వాయుపురాణమ్

తిలకల్కేన ఖణ్డేన గుడేన సఘృతేన వా। కేవలేనైవ దధ్నా వా ఊర్జేన మధునాఽథ వా ।। ౪౩.

నువ్వుల ముద్దతో, బెల్లంతో, నెయ్యితో కలిపిన బెల్లంతో, తేనెతో, పెరుగు మాత్రమేనైనా, నెయ్యి అయినా, ఏదైనా ఈ పదార్థాలతో చేసిన పిండప్రదానం ఫలప్రదమే.

పిణ్యాకం సఘృతం ఖణ్డం పితృభ్యోఽక్షయమిత్యుత। ఇజ్యతే వార్త్తవం భోజ్యం హవిష్యాన్నం మునీరితమ్ ।। ౪౩.

నెయ్యితో కలిపిన పిండి ముద్దలు, బెల్లం, లేదా యజ్ఞానికి తగిన అన్నం, లేదా మునులు చెప్పిన విధంగా వండిన అన్నం పితృదేవతలకు సమర్పిస్తే, ఆ ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గదు.

ఏకతః సర్వ్వవస్తూని రసవన్తి మధూని హి। స్మృత్వా గదాధరాఙఘ్ర్యబ్జం ఫల్గుతీర్థామ్బు చైకతః ।। ౪౩.

ఒకవైపు అన్ని రకాల రుచికరమైన పదార్థాలు, తీపి వంటకాలు ఉన్నా, మరొకవైపు గదాధరుని పద్మపాదాలను స్మరించటం, ఫల్గు తీర్థ జలాన్ని గుర్తు చేసుకోవటం — ఇవి మరింత అమూల్యమైనవి.

పిణ్డాసనం పిణ్డదానం పునః ప్రత్యవనేజనమ్। దక్షిణా చాన్న సఙ్కల్పస్తీర్థశ్రాద్ధేష్వయం విధిః ।। ౪౩.

తీర్థంలో శ్రాద్ధం చేసే విధానం: పిండానికి ఆసనం, పిండప్రదానం, తరువాత శుద్ధి, బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ, భోజనం, సంకల్పం — ఇవే ఆచరించాలి.

నావాహనం న దిగ్బన్ధో న దోషో దృష్టిసమ్భవః। సకారుణ్యేన కర్త్తవ్యం తీర్థశ్రాద్ధం విచక్షణైః ।। ౪౩.

ఇక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు, దిక్కులు నిర్బంధించాల్సిన పనిలేదు, ఎవరు చూశారన్నా దోషం లేదు. తీర్థ శ్రాద్ధాన్ని జ్ఞానులు దయతో చేయాలి.

అన్యత్రావాహితాః కాలే పితరో యాన్త్యముం ప్రతి। తీర్థే సదా వసన్త్యేతే తస్మాదావాహనం న హి ।। ౪౩.

ఇతర ప్రదేశాల్లో పితృదేవతలను నిర్ణీత సమయంలో ఆహ్వానించాలి. కానీ తీర్థంలో వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు. అందుకే అక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు.

తీర్థశ్రాద్ధం ప్రయచ్ఛద్భిః పురుషైః ఫలకాఙ్క్షిభిః। కామం క్రోధం తథా లోభం త్యక్త్వా కార్య్యా క్రియాఽనిశమ్ ।। ౪౩.

తీర్థ శ్రాద్ధ ఫలితాన్ని కోరేవారు, కోరిక, కోపం, లోభాన్ని వదిలి ఎప్పుడూ ఆ కర్మను చేయాలి.

బ్రహ్మచార్య్యకభోజీ చ భూశాయీ సత్యవాక్ఛుచిః। సర్వ్వభూతహితే రక్తః స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౩.

బ్రహ్మచర్యంగా ఉండి, ఒక్కసారే భోజనం చేసి, నేలపై నిద్రపోయి, నిజం మాట్లాడి, శుద్ధంగా ఉండి, అన్ని జీవుల హితాన్ని కోరేవాడు తీర్థఫలం పొందుతాడు.

తీర్థాన్యనుసరన్ధీరః పాషణ్డం పూర్వ్వతస్త్యజేత్। పాషణ్ఢః స చ విజ్ఞేయో యో భవేత్కామకారతః ।। ౪౩.

తీర్థయాత్రలో ఉండే జ్ఞానులు ముందుగా అపవాద ధర్మాన్ని వదిలేయాలి. తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించేవాడే అపవాది అని గుర్తించాలి.

తీర్థేషు యే నరా ధీరాః కర్మ్మ కుర్వ్వన్తి తద్ఘతాః। యథా బ్రహ్మవిదో వేద్యం వస్తు చానన్యచేతసః। ప్రవిశన్తి పరేశాఖ్యం బ్రహ్మ బ్రహ్మపరాయణాః ।। ౪౩.

