వాయుపురాణమ్

బ్రహ్మప్రకల్పితాన్విప్రాన్హవ్యకవ్యాదినాఽర్చ్చయేత్। తైస్తుష్టైస్తోషితాః సర్వ్వాః పితృభిః సహ దేవతాః ।। ౪౩.

బ్రహ్మదేవుడు నియమించిన బ్రాహ్మణులను హవ్య, కావ్యాదుల ద్వారా పూజించాలి. వారు సంతృప్తి చెందినప్పుడు, పితృదేవతలతో పాటు అన్ని దేవతలు సంతోషిస్తారు.

ముణ్డనం చోపవాసశ్చ సర్వ్వతీర్థేష్వయం విధిః। వర్జయిత్వా కురుక్షేత్రం విశాలాం విరజాం గయామ్ ।। ౪౩.

ముండనం, ఉపవాసం అన్నీ తీర్థాల్లో చేయాలి. కానీ కురుక్షేత్రం, విశాలా, విరజా, గయా నగరాలను మినహాయించాలి.

దణ్డంప్రదర్శయేద్భిక్షుర్గయాం గత్వా న పిణ్డదః। దణ్డం న్యస్తా విష్ణుపదే పితృభిః సహ ముచ్యతే ।। ౪౩.

భిక్షువు గయా వెళ్లి పిండప్రదానం చేయకపోతే తన దండాన్ని చూపించాలి. ఆ దండాన్ని విష్ణుపాదంలో ఉంచితే, అతడూ అతని పితృదేవతలూ విముక్తి పొందుతారు.

న దణ్డీ కిల్బిషం ధత్తే పుణ్యం వా పరమార్థతః। అతః సర్వ్వాం క్రియాం త్యక్త్వా విష్ణుం ధ్యాయతి భావుకః ।। ౪౩.

దండాన్ని ధరించినవాడు పాపాన్ని పొందడు, నిజంగా పుణ్యాన్ని కూడా పొందడు. అందుకే అన్ని కర్మలను వదిలిపెట్టి, భక్తి భావంతో విష్ణువును ధ్యానిస్తాడు.

సంన్యసేత్సర్వ్వకర్మ్మాణి వేదమేకం న సంన్యసేత్। ముణ్డం కుర్య్యాచ్చ పూర్వ్వేఽస్మిన్పశ్చిమే దక్షిణోత్తరే ।। ౪౩.

అన్ని కర్మలను వదిలిపెట్టాలి, కానీ వేదాన్ని మాత్రం ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు. తల ముండనం తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర దిక్కుల్లో చేయవచ్చు.

సార్ద్ధం క్రోశద్వయం మానం గయేతి బ్రహ్మణేరితమ్। పఞ్చక్రోశం గయాక్షేత్రం క్రోశమేకం గయాశిరః ।। ౪౩.

బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన ప్రకారం, గయా పరిమాణం రెండు కరోషలు సగం. గయా క్షేత్రం అయిదు కరోషలు, గయా శిఖరం ఒక కరోష పరిమాణంలో ఉంటుంది.

తన్మధ్యే సర్వ్వతీర్థాని త్రైలోక్యే యాని సన్తి వై। శ్రాద్ధకృద్యో గయాక్షేత్రే పితౄణామనృణో హి సః ।। ౪౩.

ఆ మధ్యలో మూడు లోకాలలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలు ఉన్నాయి. గయా క్షేత్రంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు పితృ ఋణం నుండి నిజంగా విముక్తి పొందుతాడు.

శిరసి శ్రాద్ధకృద్యస్తు కులానాం శతముద్ధరేత్। గృహాచ్చలితమాత్రేణ గయాయాం గమనం ప్రతి। స్వర్గా రోహణసోపానం పితౄణాఞ్చ పదే పదే ।। ౪౩.

తలపై వస్త్రం వేసుకొని శ్రాద్ధం చేసే వాడు తన వంశానికి వంద తరాలు రక్షిస్తాడు. గయా యాత్రకు ఇంటి నుండి అడుగు పెట్టగానే, ప్రతి అడుగులోనూ తన పితృదేవతలకు స్వర్గానికి ఎక్కే మెట్టు వేసినట్లవుతుంది.

పదే పదేఽశ్వమేధస్య యత్ఫలం గచ్ఛతో గయామ్। తత్ఫలఞ్చ భవేన్నూనం సమగ్రం నాత్ర సంశయః ।। ౪౩.

గయా వైపు అడుగు వేసిన ప్రతి అడుగుకూ అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.

పాయసేనాపి చరుణా సక్తునా పిష్టకేన వా। తణ్డులైః ఫలమూలాద్యైర్గయాయాం పిణ్డపాతనమ్ ।। ౪౩.

పాలు కలిపిన అన్నంతో, పిండి వడలతో, జవగింజలతో, పిండి ముద్దలతో, అన్నంతో, పండ్లు లేదా కందులతో గయాలో పిండప్రదానం చేసినా, గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది.

