వాయుపురాణమ్

మహాకల్పకృతం పాపం గయాం ప్రాప్య వినశ్యతి। పిణ్డం దద్యాచ్చ పిత్రాదేరాత్మనోఽపి తిలైర్వినా ।। ౪౩.

గయా చేరుకున్నవారికి ఎన్నో యుగాలుగా చేసిన పాపాలు నశించిపోతాయి. అక్కడ తిలలు లేకపోయినా, తండ్రి మొదలైన పితృదేవతలకు, తానికూడా పిండప్రదానం చేయాలి.

బ్రహ్మహత్యా సురాపానం స్తేయం గుర్వ్వఙ్గనాగమః। పాపంతత్సఙ్గజం సర్వ్వం గయాశ్రాద్ధాద్వినశ్యతి ।। ౪౩.

బ్రాహ్మణ హత్య, మద్యపానం, దొంగతనం, గురుపత్నిని చేరడం, అలాగే అలాంటి పనులకు సహవాసం వల్ల కలిగే పాపాలు అన్నీ గయా శ్రాద్ధంతో నశించిపోతాయి.

ఆత్మజోఽప్యన్యజో వాపి గయాభూమౌ యదా తదా। యన్నామ్నా పాతయేత్పిణ్డం తం నయేద్బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ ।। ౪౩.

తన కుమారుడు అయినా, ఇతరుడు అయినా, ఎవరైనా గయా భూమిలో ఎవరి పేరుతో పిండాన్ని సమర్పించినా, ఆ వ్యక్తిని శాశ్వత బ్రహ్మలోకానికి చేర్చుతారు.

బ్రహ్మజ్ఞానం గయాశ్రాద్ధం గోగృహే మరణం తథా। వాసః పుంసాం కురుక్షేత్రే ముక్తిరేషా చతుర్వ్విధా ।। ౪౩.

బ్రహ్మజ్ఞానం, గయా శ్రాద్ధం, ఆవు గోశాలలో మరణించడం, కురుక్షేత్రంలో నివాసం — ఇవే పురుషులకు నాలుగు విధాల మోక్ష మార్గాలు.

బ్రహ్మజ్ఞానేన కిం కార్య్యం గోగృహే మరణేన కిమ్। వాసేన కిం కురుక్షేత్రే యది పుత్రో గయాం వ్రజేత్ ।। ౪౩.

ఒకవేళ కుమారుడు గయా నగరానికి వెళ్లి శ్రాద్ధం చేస్తే, బ్రహ్మజ్ఞానం, ఆవు గోశాలలో మరణించడం, కురుక్షేత్రంలో నివాసం — ఇవన్నీ అవసరం ఏమిటి?

గయాయాం సర్వ్వకాలేషు పిణ్డం దద్యాద్విచక్షణః। అధిమాసే జన్మదినే చాస్తేఽపి గురుశుక్రయోః ।। ౪౩.

తెలివైనవారు ఎప్పుడైనా గయాలో పిండప్రదానం చేయాలి. అదనపు మాసంలోనైనా, జన్మదినానైనా, గురు-శుక్రులు కలిసినప్పుడు కూడా చేయవచ్చు.

న త్యక్తవ్యం గయాశ్రాద్ధం సింహస్థేఽపి బృహస్పతౌ। తథా దైవప్రమాదేన ప్రహతేషు వ్రణేషు చ। పునః కర్మ్మాధికారీ చ శ్రాద్ధకృద్బ్రహ్మలోకభాక్ ।। ౪౩.

బృహస్పతి సింహరాశిలో ఉన్నా గయా శ్రాద్ధాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు. దేవతాప్రమాదం వల్లైనా, గాయాల వల్లైనా వదిలినా, మళ్లీ ఆ కర్మకు అర్హత ఉంటుంది. శ్రాద్ధం చేసినవారు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు.

సకృద్గయాభిగమనం సకృత్పిణ్డస్య పాతనమ్। దుర్లభం కిం పునర్న్నిత్యమస్మిన్నేవ వ్యవస్థితిః ।। ౪౩.

ఒక్కసారి గయా యాత్ర చేయడం, ఒక్కసారి పిండప్రదానం చేయడం కూడా అరుదైనది. మరి అక్కడే ఎల్లప్పుడూ నివసించడం ఎంత అపూర్వమో!

ప్రమాదాన్మ్రియతే క్షేత్రే బ్రహ్మాదేర్ముక్తిదాయకే। బ్రహ్మజ్ఞానాద్యథా ముక్తిర్లభ్యతే నాత్ర సంశయః ।। ౪౩.

అనుకోకుండా బ్రహ్మాది మోక్ష ప్రదాయిని అయిన క్షేత్రంలో మరణించినా, బ్రహ్మజ్ఞానం వల్ల మోక్షం లభించినట్లే మోక్షం లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

కీటకాదిమృతానాఞ్చ పితౄణాం తారణాయ చ। తస్మాత్సర్వ్వప్రయత్నేన కర్త్తవ్యం సువిచక్షణైః ।। ౪౩.