తీర్థాలలో ధైర్యంగా, ఏకాగ్రతతో కర్మలు చేసే ధీరులు, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు పరమాత్మను చేరినట్లు, పరబ్రహ్మను పొందుతారు.

యాస్తే వైతరణీ నామ నదీ త్రైలోక్యవిశ్రుతా। సాఽవతీర్ణా గయాక్షేత్రే పితౄణాం తారణాయ వై। స్నాతో గోదో వైతరణ్యాం త్రిఃసప్తకులముద్ధరేత్ ।। ౪౩.

మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైన వైతరణి నది గయా క్షేత్రంలో పితృదేవతల రక్షణ కోసం అవతరించింది. ఆ నదిలో స్నానం చేసి, ఆవును దానం చేస్తే, ఇరవై ఒక తరాలవారిని రక్షించవచ్చు.

తథాఽక్షయవటం గత్వా విప్రాన్సన్తోషయిష్యతి। బ్రహ్మప్రకల్పితాన్విప్రాన్హవ్యకవ్యాదినాఽర్చ్చయేత్। తైస్తుష్టైస్తోషితాః సర్వ్వాః పితృభిః సహ దేవతాః ।। ౪౩.

అలాగే, అక్షయవటానికి వెళ్లి బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపరిచి, బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన విధంగా హవిస్సు, కవ్యం మొదలైన వాటితో పూజిస్తే, వారు సంతోషపడితే దేవతలు, పితృదేవతలందరూ సంతోషిస్తారు.

గయాయాం న హి తత్స్థానం యత్ర తీర్థం న విద్యతే। సాన్నిధ్యం సర్వ్వతీర్థానాం గయాతీర్థం తతో వరమ్ ।। ౪౩.

గయాలో తీర్థం లేని స్థలం లేదు. అందులోని అన్ని తీర్థాల సన్నిధి వల్ల గయా తీర్థం అత్యుత్తమమైనది.

మీనే మేషే స్థితే సూర్య్యే కన్యాయాం కార్ముకే ఘటే। దుర్ల్లభం త్రిషు లోకేషు గయాయాం పిణ్డపాతనమ్ ।। ౪౩.

సూర్యుడు మీన, మేష, కన్య, ధనుస్సు, కుంభ రాశిలో ఉన్నప్పుడు, గయాలో పిండప్రదానం చేయడం మూడు లోకాలలో చాలా అరుదైనది.

మకరే వర్త్తమానే చ గ్రహణే చన్ద్రసూర్య్యయోః । దుర్ల్లభం త్రిషు లోకేషు గయాశ్రాద్ధం సుదుర్ల్లభమ్ ।। ౪౩.

మకర రాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, లేదా చంద్రుడు, సూర్యునికి గ్రహణం వచ్చినప్పుడు, గయాలో శ్రాద్ధం చేయడం మూడు లోకాలలో అత్యంత అరుదైనది.

గయాయాం పిణ్డదానేన యత్ఫలం లభతే నరః। న తచ్ఛక్యం మయా వక్తుం కల్పకోటిశతైరపి ।। ౪౩.

గయా క్షేత్రంలో పిండం సమర్పించినవాడికి కలిగే ఫలితం, నేను వందల కోట్ల యుగాలు చెప్పినా, వివరించలేను.

నారద ఉవాచ।। గయాసురః కథం జాతః కింప్రభావః కిమాత్మకః । తపస్తప్తం కథం తేన కథం దేహపవిత్రతా ।। ౪౪.

నారదుడు అడిగాడు: గయాసురుడు ఎలా పుట్టాడు? అతనికి ఉన్న శక్తి ఏమిటి? అతని స్వభావం ఎలా ఉంది? అతడు ఎలా తపస్సు చేశాడు? అతని శరీరం ఎలా పవిత్రమైంది?

సనత్కుమార ఉవాచ।। విష్ణోర్నాభ్యమ్బుజాజ్జాతో బ్రహ్మా లోకపితామహః। ప్రజాః ససర్జ సంప్రోక్తః పూర్వ్వం దేవేన విష్ణునా ।। ౪౪.

సనత్కుమారుడు చెప్పాడు: విష్ణువు నాభిలోని కమలంలో నుంచి లోకపితామహుడు బ్రహ్మ పుట్టాడు. ఆయన విష్ణువు చెప్పినట్టు సృష్టిని నిర్మించాడు.

ఆసురేణైవ భావేన హ్యసురానసృజత్పురా। సౌమనస్యేన భావేన దేవాన్సుమనసోఽసృజత్ ।। ౪౪.

బ్రహ్మ మొదట అసుర స్వభావంతో అసురులను సృష్టించాడు. మంచి మనసుతో దేవతలను, సుమనస్సులను సృష్టించాడు.

గయాసురోఽసురాణాఞ్చ మహాబలపరాక్రమః। యోజనానాం సపాదఞ్చ శతం తస్యోచ్ఛ్రయః స్మృతః ।। ౪౪.

