిఖరంపై ఆయన స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। కుష్ఠరోగాదినిర్మ్ముక్తా యాస్యన్తి హరిమన్దిరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు కుష్ఠురోగం లాంటి వ్యాధుల నుండి విముక్తి పొందుతారు, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతారు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। తే ప్రాప్స్యన్తి ధనం ధాన్యమాయురారోగ్యమేవ చ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు ధనం, ధాన్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం పొందుతారు.
కలత్రపుత్రపౌత్రాదిగుణకీర్త్తిసుఖాని చ। శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి రాజ్యం బ్రహ్మపురం తథా। భుక్త్వా వ్రజేయుః సతతం పుణ్యపుఞ్జఫలం నరాః ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో పూజిస్తారో వారు భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు, సద్గుణాలు, కీర్తి, సుఖాలు పొందుతారు; రాజ్యాన్ని, బ్రహ్మపురిని కూడా పొందుతారు. సదా పుణ్యఫలాలను అనుభవించి ముందుకు సాగుతారు.
గన్ధదానేన గన్ధాఢ్యః సౌభాగ్యం పుష్పదానతః। ధూపదానేన రాజ్యాప్తిర్దీపాద్దీప్తిర్భవిష్యతి ।। ౪౭.
గంధాన్ని సమర్పిస్తే సుగంధ సంపద లభిస్తుంది; పువ్వులు సమర్పిస్తే శుభఫలం లభిస్తుంది; ధూపాన్ని సమర్పిస్తే రాజ్యాధికారం లభిస్తుంది; దీపాన్ని సమర్పిస్తే ప్రకాశం లభిస్తుంది.
ధ్వజదానాత్పాపహానిర్యాత్రాకృద్బ్రహ్మలోకభాక్। శ్రాద్ధపిణ్డప్రదో యస్తు విష్ణుం నేష్యతి వై పితౄన్ ।। ౪౭.
పతాకలను సమర్పిస్తే పాపాలు నశించిపోతాయి; యాత్ర చేసినవారు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు; శ్రాద్ధంలో పిండప్రదానం చేసి విష్ణువుని పూజించినవారు తమ పితృదేవతలను ఆయనవద్దకు తీసుకెళ్తారు.
శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి సతోత్రేణాదిగదాధరమ్। స్తోష్యన్తి చ సమభ్యర్చ్య పితౄన్నేష్యన్తి మాధవమ్। శివోఽపి పరయా ప్రీత్యా తుష్టావాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో, నిజమైన స్తోత్రాలతో ఆదిగదాధరుడిని పూజించి, ఆ తరువాత ఆయనను స్తుతిస్తారో వారు తమ పితృదేవతలను మాధవుని వద్దకు తీసుకెళ్తారు. శివుడే కూడా పరమ ప్రేమతో ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించాడు.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో ముణ్డపృష్ఠాదిరూపతః । ఫల్గుతీర్థాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, ముండపృష్టాది రూపాలుగా, ఫల్గుతీర్థాది తీర్థాలుగా కనిపించే ఆ ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
వ్యక్తావ్యక్తస్వరూపేణ పదరూపేణ సంస్థితః। ముఖలిఙ్గాదిరూపేణ నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రత్యక్షం, అప్రత్యక్షం రెండింటి స్వరూపంగా, పాదరూపంగా, ముఖలింగాది రూపాలతో ఉన్న ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అవ్యక్తరూపో యో దేవో జనార్దనస్వరూపతః। ముణ్డపృష్ఠే స్వయం జాతో నామామ్యాదిగదా ధరమ్ ।। ౪౭.
అప్రత్యక్ష స్వరూపుడైన, జనార్దన స్వరూపుడైన, ముండపృష్టంలో తానే ప్రత్యక్షమైన ఆదిగదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం స్థితం బ్రహ్మాదిభిః సురైః। పూజితం సత్కృతం దేవైస్తం నమామి గదాధరమ్ ।। ౪౭.
దివ్యమైన శిలపై స్థిరంగా ఉన్న, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలు పూజించి గౌరవించిన గదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యం చ దృష్ట్వా తతః స్పృష్ట్వా పూజయిత్వా ప్రణమ్య చ । శ్రాద్ధాదౌ బ్రహ్మలోకాప్తిర్నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శ్రాద్ధ ప్రారంభంలో ఆ గదా ధరించిన ఆదిదేవుని దర్శించి, తాకి, పూజించి, నమస్కరిస్తే బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందుతారు; ఆ దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
మహదాదేశ్చ జగతో వ్యక్తస్యైకం హి కారణమ్। అవ్యక్తజ్ఞానరూపం తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
ప్రపంచంలోని మహత్త్వమైన పదార్థాల నుండి ప్రकटమైన సృష్టికి కారణమైన, అవ్యక్త జ్ఞానం స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
దేహేన్ద్రియమనోబుద్ధిప్రాణాహఙ్కారవర్జితమ్। జాగ్రత్స్వప్నవినిర్ముక్తం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణం, అహంకారం లేని, జాగ్రత్త మరియు స్వప్న స్థితులకు అతీతుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నిత్యానిత్యవినిర్ముక్తం సత్యమానన్దమవ్యయమ్। తురీయం జ్యోతిరాత్మానం నమామ్యాదిగదాధరమ్ ।। ౪౭.
శాశ్వతమైనదీ, అశాశ్వతమైనదీ రెండింటినీ దాటి, సత్యం, ఆనందం, నశించని, తూర్య స్థితి, ప్రకాశించే ఆత్మ స్వరూపుడైన ఆదిగదా ధరించిన దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఏవం స్తుతో మహేశేన ప్రీతో హ్యాదిగదాధరః। స్థితో దేవః శిలాయాం స బ్రహ్మాద్యైర్దైవతైః సహ ।। ౪౭.
ఈ విధంగా మహేశ్వరుడు స్తుతించగా, ఆదిగదా ధరించిన దేవుడు సంతోషించి, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి శిలపై నిలిచాడు.