దధార తాం గదామాదౌ దేవైరుక్తో గదాధరః । గదయా హేతిమాహత్య దేవైః స త్రిదివం యయౌ ।। ౪౭.
దేవతలు చెప్పినట్టు గదను తీసుకున్న గదధారి, ఆ గదతో హేతిని సంహరించాడు. ఆ తరువాత దేవతలతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లాడు.
గదామాదావవష్టభ్య గయాసురశిరఃశిలామ్। నిశ్చలార్థం స్థితో యస్మాత్తస్మాదాదిగదాధరః ।। ౪౭.
ఆదిలో గదను గాయాసురుని తలపై ఉన్న శిలపై ఉంచాడు. దాన్ని కదలకుండా నిలబెట్టినందున, ఆయనను 'ఆదిగదధారి' అని పిలుస్తారు.
శిలాపర్వతరూపేణ వ్యక్త ఆదిగదాధరః । శిలాసౌ ముణ్డపృష్ఠాద్రిః ప్రభాసో నామపర్వ్వతః ।। ౪౭.
శిలా పర్వత రూపంలో, ఆదిగదధారి స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు. ఆ శిలే ముండపృష్ట పర్వతం, ప్రభాస అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఉద్యన్తో గీతనాదశ్చ భస్మకూటో గిరిర్మ్మహాన్। గృధ్ర కూటః ప్రేతకూటశ్చాదిపాలోఽరవిన్దకః ।। ౪౭.
ఉద్యంత, గీతనాద, బస్మకూట అనే గొప్ప పర్వతం, గృధ్రకూట, ప్రేతకూట, ఆదిపాల, అరవిందక—
పఞ్చలోకః సప్తలోకో వైకుణ్ఠో లోహదణ్డకః । క్రౌఞ్చపాదోఽక్షయవటః ఫల్గుతీర్థం మధుశ్రవాః ।। ౪౭.
పంచలోక, సప్తలోక, వైకుంఠ, లోహదండక, క్రౌంచపాద, అక్షయవట, ఫల్గుతీర్థం, మధుశ్రవా—
దధికుల్యా మధుకుల్యా దేవికా చ మహానదీ। వైతరణ్యాదిరూపేణ వ్యక్త ఆదిగదాధరః ।। ౪౭.
దధికుల్యా, మధుకుల్యా, దేవికా అనే మహానది, వైతరణీ— వీటి రూపంలో ఆదిగదధారి స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు.
విష్ణోః పదం రుద్రపదం బ్రహ్మణః పదముత్తమమ్। కాశ్యపస్య పదం దివ్యం ద్వౌ హస్తౌ యత్ర నిర్గతౌ ।। ౪౭.
విష్ణువు స్థానం, రుద్రుని స్థానం, బ్రహ్మ యొక్క ఉత్తమ స్థానం, కాశ్యపుని దివ్య స్థానం, అక్కడ రెండు చేతులు వెలువడిన చోటు—
పఞ్చాగ్నీనాం పదాన్యత్ర ఇన్ద్రాగస్త్యపదే పరే। రవేశ్చ కార్త్తికేయస్య క్రౌఞ్చమాతఙ్గయోరపి ।। ౪౭.
అక్కడ ఐదు అగ్నుల స్థానాలు, ఇంద్రుడు, అగస్త్యుని పరమ స్థానం, సూర్యుడు, కార్తికేయుడు, క్రౌంచ, మాతంగుని స్థానాలు కూడా ఉన్నాయి.
ముఖ్యలిఙ్గాని సర్వ్వాణి వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః। ఆద్యో గదాధరశ్చైవ వ్యక్తః శ్రీమాన్ గదాధరః ।। ౪౭.
అక్కడ అన్ని ముఖ్య లింగాలు, స్పష్టమైనవి మరియు అస్పష్టమైనవి, స్థాపించబడ్డాయి. మొదటి గదధారి, శ్రీమంతుడు, స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు.
గాయత్రీ చైవ సావిత్రీ సన్ధ్యా చైవ సరస్వతీ । గయాదిత్యశ్చోత్తరార్కో దక్షిణార్కోఽపి నైమిషః ।। ౪౭.
గాయత్రి, సావిత్రి, సంధ్యా, సరస్వతి, గయాదిత్య, ఉత్తరార్క, దక్షిణార్క, నైమిష—
శ్వేతార్కో గణనాథశ్చ వసవోఽష్టౌ మునీశ్వరాః। రుద్రాశ్చైకాదశైవాథ తథా సప్తర్షయోఽపరే ।। ౪౭.
శ్వేతార్క, గణనాథ, ఎనిమిది వసువులు, మహామునులు, పదకొండు రుద్రులు, అలాగే ఇతర సప్తర్షులు—
సోమనాథశ్చ సిద్ధేశః కపర్ద్దీశో వినాయకః। నారాయణో మహాలక్ష్మీర్బ్రహ్మా శ్రీపురుషోత్తమః ।। ౪౭.
