వాయుపురాణమ్

గయాయాం చాక్షయం శ్రాద్ధం జపహోమతపాంసి చ। సర్వమానన్త్యమాహుర్వై యద్దత్తం భరతాశ్రమే ।। ౪౬.

గయలో చేసిన శ్రాద్ధం, జపం, హోమం, తపస్సు ఎప్పటికీ నశించవు. అలాగే భరతుని ఆశ్రమంలో ఇచ్చిన దానం అన్నీ అనంతమైన ఫలితాన్ని ఇస్తాయని చెబుతారు.

చతుర్యుగస్వరూపేణ చతస్రో రవిమూర్త్తయః । దృష్టాః స్పృష్టాః పూజితాస్తాః పితౄణాం ముక్తిదాయకాః ।। ౪౬.

నాలుగు యుగాల రూపంలో, అక్కడ నాలుగు సూర్యుని స్వరూపాలు దర్శించబడి, తాకబడి, పూజించబడతాయి. అవి పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

ముక్తిర్వాంమన ఇత్యేవ తారకాఖ్యో విధిః పరః। సంసారార్ణవతప్తానాం నావావేతౌ సురేశ్వరౌ। తారకం బ్రహ్మ విశ్వేషాం మృతానాం జీవతామిదమ్ ।। ౪౬.

విముక్తి మనస్సు, వాక్కు ద్వారానే లభిస్తుంది — దీనినే తారక అనే పరమ విధిగా అంటారు. సంసార సముద్రంలో బాధపడేవారికి ఈ ఇద్దరు దేవతలు నావలా ఉంటారు. ఈ తారక బ్రహ్మం అన్ని జీవులకు, మరణించినవారికీ, బ్రతికినవారికీ వరంగా ఉంటుంది.

త్రివిక్రమఞ్చ బ్రహ్మాణం యః పశ్యేత్పురుషోత్తమమ్। పితృభిః సహ ధర్మాత్మా స యాతి పరమాం గతిమ్ ।। ౪౬.

ఎవరైనా త్రివిక్రముడు, బ్రహ్మ, పరమపురుషుడిని తన పితృదేవతలతో కలిసి దర్శిస్తే, ఆ ధర్మాత్ముడు పరమగతిని పొందుతాడు.

శిలాయా వామపాదేఽపి తథాభ్యుద్యన్తకో గిరిః । స్థాపితః పిణ్డదస్తత్ర పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

శిలపై ఎడమ పాదంలో కూడా, అక్కడ ఉదయించే పర్వతాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. అక్కడ పిండప్రదానం చేసి, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురానికి తీసుకెళ్లవచ్చు.

నైమిషారణ్యపార్శ్వే తు ఈచే బ్రహ్మా సురైః సహ। ముఖ్యసంజ్ఞం హి తత్తీర్థం దేవాస్తత్ర పదే స్థితాః ।। ౪౬.

నైమిశారణ్యపు పక్కన బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి, 'ఇది ప్రధాన తీర్థం' అని ప్రకటించాడు. ఎందుకంటే అక్కడ దేవతలు పాదచిహ్నంలో నిలిచివుంటారు.

త్రిషు తేషు పదేష్వేవ తీర్థేషు మునిసత్తమ। యత్కిఞ్చిదశుభం కర్మ తత్ప్రణశ్యతి నారద ।। ౪౬.

మునిశ్రేష్ఠ నారదా, ఆ మూడు పాదాలలో, ఆ తీర్థాలలో ఏదైనా పాపకర్మ ఉన్నా అది నశించిపోతుంది.

తన్నైమిషవనం పుణ్యం సేవితం పుణ్యపూరుషైః। తత్ర వ్యాసః శుకః పైలః కణ్వో వేధాః శివో హరిః ।। ౪౬.

ఆ పవిత్రమైన నైమిశారణ్యాన్ని పుణ్యపురుషులు సేవించారు. అక్కడ వ్యాసుడు, శుకుడు, పైలుడు, కణ్వుడు, వేదహ, శివుడు, హరిదేవుడు నివసిస్తున్నారు.

తేషాం దర్శనమాత్రేణ ముచ్యతే పాతకైర్నరః। వామహస్తే శిలాయాస్తు తథా చోద్యన్తకో గిరిః ।। ౪౬.

వారిని కేవలం దర్శించడానికే మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. అలాగే ఎడమచేతి శిలపై ఉదయించే పర్వతం కూడా ఉంది.

స పర్వతః సమానీతో హ్యగస్త్యేన మహాత్మనా। తత్ర బ్రహ్మా హరశ్చైవ తపశ్చోగ్రఞ్చ చక్రతుః ।। ౪౬.

ఆ పర్వతాన్ని మహాత్ముడు అగస్త్యుడు అక్కడికి తీసుకొచ్చాడు. అక్కడ బ్రహ్మ, హరుడు ఘోర తపస్సు చేశారు.

