వాయుపురాణమ్

క్రౌఞ్చరూపేణ హి మునిర్ముణ్డపృష్ఠే తపోఽకరోత్। తస్య పాదాఙ్కితో యస్మాత్క్రౌఞ్చపాదస్తతః స్మృతః ।। ౪౬.

క్రౌంచపక్షి రూపంలో ఒక ముని ముండపృష్ట పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు. అతని పాదముద్ర అక్కడ ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశాన్ని 'క్రౌంచపాదం' అని అంటారు.

స్నాతో జలాశయే తత్ర నయేత్స్వర్గం స్వకం కులమ్। బలిః కాకశిలాయాఞ్చ కాకేభ్య ఋణమోక్షదః ।। ౪౬.

ఆ జలాశయంలో స్నానం చేసినవారు తమ వంశాన్ని స్వర్గానికి చేర్చగలరు. బాలి, కాకశిల వద్ద, కాకులకు ఋణ విమోచనం కలిగిస్తాడు.

ముణ్డపృష్ఠస్య సానౌ హి లోమశో లోమహర్షణః। ద్వావేతౌ పరమం తప్త్వా తపఃసిద్ధిం పరాం గతౌ ।। ౪౬.

ముండపృష్ట పర్వత శిఖరంపై లోమశుడు, లోమహర్షణుడు ఇద్దరూ పరమ తపస్సు చేసి, తపస్సులో పరమ సిద్ధిని పొందారు.

ఆహూతాస్తు సరిచ్ఛ్రేష్ఠా లోమశేన మహానదీ। శరావతీ వేత్రవతీ చన్ద్రభాగా సరస్వతీ ।। ౪౬.

లోమశుడు పిలిచినప్పుడు, ఉత్తమమైన నదులు అక్కడకు వచ్చాయి. శరావతీ, వేత్రవతీ, చంద్రభాగ, సరస్వతీ—ఈ మహానదులు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

కావేరీ సిన్ధురీరా చ చన్దనా చ సరిద్వరా। వాసిష్ఠీ సరయూర్గఙ్గా యమునా గణ్డకీన్దిరా ।। ౪౬.

కావేరీ, సింధురీ, చందన నదులు, వసిష్ఠీ, సరయూ, గంగా, యమునా, గండకి, ఇందిరా—ఈ నదులన్నీ పవిత్రమైనవే.

మహావైతరణీ నామ్నా నిక్షరా చ దివౌకసః । సావవ్యలకనన్దా చ హ్యుదీచీ కన్కాహ్వయా ।। ౪౬.

మహావైతరణి అనే నది, దేవతలకు ప్రియమైన నిక్షరా, సావవ్యలకనందా, ఉత్తర దిశలో ఉన్న కంక అనే నది—ఇవి అన్నీ అక్కడకు వచ్చాయి.

కౌశికీ బ్రహ్మదా జ్యేష్ఠా సర్వస్యాఘవిమోచినీ। కృష్ణవల్వా చర్మ్మవతీ ద్వే నద్యౌ ముక్తిదాయికే ।। ౪౬.

కౌశికీ, బ్రహ్మదా, జ్యేష్ఠా—పాపాలను తొలగించే నదులు. కృష్ణవల్వా, చర్మవతీ—ఈ రెండు నదులు కూడా మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

ఆహూతే సరితాం శ్రేష్ఠే లోమహ్రర్షేణ సాహసాత్ । తపసస్తు ప్రభావేణ నర్మ్మదా మునిపుఙ్గవ। తాసు సర్వాసు యః స్నాత్వా పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

లోమహర్షణుడి తపస్సు శక్తితో ఆహ్వానించబడిన నర్మదా నది అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది. ఈ నదులన్నింటిలో స్నానం చేసి, పిండం సమర్పిస్తే, పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

బ్రహ్మయోనిం ప్రవిశ్యాథ నిర్గచ్ఛేద్యస్తు మానవః। పరం బ్రహ్మ స యాతీహ విముక్తో యోనిసఙ్కటాత్ ।। ౪౬.

బ్రహ్మయోనిలో ప్రవేశించి, అక్కడి నుండి బయటపడినవాడు, జన్మబంధన బాధ నుండి విముక్తి పొంది, ఇక్కడే పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

నిక్షరాయాం పుష్కరిణ్యాం స్నాతః శ్రాద్ధాదికం నరః। కుర్య్యాత్క్రౌఞ్చపదే దివ్యే నియమాద్వాసరత్రయమ్। సర్వాన్పితౄన్నయేత్స్వర్గం పఞ్చపాపిన ఏవ చ ।। ౪౬.

నిక్షరాయా అనే పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి, క్రమంగా మూడు రోజులు క్రౌంచపదంలో శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసినవాడు, తన పితృదేవతలను, ఐదుగురు పాపులైనా సరే, స్వర్గానికి చేర్చగలడు.

