వాయుపురాణమ్

ఆదిపాలేన గిరిణా సమాక్రాన్తం శిలోదరమ్। తత్రాస్తే గజరూపేణ విఘ్రేశో విగ్ననాశనః। తం దృష్ట్వా ముచ్యతే విఘ్నైః పితౄన్ బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

ఆ పర్వతాన్ని ఆదిపాలకుడు ఆక్రమించిన రాయిలో, అక్కడ ఏనుగు రూపంలో విఘ్నేశ్వరుడు, విఘ్నాలను తొలగించేవాడు ఉన్నాడు. ఆయనను దర్శించినవాడు విఘ్నాల నుంచి విముక్తి పొంది, తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

నితమ్బే ముణ్డపృష్ఠస్య దేవదారువనం త్వభూత్। ముణ్డపృష్ఠారవిన్ద్రాద్రీ దృష్ట్వా పాపం వినాశయేత్। గయానాభౌ సుషుమ్నాయాం పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

ముండపృష్ట పర్వతం క్రింద భాగంలో దేవదారు అడవి ఉంది. ఆ ముండపృష్ట పర్వతాన్ని, అక్కడ ఉన్న ఇంద్రపర్వతాన్ని దర్శిస్తే పాపాలు నశిస్తాయి. గయానాభి ప్రాంతంలో, సుషుమ్న నాడిలో పిండం సమర్పిస్తే, పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

శిలాయా వామపాదే తు స్థాపితః ప్రేతపర్వతః। ధర్మరాజేన పాపేభ్యో గిరిః ప్రేతశిలాహ్వయః ।। ౪౬.

ఆ శిల యొక్క ఎడమ పాదంపై ధర్మరాజు ప్రేతపర్వతాన్ని స్థాపించాడు. పాపుల కోసం ఆ పర్వతాన్ని 'ప్రేతశిల' అని పిలుస్తారు.

పాదేన దూరే నిక్షిప్తః శిలాయాః పాదభారతః। గతః శిలాయాః సంసర్గాత్ప్రేతకూటః పవిత్రతామ్ ।। ౪౬.

ఆ శిల యొక్క బరువును తన పాదంతో దూరంగా విసిరేసిన ధర్మరాజు, ఆ శిలను తాకిన ప్రేతకూటుడు పవిత్రుడయ్యాడు.

ప్రేతకుణ్డఞ్చ తత్రాస్తే దేవాస్తత్ర పదే స్థితాః। తత్ర కుణ్డాదికం కృత్వా ప్రేతత్వాన్మోచయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

అక్కడ ప్రేతకుండం ఉంది. ఆ ప్రదేశంలో దేవతలు కూడా స్థిరంగా ఉన్నారు. ఆ కుండంలో తర్పణాది కర్మలు చేస్తే, పితృదేవతలు ప్రేతయోగం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

పృథక్స్థితాశ్చ బహవో విఘ్నకారిణ ఏవ తే। శ్రాద్ధాదికారిణాం నౄణాం తీర్థే పితృవిముక్తయే। ప్రేతా ధానుష్కరూపేణ కరగ్రహణకారకాః ।। ౪౬.

అక్కడ ఎన్నో విఘ్నాలు వేరు వేరుగా నిలుస్తాయి. తీర్థంలో శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసే వారికి అవి అడ్డంకులు కలిగిస్తాయి. ప్రేతాత్మలు ధనుస్సుల రూపంలో, కర్మకర్తల చేతులను పట్టుకుంటూ విఘ్నాలు కలిగిస్తారు.

పాదాఙ్కితాం ముణ్డపృష్ఠాం మహాదేవనివాసినీమ్। తాం దృష్ట్వా సర్వలోకశ్చ ముక్తః పాపోపపాతకైః ।। ౪౬.

మహాదేవుడు నివసించే, పాదముద్రతో అలంకరించబడిన ముండపృష్ట పర్వతాన్ని దర్శిస్తే, అందరూ పాపపాతకాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.

గయాశిరసి పుణ్యే చ సర్వపాపైర్వివర్జితే। గ్రేతాదివర్జితం యస్మాత్తతోఽతిపావనం వరమ్ ।। ౪౬.

గయా శిఖరంపై పవిత్రమైన, అన్ని పాపాలు లేని, ప్రేతాది దోషాలు లేని ప్రదేశం ఉంది. అది అత్యంత పవిత్రమైనది, ఉత్తమమైనది.

కీకటేషు గయా పుణ్యా పుణ్యం రాజగృహం వనమ్। చ్యవనస్యాశ్రమం పుణ్యం నదీ పుణ్యా పునఃపునా ।। ౪౬.

కీకట దేశంలో పవిత్రమైన గయా ఉంది. రాజగృహ అరణ్యం పవిత్రమైనది. చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమం పవిత్రమైనది. అక్కడ నది కూడా ఎప్పటికప్పుడు పవిత్రంగా ఉంటుంది.

