వాయుపురాణమ్

గయాసురస్య శిరసి గురుత్వాద్ధారితా యతః । అతః పవిత్రయోర్యోగః పితౄణాం మోక్షదాయకః ।। ౪౬.

ఆమె గయాసురుని తలపై భారంగా ఉంచబడినందున, రెండు పవిత్ర నదుల సంగమంలో ఆమె ఉన్నత స్థానం పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.

పవిత్రయోర్ద్వయోర్యోగే హయమేధ మజోఽకరోత్। భాగార్థమాగతాన్దృష్ట్వా విష్ణ్వాదీనబ్రవీచ్ఛిలా ।। ౪౬.

ఆ రెండు పవిత్ర నదుల సంగమంలో అశ్వమేధ యాగం జరిగింది. విష్ణువు మరియు ఇతరులు తమ భాగాల కోసం వచ్చినప్పుడు, ఆ శిల వారితో ఇలా చెప్పింది—

శిలాస్థితిప్రతిజ్ఞాం తు కుర్వన్తు పితృముక్తయే। తథేత్యుక్త్వా శిలాయాన్తే దేవా విష్ణ్వాదయః స్థితాః ।। ౪౬.

"పితృదేవతలకు మోక్షం కోసం శిలారూపంలో ఉండాలని ప్రతిజ్ఞ చేయండి." అని ఆమె చెప్పింది. అప్పుడు విష్ణువు మరియు ఇతర దేవతలు శిల చివర భాగంలో నిలిచారు.

శిలారూపేణ మూర్త్త్యా చ పదరూపేణ దేవతాః। మూర్త్తామూర్తస్వరూపేణ స్థితాః పూర్వప్రతిజ్ఞయా ।। ౪౬.

శిలారూపంలో, విగ్రహంగా, పాదరూపంగా, దేవతలు రూపంతోను, నిరాకారంగా కూడా, తమ పూర్వ ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం అక్కడే నిలిచారు.

దైత్యస్య ముణ్డ పృష్ఠే తు యస్మాత్సా సంస్థితా శిలా। తస్మాత్స ముణ్డపృష్ఠాద్రిః పితౄణాం బ్రహ్మలోకదః ।। ౪౬.

ఆ శిల దైత్యుని తలపై స్థాపించబడినందువల్ల, ఆ ముండపృష్ట పర్వతం పితృదేవతలకు బ్రహ్మలోకాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

ఆచ్ఛాదితః శిలాపాదః ప్రభాసేనాద్రిణా యతః। భాసితో భాస్కరేణేతి ప్రభాసః పరికల్పితః ।। ౪౬.

ప్రభాస అనే పర్వతం శిల పాదాన్ని కప్పింది. అది సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశించడంతో, ఆ ప్రదేశం 'ప్రభాస' అని పిలవబడింది.

ప్రభాసం హి వినిర్భిద్య శిలాఙ్గుష్ఠో వినిర్గతః। అఙ్గుష్ఠోత్థిత ఈశోఽపి ప్రభాసేశః ప్రకీర్త్తితః ।। ౪౬.

ప్రభాసను చీల్చి, శిల యొక్క అంగుళి బయటకు వచ్చింది. ఆ అంగుళి నుండి ప్రభువు అవతరించినందువల్ల, ఆయనను 'ప్రభాసేశుడు' అని అంటారు.

శిలాఙ్గుష్ఠైకతేశో యః సా చ ప్రేతశిలా స్మృతా। పిణ్డదానాద్యతస్తస్యాం ప్రేతత్వాన్ముచ్యతే నరః ।। ౪౬.

ఒక వేల గోళ్ళంత పరిమాణంలో ఉన్న ఆ రాయిని 'ప్రేతశిల' అని అంటారు. ఆ రాయిపై పిండప్రదానం వంటి కర్మలు చేసినవాడికి ప్రేతయోనిలోంచి విముక్తి లభిస్తుంది.

మహానదీప్రబాసాద్యోః సఙ్గమే స్నానకృన్నరః। రామో దేవ్యా సహ స్నాతో రామతీర్థం తతః స్మృతమ్ ।। ౪౬.

మహానదీ, ప్రభాసా నదుల సంగమంలో ఎవరు స్నానం చేస్తారో, రాముడు దేవితో కలిసి అక్కడ స్నానం చేసినట్టు, ఆ స్థలాన్ని 'రామతీర్థం' అని పిలుస్తారు.

ప్రార్థితోఽత్ర మహానద్యా రామ స్నాతో భవేతి చ। రామతీర్థం తతో భూత్వా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ ।। ౪౬.

ఈ ప్రదేశంలో మహానదిలో స్నానం చేయమని రాముడిని ప్రార్థించారు. ఆయన కూడా స్నానం చేశాడు. అందువల్ల రామతీర్థం అని మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది.