జనార్దనో భస్మకూటే తస్య హస్తే తు పిణ్డదః। ఆత్మనోఽప్యథవాన్యేషాం సవ్యేనాపి తిలైర్వినా। జీవతాం దధిసంమిశ్రం సర్వే తే విష్ణులోకగాః ।। ౪౬.

భస్మకూటం వద్ద జనార్దనుడు తన చేతిలో పిండాన్ని ఉంచి, తనకోసం లేదా ఇతరులకోసం, నువ్వుల్లేకపోయినా, పెరుగు కలిపిన పిండాన్ని బ్రతికుండగానే ఇచ్చినవారందరినీ విష్ణు లోకానికి చేర్చుతాడు.

యస్తు పిణ్డో మయా దత్తస్తవ హస్తే జనార్దన। యదుద్దిశ్య త్వయా దేయస్తస్మిన్పిణ్డో మృతే ప్రభో ।। ౪౬.

జనార్దనా, నేను ఇచ్చిన ఈ పిండం నీ చేతిలో ఉంది. నువ్వు ఎవరి కోసం ఇవ్వాలనుకుంటే, ఆ పిండాన్ని మరణించినవారి కోసం సమర్పించాలి ప్రభూ.

ఏష పిణ్డో మయా దత్తస్తవ హస్తే జనార్దన। అన్తకాలే గతే మహ్యం త్వయా దేయో గయాశిరే ।। ౪౬.

జనార్దనా, నేను ఇచ్చిన ఈ పిండం నీ చేతిలో ఉంది. నా చివరి సమయంలో, నువ్వు గయాశిరంలో నా కోసం ఈ పిండాన్ని సమర్పించాలి.

జనార్దన నమస్తుభ్యం నమస్తే పితృమోక్షద। పితృపతే నమస్తేఽస్తు నమస్తే పితృరూపిణే ।। ౪౬.

జనార్దనా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతలకు మోక్షం ఇచ్చేవాడా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతల అధిపతీ, నీకు నమస్కారం. పితృరూపాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.

గయాయాం పితృరూపేణ స్వయమేవ జనార్దనః। తం దృష్ట్వా పుణ్డరీకాక్షం ముచ్యతే చ ఋణత్రయాత్ ।। ౪౬.

గయాలో జనార్దనుడు స్వయంగా పితృరూపంలో కనిపిస్తాడు. అక్కడ పుండరీకాక్షుడిని దర్శించినవాడు మూడు ఋణాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

నమస్తే పుణ్డరీకాక్ష ఋణత్రయవిమోచక। లక్ష్మీకాన్త నమస్తేఽస్తు పితౄణాం మోక్షదో భవ ।। ౪౬.

పుండరీకాక్షా, మూడు ఋణాల నుండి విమోచనం చేసే వాడా, నీకు నమస్కారం. లక్ష్మీ కాంతా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతలకు మోక్షం కలిగించు.

వామజాను సుసంపాత్య నత్వా భీమో జనార్దనమ్। శ్రాద్ధం సపిణ్డకం కృత్వా భ్రాతృభిర్బ్రహ్మలోకభాక్। పితృభిః సహ ధర్మాత్మా కులానాఞ్చ శతేన చ ।। ౪౬.

భీముడు ఎడమ మోకాలి మీద వంగి, జనార్దనుని నమస్కరించి, సపిండ శ్రాద్ధాన్ని తన అన్నదమ్ములతో కలిసి చేశాడు. ధర్మాత్ముడైన అతడు తన పితృదేవతలతో, వందలాది వంశస్థులతో కలిసి బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందాడు.

శిలాయాం వ్యక్తరూపేణ వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః। లక్ష్మీశో విభుధైః సార్ద్ధం తస్మాద్దేవమయీ శిలా ।। ౪౬.

ఆ శిలపై లక్ష్మీపతియైన వాడు స్పష్టమైన రూపంలో, స్పష్టమైనదీ, అస్పష్టమైనదీ కలిపి, దేవతలతో కలిసి నిలిచాడు. అందుకే ఆ శిల దేవమయమైనది.

.నారద ఉవాచ।। కథం వ్యక్తస్వరూపేణ స్థితశ్చాదిగదాధరః। కథం వ్యక్తస్వరూపేణ వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః ।। ౪౭.

నారదుడు ఇలా అడిగాడు: ఆదిగదాయుధాన్ని ధరించిన వాడు ఎలా ప్రత్యక్ష రూపంలో నిలిచాడు? స్పష్టమైనదీ, అస్పష్టమైనదీ కలిపిన స్వరూపంతో ఎలా నిలిచాడు?

కథం గదా సముత్పన్నా యథా హ్యాదిగదాధరః। గదాలోలం కథం చాసీత్ సర్వ్వపాపక్షయఙ్కరమ్ ।। ౪౭.

ఆ గదా ఎలా పుట్టింది? ఆదిగదాయుధుడైన వాడు ఎలా ఏర్పడ్డాడు? అన్ని పాపాలను నాశనం చేసే ఆ గదాపై అతనికి ఎలా మక్కువ ఏర్పడింది?