వైకుణ్ఠో లోహదణ్డశ్చ గృధ్రకూటశ్చ శోణకః। అత్ర శ్రాద్ధాదినా సర్వాన్పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

వైకుంఠం, లోహదండం, గృధ్రకూటం, శోణకము—ఇవి అన్నీ ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఇక్కడ శ్రాద్ధాది కర్మలు చేస్తే, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి చేర్చవచ్చు.

క్రౌఞ్చరూపేణ హి మునిర్ముణ్డపృష్ఠే తపోఽకరోత్। తస్య పాదాఙ్కితో యస్మాత్క్రౌఞ్చపాదస్తతః స్మృతః ।। ౪౬.

క్రౌంచపక్షి రూపంలో ఒక ముని ముండపృష్ట పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు. అతని పాదముద్ర అక్కడ ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశాన్ని 'క్రౌంచపాదం' అని అంటారు.

స్నాతో జలాశయే తత్ర నయేత్స్వర్గం స్వకం కులమ్। బలిః కాకశిలాయాఞ్చ కాకేభ్య ఋణమోక్షదః ।। ౪౬.

ఆ జలాశయంలో స్నానం చేసినవారు తమ వంశాన్ని స్వర్గానికి చేర్చగలరు. బాలి, కాకశిల వద్ద, కాకులకు ఋణ విమోచనం కలిగిస్తాడు.

ముణ్డపృష్ఠస్య సానౌ హి లోమశో లోమహర్షణః। ద్వావేతౌ పరమం తప్త్వా తపఃసిద్ధిం పరాం గతౌ ।। ౪౬.

ముండపృష్ట పర్వత శిఖరంపై లోమశుడు, లోమహర్షణుడు ఇద్దరూ పరమ తపస్సు చేసి, తపస్సులో పరమ సిద్ధిని పొందారు.

ఆహూతాస్తు సరిచ్ఛ్రేష్ఠా లోమశేన మహానదీ। శరావతీ వేత్రవతీ చన్ద్రభాగా సరస్వతీ ।। ౪౬.

లోమశుడు పిలిచినప్పుడు, ఉత్తమమైన నదులు అక్కడకు వచ్చాయి. శరావతీ, వేత్రవతీ, చంద్రభాగ, సరస్వతీ—ఈ మహానదులు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

కావేరీ సిన్ధురీరా చ చన్దనా చ సరిద్వరా। వాసిష్ఠీ సరయూర్గఙ్గా యమునా గణ్డకీన్దిరా ।। ౪౬.

కావేరీ, సింధురీ, చందన నదులు, వసిష్ఠీ, సరయూ, గంగా, యమునా, గండకి, ఇందిరా—ఈ నదులన్నీ పవిత్రమైనవే.

మహావైతరణీ నామ్నా నిక్షరా చ దివౌకసః । సావవ్యలకనన్దా చ హ్యుదీచీ కన్కాహ్వయా ।। ౪౬.

మహావైతరణి అనే నది, దేవతలకు ప్రియమైన నిక్షరా, సావవ్యలకనందా, ఉత్తర దిశలో ఉన్న కంక అనే నది—ఇవి అన్నీ అక్కడకు వచ్చాయి.

కౌశికీ బ్రహ్మదా జ్యేష్ఠా సర్వస్యాఘవిమోచినీ। కృష్ణవల్వా చర్మ్మవతీ ద్వే నద్యౌ ముక్తిదాయికే ।। ౪౬.

కౌశికీ, బ్రహ్మదా, జ్యేష్ఠా—పాపాలను తొలగించే నదులు. కృష్ణవల్వా, చర్మవతీ—ఈ రెండు నదులు కూడా మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

ఆహూతే సరితాం శ్రేష్ఠే లోమహ్రర్షేణ సాహసాత్ । తపసస్తు ప్రభావేణ నర్మ్మదా మునిపుఙ్గవ। తాసు సర్వాసు యః స్నాత్వా పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

లోమహర్షణుడి తపస్సు శక్తితో ఆహ్వానించబడిన నర్మదా నది అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది. ఈ నదులన్నింటిలో స్నానం చేసి, పిండం సమర్పిస్తే, పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

బ్రహ్మయోనిం ప్రవిశ్యాథ నిర్గచ్ఛేద్యస్తు మానవః। పరం బ్రహ్మ స యాతీహ విముక్తో యోనిసఙ్కటాత్ ।। ౪౬.

బ్రహ్మయోనిలో ప్రవేశించి, అక్కడి నుండి బయటపడినవాడు, జన్మబంధన బాధ నుండి విముక్తి పొంది, ఇక్కడే పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

నిక్షరాయాం పుష్కరిణ్యాం స్నాతః శ్రాద్ధాదికం నరః। కుర్య్యాత్క్రౌఞ్చపదే దివ్యే నియమాద్వాసరత్రయమ్। సర్వాన్పితౄన్నయేత్స్వర్గం పఞ్చపాపిన ఏవ చ ।। ౪౬.

