వాయుపురాణమ్

గర్గం కౌశికవాసిష్ఠౌ మునిం భార్గవమవ్యయమ్। వృద్ధం పారాశరం కణ్వం మాణ్డవ్యం శ్రుతికేవలమ్ ।। ౪౪.

గర్గ, కౌశిక, వాసిష్ఠ, భార్గవ ముని, వృద్ధ, పారాశర, కణ్వ, మండవ్య, శృతికేవల అనే ఋషులను కూడా సృష్టించాడు.

శ్వేతం సుతాలం దమనం సుహోత్రం కఙ్కమేవ చ। లౌకాక్షిఞ్చ మహాబాహుం జైగీషవ్యం తథైవ చ ।। ౪౪.

శ్వేతుడు, సుతాలుడు, దమనుడు, సుహోత్రుడు, కంకుడు, బలమైన భుజాలు కలిగిన లౌకాక్షి, అలాగే జైగీషవ్యుడు కూడా ఉన్నారు.

దధిపఞ్చముఖం విప్రమృషభం కర్కమేవ చ। కాత్యాయనం గోభిలఞ్చ మునిముగ్రమగావ్రతమ్ ।। ౪౪.

దధిపఞ్చముఖుడు, విప్రమృషభుడు, కర్కుడు, కాత్యాయనుడు, గోభిలుడు, ఉగ్రమగావ్రతమనే ముని కూడా ఉన్నారు.

సుపాలకం గౌతమఞ్చ తథా వేదశిరోవ్రతమ్। జటామాలినమవ్యగ్రం చాటుహాసఞ్చ దారుణమ్ ।। ౪౪.

సుపాలకుడు, గౌతముడు, వేదశిరస్సు వ్రతాన్ని పాటించేవాడు, జటామాలినుడు నిర్లిప్తుడు, చటుహాసుడు భయంకరుడు కూడా ఉన్నారు.

ఆత్రేయం చాప్యఙ్గిరసమౌపమన్యుం మహా వ్రతమ్। గోకర్ణఞ్చ గుహావాసం శిఖణ్డినముమావ్రతమ్ ।। ౪౪.

ఆత్రేయుడు, అంగిరసుడు, గొప్ప వ్రతాన్ని ఆచరించే ఔపమన్యుడు, గుహలో నివసించే గోకర్ణుడు, శిఖండినుడు, ఉమావ్రతుడు కూడా ఉన్నారు.

ఏతానన్యాంశ్చ విప్రేన్ద్రాన్వేధా లోకపితామహః । పరికల్ప్యాకరోద్యాగం గయాసురశరీరకే ।। ౪౪.

ఈ మహానుభావులైన బ్రాహ్మణులను కూడా, లోకపితామహుడు అయిన బ్రహ్మ దేవుడు, గయాసురుని శరీరంపై యాగాన్ని నిర్వహించేందుకు నియమించాడు.

అగ్నిశర్మాపి పఞ్చాగ్నీన్ముఖాదేతానథాసృజత్। దక్షిణాగ్నిం గార్హపత్యాహవనీయౌ తపోఽవ్యయః ।। ౪౪.

అగ్నిశర్ముడు తన తపస్సు వలన, తన నోటి నుండి ఐదు అగ్నులను, అంటే దక్షిణాగ్ని, గార్హపత్యం, ఆహవనీయాన్ని ఉత్పత్తి చేశాడు.

సత్యావసథ్యౌ దేవర్షే యేషు యజ్ఞాః ప్రతిష్ఠితాః। యజ్ఞస్య చ ప్రతిష్ఠార్థం విప్రేభ్యో దక్షిణాం దదౌ ।। ౪౪.

ఈ దేవర్షులలో, నిజాయితీగా ఉన్నవారు, అబద్ధంగా ఉన్నవారు ఇద్దరికి కూడా యజ్ఞాలు స్థాపించబడ్డాయి. యజ్ఞ స్థిరంగా ఉండేందుకు బ్రాహ్మణులకు దక్షిణా ఇచ్చాడు.

హుత్వా పూర్ణాహుతిం బ్రహ్నా స్నాత్వా చావభృథేన తు। యజ్ఞయూపం సురైః సార్ద్ధం సమానీయ వ్యరోపయత్ ।। ౪౪.

పూర్తి హోమాన్ని సమర్పించి, అవభృతస్నానం చేసి, బ్రహ్మ దేవుడు దేవతలతో కలిసి యజ్ఞయూపాన్ని తీసుకొచ్చి ప్రతిష్ఠించాడు.

బ్రహ్మణః సహసా శ్రేష్ఠే సరస్యేవాశ్రితం శుభమ్। చలితశ్చకితో బ్రహ్మా ధర్మ్మరాజమభాషత ।। ౪౪.

బ్రహ్మదేవుని ఉత్తమమైన యజ్ఞయూపం పుణ్యమైన సరస్సులో ప్రతిష్ఠించబడినప్పుడు, బ్రహ్మ దేవుడు ఆశ్చర్యంతో, ఆందోళనతో ధర్మరాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

జాతా గృహే తవ శిలా సమానీయావిచారయన్। దైత్యస్య శీఘ్రం శిరసి తాం ధారయ మమాజ్ఞయా ।। ౪౪.

