వాయుపురాణమ్

లోపాముద్రాం తథా భార్య్యాం పితౄణాం పరమాం గతిమ్। తత్రాగస్త్యేశ్వరం దృష్ట్వా ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా ।। ౪౬.

అలాగే, పితృదేవతలకు పరమగతిని ఇచ్చే లోపాముద్ర అనే భార్యను, అక్కడ అగస్త్యేశ్వరుని దర్శించి, బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

అగస్త్యఞ్చ సభార్య్యఞ్చ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్। దణ్డినాథ తపస్తేపే సీతాద్రేర్దక్షిణే గిరౌ ।। ౪౬.

అగస్త్యుడు, అతని భార్య, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్లినవాడు పుణ్యం పొందుతాడు. దండినాథుడు సీతాద్రి దక్షిణ పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు.

వటో వటేశ్వరస్తత్ర స్థితశ్చ ప్రపితామహః। తదగ్రే రుక్మిణీకుణ్డం పశ్చిమే కపిలా నదీ। కపిలేశో నదీతీరే హ్యమాసోమసమాగమే ।। ౪౬.

అక్కడ వటవృక్షం, వటేశ్వరుడు, ప్రపితామహుడు ఉన్నారు. ఆ వృక్షం ముందు రుక్మిణీ కుండం ఉంది. పడమర వైపున కపిలా నది ప్రవహిస్తోంది. ఆ నదీ తీరంలో కపిలేశ్వరుడు అమావాస్య, పౌర్ణమి సంధ్యలో దర్శనమిస్తాడు.

కపిలాయాం నరః స్నాత్వా కపిలేశం సమర్చ్య చ। కృతే శ్రాద్ధే పిణ్డదానే పితరో మోక్షమాప్నుయుః ।। ౪౬.

కపిలా నదిలో స్నానం చేసి, కపిలేశ్వరుని పూజించి, అక్కడ శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేసినవారు వారి పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని కలిగిస్తారు.

తత్రాగ్నిధారా గిరివరాదాగతోద్యన్తకాదను। తత్ర సారస్వతం కుణ్డం సరస్వత్యా ప్రకల్పితమ్ ।। ౪౬.

అక్కడ ఆ పర్వతం నుండి అగ్నిధార ప్రవహిస్తోంది. అక్కడే సరస్వతీదేవి స్థాపించిన సారస్వత కుండం ఉంది.

శుక్రస్తత్ర సుతైః సార్ద్ధం షణ్డామర్క్కాదిభిః ప్రభుః। తత్ర తత్ర మునీన్ద్రాణాం పదేషు మునిసత్తమ। శ్రాద్ధపిణ్డాదికృత్స్నాతః పితౄంస్తారయతే నరః ।। ౪౬.

అక్కడ శుక్రుడు తన కుమారులతో, షండ, మరుత్ నాయకులతో కలిసి ఉన్నాడు. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, అక్కడ మునుల స్థలాల్లో స్నానం చేసి, శ్రాద్ధ పిండప్రదానం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను ఉద్ధరించగలడు.

శిలాయా వామహస్తేఽపి గృద్రకూటో గిరిర్ధృతః। గృధ్రరూపేణ సంసిద్ధాస్తపస్తప్త్వా మహర్షయః ।। ౪౬.

ఆ రాయిపైన ఎడమవైపున గృధ్రకూట పర్వతం ఉంది. అక్కడ మహర్షులు గృధ్రరూపంలో తపస్సు చేసి సిద్ధి పొందారు.

అతో గిరిర్గృధ్రకూటస్తత్ర గృధ్రేశ్వరః స్థితః। దృష్ట్వా గృధ్రేశ్వరం నత్వా యాయాచ్ఛమ్భోః పదం నరః ।। ౪౬.

అందువల్ల ఆ పర్వతాన్ని గృధ్రకూటం అంటారు. అక్కడ గృధ్రేశ్వరుడు ఉన్నాడు. గృధ్రేశ్వరుని దర్శించి, నమస్కరించినవాడు శంభుని లోకాన్ని పొందుతాడు.

తత్ర గృధ్రే గుహాయాఞ్చ పిణ్డదః శివలోకభాక్ । తత్ర గృధ్రే వటం నత్వా ప్రాప్తకామో దివం వ్రజేత్ ।। ౪౬.

అక్కడ గృధ్ర గుహలో పిండప్రదానం చేసినవాడు శివలోకాన్ని పొందుతాడు. గృధ్రస్థలంలో వటవృక్షానికి నమస్కరించి, కోరికలు నెరవేర్చుకున్నవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు.

ఋణమోక్షం పాపమోక్షం శివం దృష్ట్వా శివం వ్రజేత్। శూరక్షేత్రఞ్చ తత్రాస్తే పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

శివుని దర్శించటం వల్ల ఋణముక్తి, పాపముక్తి కలుగుతుంది, శివుని లోకాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ శూరక్షేత్రం ఉంది. అక్కడ పిండప్రదానం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాడు.