తిలకల్కేన ఖణ్డేన గుడేన సఘృతేన వా। కేవలేనైవ దధ్నా వా ఊర్జేన మధునాఽథ వా ।। ౪౩.

నువ్వుల ముద్దతో, బెల్లంతో, నెయ్యితో కలిపిన బెల్లంతో, తేనెతో, పెరుగు మాత్రమేనైనా, నెయ్యి అయినా, ఏదైనా ఈ పదార్థాలతో చేసిన పిండప్రదానం ఫలప్రదమే.

పిణ్యాకం సఘృతం ఖణ్డం పితృభ్యోఽక్షయమిత్యుత। ఇజ్యతే వార్త్తవం భోజ్యం హవిష్యాన్నం మునీరితమ్ ।। ౪౩.

నెయ్యితో కలిపిన పిండి ముద్దలు, బెల్లం, లేదా యజ్ఞానికి తగిన అన్నం, లేదా మునులు చెప్పిన విధంగా వండిన అన్నం పితృదేవతలకు సమర్పిస్తే, ఆ ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గదు.

ఏకతః సర్వ్వవస్తూని రసవన్తి మధూని హి। స్మృత్వా గదాధరాఙఘ్ర్యబ్జం ఫల్గుతీర్థామ్బు చైకతః ।। ౪౩.

ఒకవైపు అన్ని రకాల రుచికరమైన పదార్థాలు, తీపి వంటకాలు ఉన్నా, మరొకవైపు గదాధరుని పద్మపాదాలను స్మరించటం, ఫల్గు తీర్థ జలాన్ని గుర్తు చేసుకోవటం — ఇవి మరింత అమూల్యమైనవి.

పిణ్డాసనం పిణ్డదానం పునః ప్రత్యవనేజనమ్। దక్షిణా చాన్న సఙ్కల్పస్తీర్థశ్రాద్ధేష్వయం విధిః ।। ౪౩.

తీర్థంలో శ్రాద్ధం చేసే విధానం: పిండానికి ఆసనం, పిండప్రదానం, తరువాత శుద్ధి, బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ, భోజనం, సంకల్పం — ఇవే ఆచరించాలి.

నావాహనం న దిగ్బన్ధో న దోషో దృష్టిసమ్భవః। సకారుణ్యేన కర్త్తవ్యం తీర్థశ్రాద్ధం విచక్షణైః ।। ౪౩.

ఇక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు, దిక్కులు నిర్బంధించాల్సిన పనిలేదు, ఎవరు చూశారన్నా దోషం లేదు. తీర్థ శ్రాద్ధాన్ని జ్ఞానులు దయతో చేయాలి.

అన్యత్రావాహితాః కాలే పితరో యాన్త్యముం ప్రతి। తీర్థే సదా వసన్త్యేతే తస్మాదావాహనం న హి ।। ౪౩.

ఇతర ప్రదేశాల్లో పితృదేవతలను నిర్ణీత సమయంలో ఆహ్వానించాలి. కానీ తీర్థంలో వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు. అందుకే అక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు.

తీర్థశ్రాద్ధం ప్రయచ్ఛద్భిః పురుషైః ఫలకాఙ్క్షిభిః। కామం క్రోధం తథా లోభం త్యక్త్వా కార్య్యా క్రియాఽనిశమ్ ।। ౪౩.

తీర్థ శ్రాద్ధ ఫలితాన్ని కోరేవారు, కోరిక, కోపం, లోభాన్ని వదిలి ఎప్పుడూ ఆ కర్మను చేయాలి.

బ్రహ్మచార్య్యకభోజీ చ భూశాయీ సత్యవాక్ఛుచిః। సర్వ్వభూతహితే రక్తః స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౩.

బ్రహ్మచర్యంగా ఉండి, ఒక్కసారే భోజనం చేసి, నేలపై నిద్రపోయి, నిజం మాట్లాడి, శుద్ధంగా ఉండి, అన్ని జీవుల హితాన్ని కోరేవాడు తీర్థఫలం పొందుతాడు.

తీర్థాన్యనుసరన్ధీరః పాషణ్డం పూర్వ్వతస్త్యజేత్। పాషణ్ఢః స చ విజ్ఞేయో యో భవేత్కామకారతః ।। ౪౩.

తీర్థయాత్రలో ఉండే జ్ఞానులు ముందుగా అపవాద ధర్మాన్ని వదిలేయాలి. తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించేవాడే అపవాది అని గుర్తించాలి.

తీర్థేషు యే నరా ధీరాః కర్మ్మ కుర్వ్వన్తి తద్ఘతాః। యథా బ్రహ్మవిదో వేద్యం వస్తు చానన్యచేతసః। ప్రవిశన్తి పరేశాఖ్యం బ్రహ్మ బ్రహ్మపరాయణాః ।। ౪౩.