నీ ఇంటి నుండి తీసుకొచ్చిన రాయిని వెంటనే ఆ దైత్యుని తలపై నా ఆజ్ఞతో ఉంచు.

నిశ్చలార్థం యమః శ్రుత్వా ధారయన్మస్తకే శిలామ్। శిలాయాం ధారితాయాన్తు సశిలశ్చాసురోఽచలత్ ।। ౪౪.

యముడు ఈ మాట విని, ఆ రాయిని దైత్యుని తలపై ఉంచాడు. అయినా, ఆ రాయి ఉంచిన తరువాత కూడా దైత్యుడు రాయితో కలిసి కదిలిపోతూనే ఉన్నాడు.

దేవానూచేఽథ రుద్రాదీఞ్ఛిలాయాం నిశ్చలాః కిల। తిష్ఠన్తు దేవాః సకలాస్తథేత్యుక్త్వా చ తే స్థితాః ।। ౪౪.

తర్వాత యముడు రుద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలను ఉద్దేశించి, 'మీరు అందరూ ఈ రాయిపై కదలకుండా నిలబడండి' అన్నాడు. అప్పుడు వారు అలా నిలబడ్డారు.

దేవాః పాదైర్లక్షయిత్వా తథాపి చలితోఽసురః। బ్రహ్మాథ వ్యాకులో విష్ణుం గతః క్షీరాబ్ధిశాయినమ్। తుష్టావ ప్రణతో భూత్వా నత్వా చాదృత్య తం ప్రభుమ్ ।। ౪౪.

దేవతలు తమ పాదాలతో బలంగా నొక్కినా, దైత్యుడు ఇంకా కదిలిపోతూనే ఉన్నాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ దేవుడు చింతతో, పాలసముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న విష్ణువుని దగ్గరకు వెళ్లి, నమస్కరించి, ఆయనను స్తుతించాడు.

.బ్రహ్మోవాచ।। బ్రహ్మాణ్డస్య పతే నాథ నమామి జగతాం పతిమ్। కతిం కీర్త్తిమతాం నౄణాం బుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్ ।। ౪౪.

బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: 'బ్రహ్మాండానికి అధిపతివైన ప్రభూ, జగత్తుకు నాధుడవు, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. నరులకు కీర్తి, భోగం, మోక్షం ప్రసాదించే వాడవు.'

విష్వక్సేనోఽబ్రవీద్విష్ణుం దేవ త్వాం స్తౌతి పద్మజః। హరిరాహానయ త్వం తం విష్ణూక్తః స తమానయత్। అజమూచే హరిః కస్మాదాగతోఽసి వదస్వ తత్ ।। ౪౪.

విశ్వక్సేనుడు విష్ణువుని ఉద్దేశించి, 'ప్రభూ, పద్మజుడు (బ్రహ్మా) నిన్ను స్తుతిస్తున్నాడు' అన్నాడు. హరి, 'అతన్ని ఇక్కడికి తీసుకురా' అన్నాడు. విష్ణువు చెప్పినట్లు అతన్ని తీసుకొచ్చారు. హరి, 'ఏ కారణంతో వచ్చావో చెప్పు' అని అడిగాడు.

దేవదేవ కృతే యోగే ప్రచచాల గయాసురః। శిలాయాం దేవరూపిణ్యాం న్యస్తాయాం తస్య మస్తకే ।। ౪౪.

'దేవదేవా, నీవు నిర్వహించిన యాగ సమయంలో, ఆ దివ్య రాయిని దైత్యుని తలపై ఉంచినా, గయాసురుడు కదిలిపోతూనే ఉన్నాడు.'

రుద్రాదిషు చ దేవేషు సంస్థితేష్వసురోఽచలత్। ఇదానీం నిశ్చలార్థం హి ప్రసాదం కురు మాధవ ।। ౪౪.

'రుద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు కూడా అక్కడ నిలబడ్డా, ఆ దైత్యుడు కదిలిపోతూనే ఉన్నాడు. ఇప్పుడు ఆయన కదలకుండా ఉండేందుకు నీ అనుగ్రహం కావాలి, మాధవా.'

బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా హ్యాకృష్య స్వశరీరతః । మూర్త్తిం దదౌ నిశ్చలార్థం బ్రహ్మణే భగవాన్హరిః ।। ౪౪.

బ్రహ్మ దేవుని మాటలు విని, భగవాన్ హరి తన శరీరం నుండి ఒక మూర్తిని తీసి, దైత్యుడు కదలకుండా ఉండేందుకు బ్రహ్మ దేవునికి ఇచ్చాడు.

ఆనీయ మూర్త్తిం బ్రహ్మాపి శిలాయాం సమధారయత్। తథాపి చలితం వీక్ష్య పునర్దేవమథాహ్వయత్ ।। ౪౪.