జన్మాన్తరశతం సాగ్రం యత్కృతం దుష్కృతం మయా। తత్సర్వం విలయం యాతు రామతీర్థాభిషేచనాత్ ।। ౪౬.

నేను వంద జన్మల్లో చేసిన దుష్కర్మలు, వాటి అవశేషాలు అన్నీ రామతీర్థంలో అభిషేకం చేయడం వల్ల పూర్తిగా నశించిపోతాయి.

మన్త్రేణానేన యః స్నాత్వా శ్రాద్ధం కుర్వీత మానవః। రామతీర్థే పిణ్డదస్తు విష్ణులోకం ప్రయాత్యసౌ। తథేత్యుక్త్వా స్థితో రామః సీతయా భరతాగ్రజః ।। ౪౬.

ఈ మంత్రంతో ఇక్కడ స్నానం చేసి, రామతీర్థంలో శ్రాద్ధం చేసి, పిండప్రదానం చేసినవాడు విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు. దీనిని రాముడు సీతతో కలిసి ధృవీకరించాడు.

రామ రామ మహాబాహో దేవానామభయఙ్కర। త్వాం నమస్యేఽత్ర దేవేశం మమ నశ్యతు పాతకమ్ ।। ౪౬.

రామా, రామా! మహాబాహువా! దేవతలకు భయాన్ని తొలగించేవాడా! ఇక్కడ నీకు నమస్కరిస్తున్నాను దేవేశా, నా పాపం నశించిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.

మన్త్రేణానేన యః స్నాత్వా శ్రాద్ధం కుర్యాత్సపిణ్డకమ్ । ప్రేతత్వాత్తస్య పితరో విముక్తాః పితృతాం యయుః ।। ౪౬.

ఈ మంత్రంతో ఇక్కడ స్నానం చేసి, పిండప్రదానంతో కూడిన శ్రాద్ధం చేసినవాడి పితృదేవతలు ప్రేతయోనిలోంచి విముక్తి పొంది, పితృస్థితిని పొందుతారు.

ఆపస్త్వమసి దేవేశ జ్యోతిషాం పతిరేవ చ। పాప నాశయ మే దేవ మనోవాక్కాయకర్మజమ్ ।। ౪౬.

ప్రభువా! నీవే జలమూ, నీవే తేజస్సుల అధిపతివి. దేవా! నా మనస్సు, వాక్కు, శరీరంతో చేసిన పాపాలను నాశనం చేయుము.

నమస్కృత్య ప్రభాసేశం భాసమానం శివం వ్రజేత్। తఞ్చ శమ్భుం నమస్కృత్య కుర్యాద్యమబలిం తతః ।। ౪౬.

ప్రభాసేశ్వరునికి నమస్కరించి, ప్రకాశవంతుడైన శివుని చేరాలి. ఆ శంభునికి నమస్కరించి, తరువాత పిండప్రదానం చేయాలి.

రామే వనం గతే శైలమాగత్య భరతః స్థితః । పితృపిణ్డాదికం కృత్వా రామం సంస్థాప్య తత్ర చ ।। ౪౬.

రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్లినప్పుడు, భరతుడు కొండను చేరి అక్కడ నిలిచాడు. అక్కడ పితృపిండాదిక కర్మలు చేసి, రాముని కూడా అక్కడ స్థాపించాడు.

రామం సీతాం లక్ష్మణఞ్చ మునీన్స్థాపితవాన్ప్రభుః। భరతస్యాశ్రమే పుణ్యే నిత్యం పుణ్యతమైర్వృతమ్। మతఙ్గస్య పదం తత్ర దృశ్యతే సర్వమానుషైః ।। ౪౬.

ప్రభువు రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, మునులను భరతుని పవిత్ర ఆశ్రమంలో స్థాపించాడు. అక్కడ ఎప్పుడూ పుణ్యాత్ములు ఉంటారు. అక్కడ మతంగుని పాదచిహ్నం అందరికీ కనిపిస్తుంది.

స్థాపితం ధర్మసర్వస్వం లోకస్యాస్య నిదర్శనాత్। మతఙ్గస్య పదే శ్రాద్ధీ సర్వాంస్తారయతే పితౄన్ ।। ౪౬.

అక్కడ ధర్మసారాన్ని ప్రపంచానికి ఆదర్శంగా స్థాపించారు. మతంగుని పాదచిహ్నం వద్ద శ్రాద్ధం చేసినవాడి పితృదేవతలు అందరూ విముక్తి పొందుతారు.

రామతీర్థే నరః స్నాత్వా రామం సీతాం సమర్చ్య చ। రామేశ్వరం ప్రణమ్యాథ న దేహీ జాయతే పునః ।। ౪౬.