అసురుల్లో గయాసురుడు గొప్ప బలవంతుడు, పరాక్రమవంతుడు. అతని ఎత్తు యోజనాల నూరు, పావు యోజనంత అని చెబుతారు.

స్థూలః షష్టిర్యోజనానాం శ్రేష్ఠోఽసౌ వైష్ణవః స్మృతః। కోలాహలగిరివరే తపస్తేపే సుదారుణమ్ ।। ౪౪.

అతని దేహం యోజనాల అరవై వెడల్పుతో, అతడు వైష్ణవుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. కోలాహలపర్వత శిఖరంపై అతడు తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు.

బహువర్షసహస్రాణి నిరుచ్ఛ్వాసం స్థిరోఽభవత్। తత్తపస్తాపితా దేవాః సంక్షోభం పరమం గతాః ।। ౪౪.

అతడు వేలాది సంవత్సరాలు ఊపిరి కూడా పీల్చకుండా స్థిరంగా తపస్సు చేశాడు. ఆ తపస్సు వల్ల దేవతలు చాలా బాధపడ్డారు.

బ్రహ్మలోకం గతా దేవాః ప్రోచుస్తేఽథ పితామహమ్। గయాసురాద్రక్ష దేవ బ్రహ్మా దేవాంస్తతోఽబ్రవీత్ ।। ౪౪.

దేవతలు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, పితామహుడిని ప్రార్థిస్తూ: 'దేవా, గయాసురుని నుంచి మమ్మల్ని కాపాడు' అని అన్నారు. అప్పుడు బ్రహ్మ దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.

వ్రజామః శఙ్కరం దేవా బ్రహ్మాద్యాశ్చ గతాః శివమ్। కైలాసే చాబ్రువన్నత్వా రక్ష దేవ మహాసురాత్ ।। ౪౪.

బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు: 'మనము శంకరుని వద్దకు పోదాం' అని నిర్ణయించి, కైలాసానికి వెళ్లి, 'దేవా, ఆ మహాసురుని నుంచి మమ్మల్ని రక్షించు' అని ప్రార్థించారు.

బ్రహ్మాద్యానబ్రవీచ్ఛమ్భుర్వ్రజామః శరణం హరిమ్। క్షీరాబ్ధౌ దేవదేవేశః స నః శ్రేయో విధాస్యతి। బ్రహ్మా మహేశ్వరో దేవా విష్ణుం నత్వా ప్రతుష్టువుః ।। ౪౪.

శంభుడు బ్రహ్మాదులందరితో: 'మనము హరివద్దకు ఆశ్రయించుదాం. క్షీరసాగరంలో ఉన్న దేవతల అధిపతి మనకు మేలు చేస్తాడు' అని అన్నాడు. బ్రహ్మ, మహేశ్వరుడు, దేవతలు విష్ణువుకు నమస్కరించి స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః ।। ఓం నమో విష్ణవో భర్త్రే సర్వ్వేషాం ప్రభవిష్ణవే। రోచిష్ణవే జిష్ణవే చ రాక్షసాదిగ్రసిష్ణవే ।। ౪౪.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఓం, విష్ణువుకు నమస్కారం. సమస్తానికి అధిపతి, ప్రకాశవంతుడు, విజయవంతుడు, రాక్షసాదులను సంహరించేవాడు.'

ధరిష్ణవేఽఖిలస్యాస్య యోగినాం పారయిష్ణవే । వర్ద్ధిష్ణవే హ్యనన్తాయ నమో భ్రాజ్ష్ణివే నమః ।। ౪౪.

సర్వాన్ని భరించేవాడవు, యోగులకు రక్షకుడవు, అభివృద్ధిని కలిగించేవాడవు, అనంతుడవు, ప్రకాశమంతుడవు — నీకు నమస్కారం.

సనత్కుమార ఉవాచ।। ఏవం స్తుతో వాసుదేవః సురాణాం దర్శనం దదౌ। కిమర్థమాగతా దేవా విష్ణునోక్తాస్తమబ్రువన్ ।। ౪౪.

సనత్కుమారుడు చెప్పాడు: ఇలా స్తుతించబడిన వాసుదేవుడు దేవతలకు దర్శనం ఇచ్చాడు. 'మీరు ఎందుకు వచ్చారు?' అని విష్ణువు అడిగాడు. వారు సమాధానం చెప్పారు.

గయాసురభయాద్దేవ రక్షాస్మానబ్రవీద్ధరిమ్। బ్రహ్మాద్యా యాన్తు తం దైత్యమాగమిష్యామ్యహం తతః ।। ౪౪.

గయాసురుని భయంతో, 'దేవా, మమ్మల్ని రక్షించు' అని హరివద్దకు ప్రార్థించారు. బ్రహ్మాదులు ఆ దైత్యుని వద్దకు వెళ్లాలి, నేను వెంటనే వస్తాను' అని విష్ణువు అన్నాడు.