సోమనాథ, సిద్ధేశ, కపర్ద్దీశ, వినాయక, నారాయణ, మహాలక్ష్మి, బ్రహ్మ, శ్రీపురుషోత్తమ—
మార్కణ్డేయేశః కౌటీశో హ్యఙ్గిరేశః పితామహః। జనార్దనో మఙ్గలా చ పుణ్డరీకాక్ష ఉత్తమః ।। ౪౭.
మార్కండేయేశ, కౌటీశ, అంగిరేశ, పితామహ, జనార్దన, మంగళా, పుండరీకాక్ష అనే ఉత్తముడు—
ఇత్యాదివ్యక్తరూపేణ స్థితశ్చాదిగదాధరః। హేతిర్యో రాక్షసస్తస్మిన్హతే విష్ణుః పురం గతః ।। ౪౭.
ఇలా ఇతర స్పష్టమైన రూపాల్లో కూడా ఆదిగదధారి స్థిరంగా ఉన్నాడు. అక్కడ రాక్షసుడు హేతి సంహరించబడినప్పుడు, విష్ణువు తన లోకానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
బ్రహ్మణా సహ రుద్రాద్యైః కారితే నిశ్చలేఽసురే । తుష్టావాద్యగదాపాణిం వేధా హర్షేణ నిర్వృతః ।। ౪౭.
బ్రహ్మ, రుద్రుడు మరియు ఇతరులతో కలిసి రాక్షసుని కదలకుండా చేసినప్పుడు, సృష్టికర్త ఆనందంతో ఆదిగదధారిని స్తుతించాడు.
బ్రహ్మోవాచ।। గదాధరం వ్యపగతకాలకల్మషం గయాగతం విదితగుణం గుణాతిగమ్। గుహాగతం గిరివరగౌరగేహగం గణార్చ్చితం వరదమహం నమామి ।। ౪౭.
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: 'కాలదోషం లేని, గయకు వచ్చిన, గుణాలు తెలిసిన, గుణాలకు అతీతమైన, గుహలో నివసించే, గొప్ప పర్వత గృహంలో ఉండే, గణాలు పూజించే, వరాలు ప్రసాదించే గదధారిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.'
అహఃశ్రియం త్రిదశగణాదిసుశ్రియం భవశ్రియం దితిభవదారణశ్రియమ్। కలిశ్రియం కలిమలమర్దనశ్రియం గదాధరం నౌమి తమాశ్రితశ్రియమ్ । ౪౭.
పగలు వెలుగులో, దేవతల మధ్య, ఐశ్వర్యంలో, రాక్షసులను సంహరించడంలో, పాపాలను కాల్చడంలో, కలియుగంలో, కలిమాలిన్యాన్ని తొలగించడంలో, గదను ధరించినవాడైన ఆ శ్రేయస్సునిచ్చే ఆశ్రయాన్ని నేను వందనం చేస్తున్నాను.
దృఢాదౄఢం పరివృఢగాఢసంస్తుతం కామాద్భుతం సుదృఢమరూఢిరూఢిగమ్। తమాఢ్యగం దృఢదురితాద్యఢౌకితం స్వఢౌకృతం దృఢతరగోత్రసూక్తిభమ్ ।। ౪౭.
అతడు ఎంతో దృఢుడు, అపార బలవంతుడు, అందరితో ప్రశంసించబడినవాడు, ఆశ్చర్యకరంగా మన కోరికలను నెరవేర్చేవాడు, స్థిరంగా ఉన్నవాడు, ఎప్పటికీ పైకి ఎదుగుతున్నవాడు, ఐశ్వర్యవంతుడు, లోతైన దోషాలను తొలగించేవాడు, తనంతట తానే నిలిచినవాడు, తన వంశాన్ని గొప్ప స్తోత్రాలతో ప్రశంసింపజేసినవాడు — ఆ మహాత్ముడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.
విదేహకం కరణకలావివర్జితం విజన్మకం దివకరవేదిభూషితమ్। గదాధరం ధ్వనిముఖవర్జితం పరం నమామ్యహం సతత మనాదిమీశ్వరం హరిమ్ ।। ౪౭.
శరీరానికి అతీతుడైన, క్రియాకళలకు అతీతుడైన, జన్మరహితుడైన, సూర్యుని వేదికతో అలంకరించబడిన, గదను ధరించిన, ధ్వనికి అందని, ఆదిముడైన, ఎప్పటికీ ఉన్న పరమేశ్వరుడైన హరిని నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.
మనోఽతిగం మతిగతివర్జితం పరం సదాద్వయం స్తుతిశిరసి సంస్తుతం బుధైః। చిదాత్మకం కలిగతకారణాతిగం గదాధరం హృదయగతం నమామి తమ్ ।। ౪౭.
మనస్సుకు అందని, బుద్ధి ప్రవాహానికి అతీతమైన, ఎప్పటికీ ఏకత్వంగా ఉన్న, మేధావులచే ఉత్తమ స్తోత్రాలలో ప్రశంసించబడిన, చైతన్య స్వరూపుడైన, కలియుగ కారణాలకు అతీతుడైన, హృదయంలో నివసించే గదాధరుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
సనత్కుమార ఉవాచ।। దేవైః సార్ద్ధం బ్రహ్మణైవం స్తుతశ్చాదిగదాధరః । ఊచే వరం వృణీష్వ త్వం వరం బ్రహ్మా తమబ్రవీత్ ।। ౪౭.