రామతీర్థంలో స్నానం చేసి, రాముడు, సీతను పూజించి, రామేశ్వరునికి నమస్కరించినవాడు మళ్లీ శరీరధారి జన్మను పొందడు.

శిలాయా జఘనం భూయః సమాక్రాన్తం నగేన తు। ధర్మరాజేన సంప్రోక్తో న గచ్ఛేతి నగః స్మృతః ।। ౪౬.

ఆ రాయికి క్రింద భాగాన్ని మళ్లీ కొండతో కప్పేశారు. ధర్మరాజు ఆ కొండను దగ్గరకు వెళ్లవద్దని చెప్పాడు. అందుకే అది 'నిషిద్ధపర్వతం'గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

యమరాజధర్మరాజౌ నిశ్చలార్థం వ్యవస్థితౌ। తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి పితౄణాం ముక్తి హేతవే ।। ౪౬.

యముడు, ధర్మరాజు ఇద్దరూ అక్కడ స్థిరంగా ఉన్నారు. వారికి నేను పితృదేవతల విముక్తి కోసం పిండప్రదానం చేస్తున్నాను.

ద్వౌ శ్వానౌ శ్యామశబలౌ వైవస్వతకులోద్భవౌ। తాభ్యాం బలిం ప్రయచ్ఛామి స్యాతామేతావహింసకౌ ।। ౪౬.

వైవస్వత వంశంలో పుట్టిన ఒక నల్లటి, ఒక మచ్చలున్న రెండు కుక్కలకు నేను పిండప్రదానం చేస్తున్నాను. అవి హింసకంగా మారకూడదు.

ఐన్ద్రవారుణ వాయన్యయామ్యనైఋత్యసంస్థితాః। వాయసాః ప్రతిగృహ్ణన్తు భూయో పిణ్డం మయా స్థితమ్ ।। ౪౬.

ఇంద్ర, వరుణ, వాయు, యమ, నైరుతి దిశల్లో ఉన్న కాకులు నేను ఉంచిన పిండాన్ని మళ్లీ స్వీకరించాలి.

యమోఽసి యమదూతోఽసి వాయసోఽసి మహాబల। సప్తజన్మకృతం పాపం బలిం భుక్త్వా వినాశయ ।। ౪౬.

నీవు యముడవు, నీవు యమదూతవు, నీవు మహాబలశాలి కాకవు. నేను సమర్పించిన పిండాన్ని తిని, ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాన్ని నశింపజేయు.

రామే వనం గతే శైలమాగత్య భరతేన హి। పితుః పిణ్డాదికం కృత్వా రామేశః స్థాపితోఽత్ర వై ।। ౪౬.

రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్లినప్పుడు, భరతుడు ఆ పర్వతానికి వచ్చి తన తండ్రికి పిండప్రదానం చేసి, అక్కడ రాముని విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.

స్నాత్వా నత్వా చ రామేశం రామసీతా సమన్వితమ్। తత్ర శ్రాద్ధం సపిణ్డఞ్చ కృత్వా విష్ణుపురం వ్రజేత్। పితృభిః సహ ధర్మాత్మా కులానాఞ్చ శతైఃసహ ।। ౪౬.

స్నానం చేసి, రామేశ్వరునికి రాముడు, సీతతో కలిసి నమస్కరించి, అక్కడ శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేసినవాడు, తన పితృదేవతలు, వంశస్థులతో పాటు, ధర్మబుద్ధితో విష్ణుపురానికి వెళ్లాలి.

రామం సీతాం లక్ష్మణఞ్చ మునీన్స్థాపితవాన్ప్రభుః। భరతస్యాశ్రమే పుణ్యే నిత్యం పుణ్యతమైర్వృతమ్। మతఙ్గస్య పదం తత్ర దృశ్యతే సర్వమానుషైః ।। ౪౬.

ప్రభువు రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, మునులను భరతుని పవిత్ర ఆశ్రమంలో ప్రతిష్ఠించాడు. ఎప్పుడూ పుణ్యశీలులతో ఆ ఆశ్రమం నిండివుంటుంది. అక్కడ మతంగ ముని పాదచిహ్నం అందరికీ కనపడుతుంది.

వహ్నిర్ద్వౌ వరుణౌ రుద్రాశ్చత్వారః పితృమోక్షదాః। భరతాశ్రమమాసాద్య తాన్నమేత్పూజయేన్నరః ।। ౪౬.

అక్కడ అగ్ని, ఇద్దరు వరుణులు, నలుగురు రుద్రులు — వీరు పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే వారు. భరతుని ఆశ్రమానికి వచ్చి వారికి అన్నదానం చేసి పూజించాలి.