తీర్థాలలో ధైర్యంగా, ఏకాగ్రతతో కర్మలు చేసే ధీరులు, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు పరమాత్మను చేరినట్లు, పరబ్రహ్మను పొందుతారు.

యాస్తే వైతరణీ నామ నదీ త్రైలోక్యవిశ్రుతా। సాఽవతీర్ణా గయాక్షేత్రే పితౄణాం తారణాయ వై। స్నాతో గోదో వైతరణ్యాం త్రిఃసప్తకులముద్ధరేత్ ।। ౪౩.

మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైన వైతరణి నది గయా క్షేత్రంలో పితృదేవతల రక్షణ కోసం అవతరించింది. ఆ నదిలో స్నానం చేసి, ఆవును దానం చేస్తే, ఇరవై ఒక తరాలవారిని రక్షించవచ్చు.

తథాఽక్షయవటం గత్వా విప్రాన్సన్తోషయిష్యతి। బ్రహ్మప్రకల్పితాన్విప్రాన్హవ్యకవ్యాదినాఽర్చ్చయేత్। తైస్తుష్టైస్తోషితాః సర్వ్వాః పితృభిః సహ దేవతాః ।। ౪౩.

అలాగే, అక్షయవటానికి వెళ్లి బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపరిచి, బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన విధంగా హవిస్సు, కవ్యం మొదలైన వాటితో పూజిస్తే, వారు సంతోషపడితే దేవతలు, పితృదేవతలందరూ సంతోషిస్తారు.

గయాయాం న హి తత్స్థానం యత్ర తీర్థం న విద్యతే। సాన్నిధ్యం సర్వ్వతీర్థానాం గయాతీర్థం తతో వరమ్ ।। ౪౩.

గయాలో తీర్థం లేని స్థలం లేదు. అందులోని అన్ని తీర్థాల సన్నిధి వల్ల గయా తీర్థం అత్యుత్తమమైనది.

మీనే మేషే స్థితే సూర్య్యే కన్యాయాం కార్ముకే ఘటే। దుర్ల్లభం త్రిషు లోకేషు గయాయాం పిణ్డపాతనమ్ ।। ౪౩.

సూర్యుడు మీన, మేష, కన్య, ధనుస్సు, కుంభ రాశిలో ఉన్నప్పుడు, గయాలో పిండప్రదానం చేయడం మూడు లోకాలలో చాలా అరుదైనది.

మకరే వర్త్తమానే చ గ్రహణే చన్ద్రసూర్య్యయోః । దుర్ల్లభం త్రిషు లోకేషు గయాశ్రాద్ధం సుదుర్ల్లభమ్ ।। ౪౩.

మకర రాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, లేదా చంద్రుడు, సూర్యునికి గ్రహణం వచ్చినప్పుడు, గయాలో శ్రాద్ధం చేయడం మూడు లోకాలలో అత్యంత అరుదైనది.

గయాయాం పిణ్డదానేన యత్ఫలం లభతే నరః। న తచ్ఛక్యం మయా వక్తుం కల్పకోటిశతైరపి ।। ౪౩.

గయా క్షేత్రంలో పిండం సమర్పించినవాడికి కలిగే ఫలితం, నేను వందల కోట్ల యుగాలు చెప్పినా, వివరించలేను.

నారద ఉవాచ।। గయాసురః కథం జాతః కింప్రభావః కిమాత్మకః । తపస్తప్తం కథం తేన కథం దేహపవిత్రతా ।। ౪౪.

నారదుడు అడిగాడు: గయాసురుడు ఎలా పుట్టాడు? అతనికి ఉన్న శక్తి ఏమిటి? అతని స్వభావం ఎలా ఉంది? అతడు ఎలా తపస్సు చేశాడు? అతని శరీరం ఎలా పవిత్రమైంది?

సనత్కుమార ఉవాచ।। విష్ణోర్నాభ్యమ్బుజాజ్జాతో బ్రహ్మా లోకపితామహః। ప్రజాః ససర్జ సంప్రోక్తః పూర్వ్వం దేవేన విష్ణునా ।। ౪౪.

సనత్కుమారుడు చెప్పాడు: విష్ణువు నాభిలోని కమలంలో నుంచి లోకపితామహుడు బ్రహ్మ పుట్టాడు. ఆయన విష్ణువు చెప్పినట్టు సృష్టిని నిర్మించాడు.

ఆసురేణైవ భావేన హ్యసురానసృజత్పురా। సౌమనస్యేన భావేన దేవాన్సుమనసోఽసృజత్ ।। ౪౪.

బ్రహ్మ మొదట అసుర స్వభావంతో అసురులను సృష్టించాడు. మంచి మనసుతో దేవతలను, సుమనస్సులను సృష్టించాడు.