ఆదిపాలేన గిరిణా సమాక్రాన్తం శిలోదరమ్। తత్రాస్తే గజరూపేణ విఘ్రేశో విగ్ననాశనః। తం దృష్ట్వా ముచ్యతే విఘ్నైః పితౄన్ బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

ఆ పర్వతాన్ని ఆదిపాలకుడు ఆక్రమించిన రాయిలో, అక్కడ ఏనుగు రూపంలో విఘ్నేశ్వరుడు, విఘ్నాలను తొలగించేవాడు ఉన్నాడు. ఆయనను దర్శించినవాడు విఘ్నాల నుంచి విముక్తి పొంది, తన పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్తాడు.

నితమ్బే ముణ్డపృష్ఠస్య దేవదారువనం త్వభూత్। ముణ్డపృష్ఠారవిన్ద్రాద్రీ దృష్ట్వా పాపం వినాశయేత్। గయానాభౌ సుషుమ్నాయాం పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

ముండపృష్ట పర్వతం క్రింద భాగంలో దేవదారు అడవి ఉంది. ఆ ముండపృష్ట పర్వతాన్ని, అక్కడ ఉన్న ఇంద్రపర్వతాన్ని దర్శిస్తే పాపాలు నశిస్తాయి. గయానాభి ప్రాంతంలో, సుషుమ్న నాడిలో పిండం సమర్పిస్తే, పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

శిలాయా వామపాదే తు స్థాపితః ప్రేతపర్వతః। ధర్మరాజేన పాపేభ్యో గిరిః ప్రేతశిలాహ్వయః ।। ౪౬.

ఆ శిల యొక్క ఎడమ పాదంపై ధర్మరాజు ప్రేతపర్వతాన్ని స్థాపించాడు. పాపుల కోసం ఆ పర్వతాన్ని 'ప్రేతశిల' అని పిలుస్తారు.

పాదేన దూరే నిక్షిప్తః శిలాయాః పాదభారతః। గతః శిలాయాః సంసర్గాత్ప్రేతకూటః పవిత్రతామ్ ।। ౪౬.

ఆ శిల యొక్క బరువును తన పాదంతో దూరంగా విసిరేసిన ధర్మరాజు, ఆ శిలను తాకిన ప్రేతకూటుడు పవిత్రుడయ్యాడు.

ప్రేతకుణ్డఞ్చ తత్రాస్తే దేవాస్తత్ర పదే స్థితాః। తత్ర కుణ్డాదికం కృత్వా ప్రేతత్వాన్మోచయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

అక్కడ ప్రేతకుండం ఉంది. ఆ ప్రదేశంలో దేవతలు కూడా స్థిరంగా ఉన్నారు. ఆ కుండంలో తర్పణాది కర్మలు చేస్తే, పితృదేవతలు ప్రేతయోగం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

పృథక్స్థితాశ్చ బహవో విఘ్నకారిణ ఏవ తే। శ్రాద్ధాదికారిణాం నౄణాం తీర్థే పితృవిముక్తయే। ప్రేతా ధానుష్కరూపేణ కరగ్రహణకారకాః ।। ౪౬.

అక్కడ ఎన్నో విఘ్నాలు వేరు వేరుగా నిలుస్తాయి. తీర్థంలో శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసే వారికి అవి అడ్డంకులు కలిగిస్తాయి. ప్రేతాత్మలు ధనుస్సుల రూపంలో, కర్మకర్తల చేతులను పట్టుకుంటూ విఘ్నాలు కలిగిస్తారు.

పాదాఙ్కితాం ముణ్డపృష్ఠాం మహాదేవనివాసినీమ్। తాం దృష్ట్వా సర్వలోకశ్చ ముక్తః పాపోపపాతకైః ।। ౪౬.

మహాదేవుడు నివసించే, పాదముద్రతో అలంకరించబడిన ముండపృష్ట పర్వతాన్ని దర్శిస్తే, అందరూ పాపపాతకాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.

గయాశిరసి పుణ్యే చ సర్వపాపైర్వివర్జితే। గ్రేతాదివర్జితం యస్మాత్తతోఽతిపావనం వరమ్ ।। ౪౬.

గయా శిఖరంపై పవిత్రమైన, అన్ని పాపాలు లేని, ప్రేతాది దోషాలు లేని ప్రదేశం ఉంది. అది అత్యంత పవిత్రమైనది, ఉత్తమమైనది.

కీకటేషు గయా పుణ్యా పుణ్యం రాజగృహం వనమ్। చ్యవనస్యాశ్రమం పుణ్యం నదీ పుణ్యా పునఃపునా ।। ౪౬.

కీకట దేశంలో పవిత్రమైన గయా ఉంది. రాజగృహ అరణ్యం పవిత్రమైనది. చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమం పవిత్రమైనది. అక్కడ నది కూడా ఎప్పటికప్పుడు పవిత్రంగా ఉంటుంది.