నిక్షరాయా అనే పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి, క్రమంగా మూడు రోజులు క్రౌంచపదంలో శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసినవాడు, తన పితృదేవతలను, ఐదుగురు పాపులైనా సరే, స్వర్గానికి చేర్చగలడు.

జనార్దనో భస్మకూటే తస్య హస్తే తు పిణ్డదః। ఆత్మనోఽప్యథవాన్యేషాం సవ్యేనాపి తిలైర్వినా। జీవతాం దధిసంమిశ్రం సర్వే తే విష్ణులోకగాః ।। ౪౬.

భస్మకూటం వద్ద జనార్దనుడు తన చేతిలో పిండాన్ని ఉంచి, తనకోసం లేదా ఇతరులకోసం, నువ్వుల్లేకపోయినా, పెరుగు కలిపిన పిండాన్ని బ్రతికుండగానే ఇచ్చినవారందరినీ విష్ణు లోకానికి చేర్చుతాడు.

యస్తు పిణ్డో మయా దత్తస్తవ హస్తే జనార్దన। యదుద్దిశ్య త్వయా దేయస్తస్మిన్పిణ్డో మృతే ప్రభో ।। ౪౬.

జనార్దనా, నేను ఇచ్చిన ఈ పిండం నీ చేతిలో ఉంది. నువ్వు ఎవరి కోసం ఇవ్వాలనుకుంటే, ఆ పిండాన్ని మరణించినవారి కోసం సమర్పించాలి ప్రభూ.

ఏష పిణ్డో మయా దత్తస్తవ హస్తే జనార్దన। అన్తకాలే గతే మహ్యం త్వయా దేయో గయాశిరే ।। ౪౬.

జనార్దనా, నేను ఇచ్చిన ఈ పిండం నీ చేతిలో ఉంది. నా చివరి సమయంలో, నువ్వు గయాశిరంలో నా కోసం ఈ పిండాన్ని సమర్పించాలి.

జనార్దన నమస్తుభ్యం నమస్తే పితృమోక్షద। పితృపతే నమస్తేఽస్తు నమస్తే పితృరూపిణే ।। ౪౬.

జనార్దనా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతలకు మోక్షం ఇచ్చేవాడా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతల అధిపతీ, నీకు నమస్కారం. పితృరూపాన్ని ధరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.

గయాయాం పితృరూపేణ స్వయమేవ జనార్దనః। తం దృష్ట్వా పుణ్డరీకాక్షం ముచ్యతే చ ఋణత్రయాత్ ।। ౪౬.

గయాలో జనార్దనుడు స్వయంగా పితృరూపంలో కనిపిస్తాడు. అక్కడ పుండరీకాక్షుడిని దర్శించినవాడు మూడు ఋణాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

నమస్తే పుణ్డరీకాక్ష ఋణత్రయవిమోచక। లక్ష్మీకాన్త నమస్తేఽస్తు పితౄణాం మోక్షదో భవ ।। ౪౬.

పుండరీకాక్షా, మూడు ఋణాల నుండి విమోచనం చేసే వాడా, నీకు నమస్కారం. లక్ష్మీ కాంతా, నీకు నమస్కారం. పితృదేవతలకు మోక్షం కలిగించు.

వామజాను సుసంపాత్య నత్వా భీమో జనార్దనమ్। శ్రాద్ధం సపిణ్డకం కృత్వా భ్రాతృభిర్బ్రహ్మలోకభాక్। పితృభిః సహ ధర్మాత్మా కులానాఞ్చ శతేన చ ।। ౪౬.

భీముడు ఎడమ మోకాలి మీద వంగి, జనార్దనుని నమస్కరించి, సపిండ శ్రాద్ధాన్ని తన అన్నదమ్ములతో కలిసి చేశాడు. ధర్మాత్ముడైన అతడు తన పితృదేవతలతో, వందలాది వంశస్థులతో కలిసి బ్రహ్మ లోకాన్ని పొందాడు.

శిలాయాం వ్యక్తరూపేణ వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః। లక్ష్మీశో విభుధైః సార్ద్ధం తస్మాద్దేవమయీ శిలా ।। ౪౬.

ఆ శిలపై లక్ష్మీపతియైన వాడు స్పష్టమైన రూపంలో, స్పష్టమైనదీ, అస్పష్టమైనదీ కలిపి, దేవతలతో కలిసి నిలిచాడు. అందుకే ఆ శిల దేవమయమైనది.

.నారద ఉవాచ।। కథం వ్యక్తస్వరూపేణ స్థితశ్చాదిగదాధరః। కథం వ్యక్తస్వరూపేణ వ్యక్తావ్యక్తాత్మనా స్థితః ।। ౪౭.

నారదుడు ఇలా అడిగాడు: ఆదిగదాయుధాన్ని ధరించిన వాడు ఎలా ప్రత్యక్ష రూపంలో నిలిచాడు? స్పష్టమైనదీ, అస్పష్టమైనదీ కలిపిన స్వరూపంతో ఎలా నిలిచాడు?