కీటకాది రూపంలో మరణించిన పితృదేవతలకు విమోచనం కలిగించేందుకు తెలివైనవారు అన్ని విధాలా శ్రద్ధతో ఈ కార్యాన్ని చేయాలి.

బ్రహ్మప్రకల్పితాన్విప్రాన్హవ్యకవ్యాదినాఽర్చ్చయేత్। తైస్తుష్టైస్తోషితాః సర్వ్వాః పితృభిః సహ దేవతాః ।। ౪౩.

బ్రహ్మదేవుడు నియమించిన బ్రాహ్మణులను హవ్య, కావ్యాదుల ద్వారా పూజించాలి. వారు సంతృప్తి చెందినప్పుడు, పితృదేవతలతో పాటు అన్ని దేవతలు సంతోషిస్తారు.

ముణ్డనం చోపవాసశ్చ సర్వ్వతీర్థేష్వయం విధిః। వర్జయిత్వా కురుక్షేత్రం విశాలాం విరజాం గయామ్ ।। ౪౩.

ముండనం, ఉపవాసం అన్నీ తీర్థాల్లో చేయాలి. కానీ కురుక్షేత్రం, విశాలా, విరజా, గయా నగరాలను మినహాయించాలి.

దణ్డంప్రదర్శయేద్భిక్షుర్గయాం గత్వా న పిణ్డదః। దణ్డం న్యస్తా విష్ణుపదే పితృభిః సహ ముచ్యతే ।। ౪౩.

భిక్షువు గయా వెళ్లి పిండప్రదానం చేయకపోతే తన దండాన్ని చూపించాలి. ఆ దండాన్ని విష్ణుపాదంలో ఉంచితే, అతడూ అతని పితృదేవతలూ విముక్తి పొందుతారు.

న దణ్డీ కిల్బిషం ధత్తే పుణ్యం వా పరమార్థతః। అతః సర్వ్వాం క్రియాం త్యక్త్వా విష్ణుం ధ్యాయతి భావుకః ।। ౪౩.

దండాన్ని ధరించినవాడు పాపాన్ని పొందడు, నిజంగా పుణ్యాన్ని కూడా పొందడు. అందుకే అన్ని కర్మలను వదిలిపెట్టి, భక్తి భావంతో విష్ణువును ధ్యానిస్తాడు.

సంన్యసేత్సర్వ్వకర్మ్మాణి వేదమేకం న సంన్యసేత్। ముణ్డం కుర్య్యాచ్చ పూర్వ్వేఽస్మిన్పశ్చిమే దక్షిణోత్తరే ।। ౪౩.

అన్ని కర్మలను వదిలిపెట్టాలి, కానీ వేదాన్ని మాత్రం ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు. తల ముండనం తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర దిక్కుల్లో చేయవచ్చు.

సార్ద్ధం క్రోశద్వయం మానం గయేతి బ్రహ్మణేరితమ్। పఞ్చక్రోశం గయాక్షేత్రం క్రోశమేకం గయాశిరః ।। ౪౩.

బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన ప్రకారం, గయా పరిమాణం రెండు కరోషలు సగం. గయా క్షేత్రం అయిదు కరోషలు, గయా శిఖరం ఒక కరోష పరిమాణంలో ఉంటుంది.

తన్మధ్యే సర్వ్వతీర్థాని త్రైలోక్యే యాని సన్తి వై। శ్రాద్ధకృద్యో గయాక్షేత్రే పితౄణామనృణో హి సః ।। ౪౩.

ఆ మధ్యలో మూడు లోకాలలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలు ఉన్నాయి. గయా క్షేత్రంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు పితృ ఋణం నుండి నిజంగా విముక్తి పొందుతాడు.

శిరసి శ్రాద్ధకృద్యస్తు కులానాం శతముద్ధరేత్। గృహాచ్చలితమాత్రేణ గయాయాం గమనం ప్రతి। స్వర్గా రోహణసోపానం పితౄణాఞ్చ పదే పదే ।। ౪౩.

తలపై వస్త్రం వేసుకొని శ్రాద్ధం చేసే వాడు తన వంశానికి వంద తరాలు రక్షిస్తాడు. గయా యాత్రకు ఇంటి నుండి అడుగు పెట్టగానే, ప్రతి అడుగులోనూ తన పితృదేవతలకు స్వర్గానికి ఎక్కే మెట్టు వేసినట్లవుతుంది.

పదే పదేఽశ్వమేధస్య యత్ఫలం గచ్ఛతో గయామ్। తత్ఫలఞ్చ భవేన్నూనం సమగ్రం నాత్ర సంశయః ।। ౪౩.

గయా వైపు అడుగు వేసిన ప్రతి అడుగుకూ అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.

పాయసేనాపి చరుణా సక్తునా పిష్టకేన వా। తణ్డులైః ఫలమూలాద్యైర్గయాయాం పిణ్డపాతనమ్ ।। ౪౩.