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు కూడా ఆ ఆదిగదాధరుడిని స్తుతించారు. అప్పుడాయన, 'వరం కోరుకో' అని అన్నాడు. బ్రహ్మ ఆయనకు సమాధానం చెప్పాడు.
శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం న తిష్ఠామస్త్వయా వినా। స్థాస్యామోఽత్ర త్వయా సార్ద్ధం నిత్యం వ్యక్తాదిరూపిణా ।। ౪౭.
నీతో లేకుండా మేము ఆ శిలలో దైవ స్వరూపంలో ఉండలేము; మేము ఇక్కడ నీతో పాటు, నిత్యం, ప్రత్యక్షమైన ఆదిశ్వరూపంలో ఉంటాము.
ఏవమస్తు శ్రియా సార్ద్ధం స్థితశ్చాదిగదాధరః। లోకానాం రక్షణార్థాయ జగతాం ముక్తిహేతవే। సువ్యక్తః పుణ్డరీకాక్షో జనార్దన ఇతి శ్రుతః ।। ౪౭.
అలా జరుగుగాక అని చెప్పి, ఆదిగదాధరుడు లక్ష్మితో కలిసి అక్కడే నిలిచాడు. లోకాల రక్షణకోసం, జగత్తు విమోచనకోసం, స్పష్టంగా పుండరీకాక్షుడిగా, జనార్దనుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడిగా నిలిచాడు.
వేదైరగమ్యా యా మూర్త్తిరాదిభూతా సనాతనీ। సువ్యక్తా శ్వేతకల్పే సా భవిష్యతి తథా పునః। వారాహకల్పే హ్యవ్యక్తా వ్యక్తిమప్యగమత్పురా ।। ౪౭.
వేదాలతో అందరికీ అందని, ఆదికాలపు, శాశ్వతమైన ఆ స్వరూపం, శ్వేతకల్పంలో స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది; భవిష్యత్తులో కూడా అలాగే జరుగుతుంది. వారాహకల్పంలో అది అప్రత్యక్షంగా ఉండి, మునుపు ప్రత్యక్షమైంది.
సన్తారణాయ లోకానాం దేవానాం రక్షణాయ చ। గయాశిరసి సువ్యక్తో భవిష్యతి న సంశయః ।। ౪౭.
లోకాల రక్షణకోసం, దేవతల రక్షణకోసం, గయాశిఖరంపై ఆయన స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। కుష్ఠరోగాదినిర్మ్ముక్తా యాస్యన్తి హరిమన్దిరమ్ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు కుష్ఠురోగం లాంటి వ్యాధుల నుండి విముక్తి పొందుతారు, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతారు.
యే ద్రక్ష్యన్తి సదా భక్త్యా దేవమాదిగదాధరమ్। తే ప్రాప్స్యన్తి ధనం ధాన్యమాయురారోగ్యమేవ చ ।। ౪౭.
ఎవరైతే ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ ఆదిగదాధరుడిని దర్శిస్తారో వారు ధనం, ధాన్యం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం పొందుతారు.
కలత్రపుత్రపౌత్రాదిగుణకీర్త్తిసుఖాని చ। శ్రద్ధయా యే నమస్యన్తి రాజ్యం బ్రహ్మపురం తథా। భుక్త్వా వ్రజేయుః సతతం పుణ్యపుఞ్జఫలం నరాః ।। ౪౭.
ఎవరైతే విశ్వాసంతో పూజిస్తారో వారు భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు, సద్గుణాలు, కీర్తి, సుఖాలు పొందుతారు; రాజ్యాన్ని, బ్రహ్మపురిని కూడా పొందుతారు. సదా పుణ్యఫలాలను అనుభవించి ముందుకు సాగుతారు.
గన్ధదానేన గన్ధాఢ్యః సౌభాగ్యం పుష్పదానతః। ధూపదానేన రాజ్యాప్తిర్దీపాద్దీప్తిర్భవిష్యతి ।। ౪౭.
గంధాన్ని సమర్పిస్తే సుగంధ సంపద లభిస్తుంది; పువ్వులు సమర్పిస్తే శుభఫలం లభిస్తుంది; ధూపాన్ని సమర్పిస్తే రాజ్యాధికారం లభిస్తుంది; దీపాన్ని సమర్పిస్తే ప్రకాశం లభిస్తుంది.
ధ్వజదానాత్పాపహానిర్యాత్రాకృద్బ్రహ్మలోకభాక్। శ్రాద్ధపిణ్డప్రదో యస్తు విష్ణుం నేష్యతి వై పితౄన్ ।। ౪౭.
పతాకలను సమర్పిస్తే పాపాలు నశించిపోతాయి; యాత్ర చేసినవారు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు; శ్రాద్ధంలో పిండప్రదానం చేసి విష్ణువుని పూజించినవారు తమ పితృదేవతలను ఆయనవద్దకు తీసుకెళ్తారు.