బ్రహ్మ దేవుడు ఆ మూర్తిని తీసుకొచ్చి శిలపై ప్రతిష్ఠించాడు. అయినా అది కదిలిపోతున్నదని చూచి, మళ్లీ దేవుని పిలిచాడు.

ఆగత్య విష్ణుః క్షీరాబ్ధేః శిలాయాం సంస్థితోఽభవత్। జనార్ద్దనాభిధానేన పుణ్డరీకేతి నామతః। శిలాయాంనిశ్చలార్థం హి స్వయమాదిగదాధరః ।। ౪౪.

విష్ణువు పాల సముద్రం నుండి వచ్చి ఆ శిలపై నిలిచాడు. జనార్దనుడు, పుండరీకుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఆది గదాధరుడు, ఆ శిలను స్థిరంగా చేయడానికి తానే అక్కడ నిలిచిపోయాడు.

నిశ్చలార్థం పఞ్చధాసీచ్ఛిలాయాం ప్రపితాపహః। పితామహోఽథ ఫల్గ్వీశః కేదారః కనకేశ్వరః ।। ౪౪.

ఆ శిలను స్థిరంగా చేయడానికి పితృదేవతల బాధను తొలగించే వాడు ఐదురూపాల్లో అక్కడ నిలిచాడు — పితామహుడు, ఫల్గ్వీశుడు, కేదారుడు, కనకేశ్వరుడు.

బ్రహ్మా స్థితః స్వయం తత్ర గజరూపీ వినాయకః। గయాదిత్యశ్చోత్తరార్కో దక్షిణార్కస్త్రిధా రవిః ।। ౪౪.

బ్రహ్మ తానే అక్కడ నిలిచాడు. ఏనుగు రూపంలో వినాయకుడు, గయాదిత్యుడు, ఉత్తరార్కుడు, దక్షిణార్కుడు, మూడు రూపాల్లో రవి కూడా ఉన్నారు.

లక్ష్మీః సీతాభిధానేన గౌరీ చ మఙ్గలాహ్వయా। గాయత్రీ చైవ సావిత్రీ త్రిసన్ధ్యా చ సరస్వతీ ।। ౪౪.

లక్ష్మీ దేవి సీత అనే పేరుతో, గౌరీ మంగళ అనే పేరుతో, గాయత్రి, సావిత్రి, త్రిసంధ్యా, సరస్వతి కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

ఇన్ద్రో బృహస్పతిః పూషా వసవోఽష్టౌ మహాబలాః। విశ్వేదేవాశ్చాశ్వినేయౌ మారుతో విశ్వనాయకః। సయక్షోరగగన్ధర్వ్వాస్తస్థుర్దేవాః స్వశాక్తిభిః ।। ౪౪.

ఇంద్రుడు, బృహస్పతి, పూషా, ఎనిమిది గొప్ప వసువులు, విశ్వదేవతలు, అశ్వినీ దేవతలు, మారుతుడు, విశ్వనాయకుడు, యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు — వీరందరూ తమ తమ శక్తులతో అక్కడ నిలిచారు.

ఆద్యయా గదయా చాసౌ యస్మాద్దైత్యః స్థిరీకృతః। స్థిత ఇత్యేవ హరిణా తస్మాదాదిగదాధరః ।। ౪౪.

ఆ ఆదిగదతో, ఆ దానవుడు స్థిరంగా చేయబడ్డాడు. అందువల్ల హరి అక్కడ నిలిచినందున, ఆయనను ఆదిగదాధరుడు అంటారు.

ఊచే గయాసురో దేవాన్కిమర్థం వఞ్చితో హ్యహమ్। యజ్ఞార్థం బ్రహ్మణే దత్తం శరీరమమలం మయా। విష్ణోర్వచనమాత్రేణ కిం న స్యాం నిశ్చలో హ్యహమ్ ।। ౪౪.

గయాసురుడు దేవతలను అడిగాడు: 'నన్ను ఎందుకు మోసగించారో? యజ్ఞార్థంగా నేను నా పవిత్రమైన శరీరాన్ని బ్రహ్మకు ఇచ్చాను. విష్ణువు మాటతోనే నేను ఎందుకు స్థిరంగా ఉండకూడదు?'

యత్సురైః పీడితోఽత్యర్థం గదయా హరిణా తథా। పీడితో యద్యహం దేవాః ప్రసన్నాః సన్తు సర్వదా ।। ౪౪.

'దేవతలు మరియు హరి గదతో నన్ను బాగా బాధించారా? అయితే దేవతలారా, మీరు ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉండండి.'

గదాధరాదయస్తుష్టాః ప్రోచుః సార్ద్ధం గయాసురమ్। వరం బ్రూహి ప్రసన్నాః స్మో దేవానూచే గయాసురః ।। ౪౪.

గదాధరుడు మరియు ఇతరులు సంతోషంతో గయాసురునితో కలిసి ఇలా అన్నారు: 'వరం కోరుకో, మేము సంతోషంగా ఉన్నాము.' అప్పుడు గయాసురుడు దేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.