పాలు కలిపిన అన్నంతో, పిండి వడలతో, జవగింజలతో, పిండి ముద్దలతో, అన్నంతో, పండ్లు లేదా కందులతో గయాలో పిండప్రదానం చేసినా, గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది.

తిలకల్కేన ఖణ్డేన గుడేన సఘృతేన వా। కేవలేనైవ దధ్నా వా ఊర్జేన మధునాఽథ వా ।। ౪౩.

నువ్వుల ముద్దతో, బెల్లంతో, నెయ్యితో కలిపిన బెల్లంతో, తేనెతో, పెరుగు మాత్రమేనైనా, నెయ్యి అయినా, ఏదైనా ఈ పదార్థాలతో చేసిన పిండప్రదానం ఫలప్రదమే.

పిణ్యాకం సఘృతం ఖణ్డం పితృభ్యోఽక్షయమిత్యుత। ఇజ్యతే వార్త్తవం భోజ్యం హవిష్యాన్నం మునీరితమ్ ।। ౪౩.

నెయ్యితో కలిపిన పిండి ముద్దలు, బెల్లం, లేదా యజ్ఞానికి తగిన అన్నం, లేదా మునులు చెప్పిన విధంగా వండిన అన్నం పితృదేవతలకు సమర్పిస్తే, ఆ ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గదు.

ఏకతః సర్వ్వవస్తూని రసవన్తి మధూని హి। స్మృత్వా గదాధరాఙఘ్ర్యబ్జం ఫల్గుతీర్థామ్బు చైకతః ।। ౪౩.

ఒకవైపు అన్ని రకాల రుచికరమైన పదార్థాలు, తీపి వంటకాలు ఉన్నా, మరొకవైపు గదాధరుని పద్మపాదాలను స్మరించటం, ఫల్గు తీర్థ జలాన్ని గుర్తు చేసుకోవటం — ఇవి మరింత అమూల్యమైనవి.

పిణ్డాసనం పిణ్డదానం పునః ప్రత్యవనేజనమ్। దక్షిణా చాన్న సఙ్కల్పస్తీర్థశ్రాద్ధేష్వయం విధిః ।। ౪౩.

తీర్థంలో శ్రాద్ధం చేసే విధానం: పిండానికి ఆసనం, పిండప్రదానం, తరువాత శుద్ధి, బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ, భోజనం, సంకల్పం — ఇవే ఆచరించాలి.

నావాహనం న దిగ్బన్ధో న దోషో దృష్టిసమ్భవః। సకారుణ్యేన కర్త్తవ్యం తీర్థశ్రాద్ధం విచక్షణైః ।। ౪౩.

ఇక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు, దిక్కులు నిర్బంధించాల్సిన పనిలేదు, ఎవరు చూశారన్నా దోషం లేదు. తీర్థ శ్రాద్ధాన్ని జ్ఞానులు దయతో చేయాలి.

అన్యత్రావాహితాః కాలే పితరో యాన్త్యముం ప్రతి। తీర్థే సదా వసన్త్యేతే తస్మాదావాహనం న హి ।। ౪౩.

ఇతర ప్రదేశాల్లో పితృదేవతలను నిర్ణీత సమయంలో ఆహ్వానించాలి. కానీ తీర్థంలో వారు ఎప్పుడూ ఉంటారు. అందుకే అక్కడ ఆహ్వానం అవసరం లేదు.

తీర్థశ్రాద్ధం ప్రయచ్ఛద్భిః పురుషైః ఫలకాఙ్క్షిభిః। కామం క్రోధం తథా లోభం త్యక్త్వా కార్య్యా క్రియాఽనిశమ్ ।। ౪౩.

తీర్థ శ్రాద్ధ ఫలితాన్ని కోరేవారు, కోరిక, కోపం, లోభాన్ని వదిలి ఎప్పుడూ ఆ కర్మను చేయాలి.

బ్రహ్మచార్య్యకభోజీ చ భూశాయీ సత్యవాక్ఛుచిః। సర్వ్వభూతహితే రక్తః స తీర్థఫలమశ్నుతే ।। ౪౩.

బ్రహ్మచర్యంగా ఉండి, ఒక్కసారే భోజనం చేసి, నేలపై నిద్రపోయి, నిజం మాట్లాడి, శుద్ధంగా ఉండి, అన్ని జీవుల హితాన్ని కోరేవాడు తీర్థఫలం పొందుతాడు.

తీర్థాన్యనుసరన్ధీరః పాషణ్డం పూర్వ్వతస్త్యజేత్। పాషణ్ఢః స చ విజ్ఞేయో యో భవేత్కామకారతః ।। ౪౩.

తీర్థయాత్రలో ఉండే జ్ఞానులు ముందుగా అపవాద ధర్మాన్ని వదిలేయాలి. తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించేవాడే అపవాది అని గుర్తించాలి.