తత్రాగస్త్యస్య హి వరం కుణ్డం త్రైలోక్యదుర్లభమ్। యత్ర మున్యష్టకం సిద్ధం తపస్తప్త్వా శివం గతమ్। కుణ్డే మున్యష్టకం నత్వా పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్ ।। ౪౬.

అక్కడ అగస్త్యునికి చెందిన, మూడు లోకాలకూ దుర్లభమైన పవిత్ర కుండం ఉంది. అక్కడ ఎనిమిది మహర్షులు తపస్సు చేసి శివత్వాన్ని పొందారు. ఆ కుండంలో ఆ మహర్షులను నమస్కరించి, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురానికి తీసుకెళ్లవచ్చు.

అగస్త్యేనాథ దేవర్షే హ్యుదయాద్రేర్మహాత్మనా। శిలాయా వామహస్తేఽపి స్థాపితో గిరిరాట్ శుభః। వాదిత్రాద్యైర్దివ్యగీతైరాఢ్యో వాదిత్రకో గిరిః ।। ౪౬.

దేవర్షీ, అగస్త్యుడు ఉదయాద్రి శిలపై ఎడమచేతిలో కూడా, ఆ శుభకరమైన పర్వతాధిపతిని ప్రతిష్ఠించాడు. అక్కడ దివ్య వాద్యాలు, గీతాలు ఎప్పుడూ వినిపిస్తుంటాయి; అది వాద్యాల పర్వతం.

తత్ర విద్యాధరో నామ గన్ధర్వాప్సరసాఙ్గణైః। సమేతోఽద్యాపి కీతాని దివ్యాని సహ గీయతే ।। ౪౬.

అక్కడ విద్యాధరుడు అనే ఒకడు, గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలతో కలిసి, ఇప్పటికీ దివ్యమైన పాటలను సమేతంగా పాడుతుంటాడు.

మోహనశ్చ సునీథశ్చ శైలూజో మోహనోత్తమః। పర్వతో నారదధ్యానీ సఙ్గీతీ పుష్పదన్తకః। హాహా హూహూప్రభృతయో గీతదానం ప్రజక్రిరే ।। ౪౬.

మోహనుడు, సునీతుడు, శైలూజుడు, ఉత్తమ మోహనుడు, పర్వతుడు, నారదధ్యానీ, సంగీతి, పుష్పదంతకుడు, హాహా, హూహూ మరియు మరికొందరు గంధర్వులు అందరూ పాటలు పాడి దేవతలకు కానుకగా సమర్పించారు.

తథా చిత్రరథో నామ సర్వగన్ధర్వసంవృతః। గాయతి మధురాణ్యేవ గీతాన్యద్రౌ మహోత్సవమ్ ।। ౪౬.

అలాగే, చిత్రరథుడు అన్న గంధర్వాధిపతి, అన్ని గంధర్వులతో కూడి, ఆ పర్వతంపై మహోత్సవ సమయంలో మధురమైన పాటలు పాడుతూ ఆనందించాడు.

అతః స పర్వతో దేవైః సేవ్యతేఽద్యాపి నిత్యశః। ధర్మజాస్తత్ర దేవేశో హరో భస్మాఙ్గరాగవాన్ ।। ౪౬.

అందువల్ల ఆ పర్వతాన్ని దేవతలు ఇప్పటికీ ప్రతిరోజూ సేవిస్తున్నారు. అక్కడ ధర్ముని నుండి జన్మించిన దేవతాధిపతి హరుడు బస్మంతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.

పార్వత్యా సహితో రుద్రః పర్వతే గీతనాదితే। మోదతే పూజితోద్యేయః పితౄణాం పరమాం గతిమ్ ।। ౪౬.

పార్వతితో కలిసి రుద్రుడు ఆ పర్వతంపై గానం, సంగీత ధ్వనుల మధ్య ఆనందంగా ఉంటూ, పూజలు, స్తోత్రాలు అందుకుంటూ పితృదేవతలకు పరమగతిని ప్రసాదిస్తున్నాడు.

గయాయాం పరమాత్మా హి గోపతిర్వా గదాధరః। హీయతే వైష్ణవీ మాయా తథా రుద్రార్చ్చయా మునే ।। ౪౬.

గయలో పరమాత్మ అయిన గోపతి లేదా గదాధరుడు ఉన్నాడు. అక్కడ వైష్ణవ మాయ కూడా, రుద్రుని ఆరాధన కూడా, ఓ మునీశ్వరా, తొలగిపోతుంది.

శిలాయా దక్షిణే హస్తే భస్మకూటో గిరిర్ధృతః। ధర్మ్మరాజేన తత్రాస్తే హ్యగస్త్యః సహ భార్య్యయా ।। ౪౬.

ఆ రాయిపైన దక్షిణవైపున బస్మకూట పర్వతాన్ని ధర్మరాజు పట్టుకున్నాడు. అక్కడ ధర్మరాజు, అగస్త్యుడు తన భార్యతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు.

అగస్త్యస్య పదే స్నాతః పిణ్డదో బ్రహ్మలోకగః। బ్రహ్మణస్తు వరం లేభే మాహాత్మ్యం భువి దుర్లభమ్ ।। ౪౬.