వైకుణ్ఠో లోహదణ్డశ్చ గృధ్రకూటశ్చ శోణకః। అత్ర శ్రాద్ధాదినా సర్వాన్పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

వైకుంఠం, లోహదండం, గృధ్రకూటం, శోణకము—ఇవి అన్నీ ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఇక్కడ శ్రాద్ధాది కర్మలు చేస్తే, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి చేర్చవచ్చు.

క్రౌఞ్చరూపేణ హి మునిర్ముణ్డపృష్ఠే తపోఽకరోత్। తస్య పాదాఙ్కితో యస్మాత్క్రౌఞ్చపాదస్తతః స్మృతః ।। ౪౬.

క్రౌంచపక్షి రూపంలో ఒక ముని ముండపృష్ట పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు. అతని పాదముద్ర అక్కడ ఉండటంతో, ఆ ప్రదేశాన్ని 'క్రౌంచపాదం' అని అంటారు.

స్నాతో జలాశయే తత్ర నయేత్స్వర్గం స్వకం కులమ్। బలిః కాకశిలాయాఞ్చ కాకేభ్య ఋణమోక్షదః ।। ౪౬.

ఆ జలాశయంలో స్నానం చేసినవారు తమ వంశాన్ని స్వర్గానికి చేర్చగలరు. బాలి, కాకశిల వద్ద, కాకులకు ఋణ విమోచనం కలిగిస్తాడు.

ముణ్డపృష్ఠస్య సానౌ హి లోమశో లోమహర్షణః। ద్వావేతౌ పరమం తప్త్వా తపఃసిద్ధిం పరాం గతౌ ।। ౪౬.

ముండపృష్ట పర్వత శిఖరంపై లోమశుడు, లోమహర్షణుడు ఇద్దరూ పరమ తపస్సు చేసి, తపస్సులో పరమ సిద్ధిని పొందారు.

ఆహూతాస్తు సరిచ్ఛ్రేష్ఠా లోమశేన మహానదీ। శరావతీ వేత్రవతీ చన్ద్రభాగా సరస్వతీ ।। ౪౬.

లోమశుడు పిలిచినప్పుడు, ఉత్తమమైన నదులు అక్కడకు వచ్చాయి. శరావతీ, వేత్రవతీ, చంద్రభాగ, సరస్వతీ—ఈ మహానదులు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

కావేరీ సిన్ధురీరా చ చన్దనా చ సరిద్వరా। వాసిష్ఠీ సరయూర్గఙ్గా యమునా గణ్డకీన్దిరా ।। ౪౬.

కావేరీ, సింధురీ, చందన నదులు, వసిష్ఠీ, సరయూ, గంగా, యమునా, గండకి, ఇందిరా—ఈ నదులన్నీ పవిత్రమైనవే.

మహావైతరణీ నామ్నా నిక్షరా చ దివౌకసః । సావవ్యలకనన్దా చ హ్యుదీచీ కన్కాహ్వయా ।। ౪౬.

మహావైతరణి అనే నది, దేవతలకు ప్రియమైన నిక్షరా, సావవ్యలకనందా, ఉత్తర దిశలో ఉన్న కంక అనే నది—ఇవి అన్నీ అక్కడకు వచ్చాయి.

కౌశికీ బ్రహ్మదా జ్యేష్ఠా సర్వస్యాఘవిమోచినీ। కృష్ణవల్వా చర్మ్మవతీ ద్వే నద్యౌ ముక్తిదాయికే ।। ౪౬.

కౌశికీ, బ్రహ్మదా, జ్యేష్ఠా—పాపాలను తొలగించే నదులు. కృష్ణవల్వా, చర్మవతీ—ఈ రెండు నదులు కూడా మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

ఆహూతే సరితాం శ్రేష్ఠే లోమహ్రర్షేణ సాహసాత్ । తపసస్తు ప్రభావేణ నర్మ్మదా మునిపుఙ్గవ। తాసు సర్వాసు యః స్నాత్వా పిణ్డదః స్వర్నయేత్పితౄన్ ।। ౪౬.

లోమహర్షణుడి తపస్సు శక్తితో ఆహ్వానించబడిన నర్మదా నది అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది. ఈ నదులన్నింటిలో స్నానం చేసి, పిండం సమర్పిస్తే, పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

బ్రహ్మయోనిం ప్రవిశ్యాథ నిర్గచ్ఛేద్యస్తు మానవః। పరం బ్రహ్మ స యాతీహ విముక్తో యోనిసఙ్కటాత్ ।। ౪౬.

బ్రహ్మయోనిలో ప్రవేశించి, అక్కడి నుండి బయటపడినవాడు, జన్మబంధన బాధ నుండి విముక్తి పొంది, ఇక్కడే పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.