సనత్కుమార ఉవాచ।। గదో నామాసురో హ్యాసీద్వజ్రాద్వజ్రతరో దృఢః। తపసా దారుణేనాసౌ బ్రహ్మలబ్ధవరః పురా। ప్రార్థితో బ్రహ్మణే ప్రాదాత్స్వశరీరాస్థి దుస్త్యజమ్ ।। ౪౭.

సనత్కుమారుడు ఇలా చెప్పాడు: గద అనే ఒక అసురుడు ఉండేవాడు. వజ్రానికి మించిన బలవంతుడు. అతడు తీవ్రమైన తపస్సు చేసి బ్రహ్మను ప్రసన్నం చేసుకుని వరం పొందాడు. బ్రహ్మ అడిగినప్పుడు, తన శరీరంలోని విడిపెట్టలేని ఎముకను ఇచ్చాడు.

బ్రహ్మోక్తో విశ్వకర్మ్మాపి గదాం చక్రేఽద్భుతాం తదా। తదస్థి వజ్రనిష్పేషైః కున్దైః స్వర్గే హ్యధారయత్ ।। ౪౭.

అప్పుడు బ్రహ్మ ఆదేశంతో విశ్వకర్మ ఆ ఎముకతో అద్భుతమైన గదాను తయారు చేశాడు. ఆ ఎముకను వజ్రాల ముద్దలతో, పీఠాలతో స్వర్గంలో మలిచాడు.

అథ కాలేన మహతా మనౌ స్వాయమ్భువే క్వచిత। హేతీ రక్షో బ్రహ్మపుత్రః తపస్తేపే సుదారుణమ్ ।। ౪౭.

తర్వాత, చాలా కాలం తర్వాత, స్వాయంభువ మనువు కాలంలో, హేతి అనే రాక్షసుడు, బ్రహ్మ కుమారుడు, ఎక్కడో తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు.

దివ్యవర్షసహస్రాణాం శతం వాయుమభక్షయత్। ఉన్ముఖశ్చోర్ద్ధ్వబాహుశ్చ పాదాఙ్గుష్ఠభరేణ హ ।। ౪౭.

వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాల పాటు, వాయువే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, ముఖం పైకి, చేతులు పైకి ఎత్తి, పాదపు బొటనవేలిపై నిలబడి తపస్సు చేశాడు.

ఏకేనాతిష్ఠదవ్యగ్రః శీర్ణపర్ణానిలాశనః। బ్రహ్మాదీంస్తపసా తుష్టాన్వరం వవ్రే వరప్రదాన్ ।। ౪౭.

ఒక కాలితో నిలబడి, కదలకుండా, ఎండిన ఆకులు, గాలి మాత్రమే భోజనంగా తీసుకుంటూ, బ్రహ్మతో పాటు ఇతర దేవతలను తపస్సుతో సంతుష్టులను చేసి, వరదాతలైన వారిని వరం అడిగాడు.

దేవైర్దైత్యైశ్చ శస్త్రైర్వివిధైర్మనుజాదిభిః। కృష్ణేశానాదిచక్రాద్యైరవధ్యః స్యాం మహాబలః ।। ౪౭.

అతడు ఇలా కోరాడు: దేవతలు, దానవులు, అన్ని ఆయుధాలు, మనుషులు, కృష్ణుడు, శివుడు, ఆదికాలపు చక్రధారులు — వీరందరికీ నేను అవధ్యం కావాలి. నాకు మహాబలం కలగాలి.

తథేత్యుక్త్వాన్తర్హితాస్తే హేతిర్దేవానథాజయత్। ఇన్ద్రత్వమకరోద్ధేతిర్భీతా బ్రహ్మహరాదయః ।। ౪౭.

అవును అని చెప్పి వారు అంతర్ధానమయ్యారు. హేతి దేవతలను జయించి, ఇంద్ర పదవిని పొందాడు. బ్రహ్మ, శివుడు మొదలైనవారికి భయం కలిగింది.

హరిం తే శరణం జగ్మురూచుర్హేతిం జహీతి తాన్ । ఊచే హరిరవధ్యోఽయం హేతిర్దేవాసురైః సురాః ।। ౪౭.

హరి వద్దకు వచ్చి ఆశ్రయాన్ని కోరారు. 'హేతి, వారిని విడిచిపెట్టు' అని చెప్పారు. హరి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ ఆయుధాన్ని దేవతలు, అసురులు ఎవ్వరూ జయించలేరు, దేవతలారా.'

మహాస్త్రం మే ప్రయచ్ఛధ్వం హేతిం హన్మి హి యేన తమ్। ఇత్యుక్తాస్తే తతో దేవా గదాం తాం హరయే దదుః ।। ౪౭.

'నేను ఆ ఆయుధాన్ని నాశనం చేయడానికి ఒక గొప్ప ఆయుధాన్ని ఇవ్వండి' అని హరి అడిగాడు. అప్పుడు దేవతలు ఆ గదను హరికి అందించారు.