అగస్త్యుని స్థలంలో స్నానం చేసి, పిండప్రదానం చేసినవాడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు. బ్రహ్మదేవుడి నుండి భూమిపై దుర్లభమైన మహత్త్వాన్ని వరంగా పొందుతాడు.

లోపాముద్రాం తథా భార్య్యాం పితౄణాం పరమాం గతిమ్। తత్రాగస్త్యేశ్వరం దృష్ట్వా ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా ।। ౪౬.

అలాగే, పితృదేవతలకు పరమగతిని ఇచ్చే లోపాముద్ర అనే భార్యను, అక్కడ అగస్త్యేశ్వరుని దర్శించి, బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

అగస్త్యఞ్చ సభార్య్యఞ్చ పితౄన్బ్రహ్మపురం నయేత్। దణ్డినాథ తపస్తేపే సీతాద్రేర్దక్షిణే గిరౌ ।। ౪౬.

అగస్త్యుడు, అతని భార్య, పితృదేవతలను బ్రహ్మపురికి తీసుకెళ్లినవాడు పుణ్యం పొందుతాడు. దండినాథుడు సీతాద్రి దక్షిణ పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు.

వటో వటేశ్వరస్తత్ర స్థితశ్చ ప్రపితామహః। తదగ్రే రుక్మిణీకుణ్డం పశ్చిమే కపిలా నదీ। కపిలేశో నదీతీరే హ్యమాసోమసమాగమే ।। ౪౬.

అక్కడ వటవృక్షం, వటేశ్వరుడు, ప్రపితామహుడు ఉన్నారు. ఆ వృక్షం ముందు రుక్మిణీ కుండం ఉంది. పడమర వైపున కపిలా నది ప్రవహిస్తోంది. ఆ నదీ తీరంలో కపిలేశ్వరుడు అమావాస్య, పౌర్ణమి సంధ్యలో దర్శనమిస్తాడు.

కపిలాయాం నరః స్నాత్వా కపిలేశం సమర్చ్య చ। కృతే శ్రాద్ధే పిణ్డదానే పితరో మోక్షమాప్నుయుః ।। ౪౬.

కపిలా నదిలో స్నానం చేసి, కపిలేశ్వరుని పూజించి, అక్కడ శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేసినవారు వారి పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని కలిగిస్తారు.

తత్రాగ్నిధారా గిరివరాదాగతోద్యన్తకాదను। తత్ర సారస్వతం కుణ్డం సరస్వత్యా ప్రకల్పితమ్ ।। ౪౬.

అక్కడ ఆ పర్వతం నుండి అగ్నిధార ప్రవహిస్తోంది. అక్కడే సరస్వతీదేవి స్థాపించిన సారస్వత కుండం ఉంది.

శుక్రస్తత్ర సుతైః సార్ద్ధం షణ్డామర్క్కాదిభిః ప్రభుః। తత్ర తత్ర మునీన్ద్రాణాం పదేషు మునిసత్తమ। శ్రాద్ధపిణ్డాదికృత్స్నాతః పితౄంస్తారయతే నరః ।। ౪౬.

అక్కడ శుక్రుడు తన కుమారులతో, షండ, మరుత్ నాయకులతో కలిసి ఉన్నాడు. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, అక్కడ మునుల స్థలాల్లో స్నానం చేసి, శ్రాద్ధ పిండప్రదానం చేసినవాడు తన పితృదేవతలను ఉద్ధరించగలడు.

శిలాయా వామహస్తేఽపి గృద్రకూటో గిరిర్ధృతః। గృధ్రరూపేణ సంసిద్ధాస్తపస్తప్త్వా మహర్షయః ।। ౪౬.

ఆ రాయిపైన ఎడమవైపున గృధ్రకూట పర్వతం ఉంది. అక్కడ మహర్షులు గృధ్రరూపంలో తపస్సు చేసి సిద్ధి పొందారు.

అతో గిరిర్గృధ్రకూటస్తత్ర గృధ్రేశ్వరః స్థితః। దృష్ట్వా గృధ్రేశ్వరం నత్వా యాయాచ్ఛమ్భోః పదం నరః ।। ౪౬.

అందువల్ల ఆ పర్వతాన్ని గృధ్రకూటం అంటారు. అక్కడ గృధ్రేశ్వరుడు ఉన్నాడు. గృధ్రేశ్వరుని దర్శించి, నమస్కరించినవాడు శంభుని లోకాన్ని పొందుతాడు.

తత్ర గృధ్రే గుహాయాఞ్చ పిణ్డదః శివలోకభాక్ । తత్ర గృధ్రే వటం నత్వా ప్రాప్తకామో దివం వ్రజేత్ ।। ౪౬.

అక్కడ గృధ్ర గుహలో పిండప్రదానం చేసినవాడు శివలోకాన్ని పొందుతాడు. గృధ్రస్థలంలో వటవృక్షానికి నమస్కరించి, కోరికలు నెరవేర్చుకున్నవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు.