వాయుపురాణమ్

దీప్తిమేధా యశోమేధాః స్థిరమేధాస్తథైవ చ । సర్వమేధాశ్వమేధాశ్చ ప్రతిమేధాశ్చ యః స్మృతః । మేధావాన్ మేధహర్త్తా చ కీర్త్తితాస్తు సుమేధసః

దీప్తిమేధ, యశోమేధ, స్థిరమేధ, సర్వమేధ, అశ్వమేధ, ప్రతిమేధ, మేధావాన్, మేధహర్త—ఇవాళ్ల పేర్లు కూడా సుమేధులలో ఉన్నాయి.

విభురిన్ద్రస్తదా తేషామాసీద్విక్రాన్తపౌరుషః । పౌలస్త్యో వేదబాహుశ్చ యజుర్నామా చ కాశ్యపః

విభువు ఆ సమయంలో వీరమైన ఇంద్రుడు. పౌలస్త్యుడు వేదబాహువు, కాశ్యపుడు యజురుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

హిరణ్యరోమాఙ్గిరసో వేదశ్రీశ్చైవ భార్గవః । ఊర్ద్ధ్వబాహుశ్చ వాసిష్ఠః పర్జన్యః పౌలహస్తథా । సత్యనేత్రస్తథాత్రేయ ఋషయో రైవతాన్తరే

హిరణ్యరోముడు ఆంగిరసుడు, వేదశ్రీ భార్గవుడు, ఊర్ధ్వబాహువు వాసిష్ఠుడు, పర్జన్యుడు పౌలహుడు, సత్యనేత్రుడు ఆత్రేయుడు—ఇవాళ్లే రైవత యుగాంతర ఋషులు.

మహాపురాణసమ్భావ్యః ప్రత్యఙ్గపరహా శుచిః । బలబన్ధుర్నిరామిత్రః కేతుభృఙ్గో దృఢవ్రతః । చరిష్ణవస్య పుత్రాస్తే పఞ్చమఞ్చైతదన్తరమ్

మహాపురాణంగా గౌరవించబడే వాడు, తన శరీరంలోని ప్రతి భాగాన్ని సమానంగా చూసేవాడు, పవిత్రుడు, బలవంతుడు, శత్రువులేని వాడు, జెండా పట్టినవాడు, దృఢమైన వ్రతాన్ని పాటించేవాడు—ఇవన్నీ చరిష్ణవుని కుమారులు. వీరు ఐదవ స్థానంలో ఉన్నారు.

స్వారోచిషోత్తమశ్చైవ తామసో రైవతస్తథా । ప్రియవ్రతాన్వయా హ్యేతే చత్వారో మనవస్తథా

స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు—ఈ నలుగురు మనువులు ప్రియవ్రతుని వంశానికి చెందారు.

షష్ఠే ఖల్వథ పర్యాయే దేవా యే చాక్షుషేఽన్తరే । ఆద్యాః ప్రసూతా భావ్యాశ్చ పృథుకాశ్చ దివౌకసః । మహానుభావలేఖాశ్చ పఞ్చ దేవగణాః స్మృతః

ఆరవ మన్వంతరంలో, చాక్షుషమన్వంతర కాలంలో ఉన్న దేవతలు—మొదట పుట్టినవారు, ఇంకా పుట్టబోయేవారు, ప్రథుకులు, అలాగే మహాశక్తివంతమైన లేఖలు—ఇవి ఐదు దేవతా వర్గాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

దివౌకసః సర్గ ఏష ప్రోచ్యతే మాతృనామభిః । అత్రేః పుత్రస్య నప్తార ఆరణ్యస్య ప్రజాపతేః । గణాశ్చ తేషాం దేవానామేకైకో హ్యష్టకః స్మృతః

ఈ దేవతల సృష్టిని మాతృదేవతల పేర్లతో చెబుతారు. అత్రి కుమారుడైన ఆరణ్యుని మనవళ్లు, ప్రజాపతిగా ప్రసిద్ధుడైన ఆరణ్యుని సంతానం. వీరి దేవతా గణాల్లో ప్రతి ఒక్కటి ఎనిమిది మందిగా చెప్పబడింది.

అన్తరిక్షో వసుహయో హ్యతిథిశ్చ ప్రియవతః । శ్రోతా మన్తా సుమన్తా చ ఆద్యా హ్యేతే ప్రకీర్త్తితాః

అంతరిక్షుడు, వసుహయుడు, అతిథి, ప్రియవతుడు, శ్రోత, మంత, సుమంత—ఇవే మొదటి వారిగా పేర్కొనబడ్డారు.

శ్యేనభద్రస్తథా పశ్యః పథ్యనేత్రో మహాయశాః । సుమనాశ్చ సువేతాశ్చ రైవతః సుప్రచేతసః । ద్యుతిశ్చైవ మహాసత్త్వః ప్రసూతాః పరికీర్త్తితాః ॥౨.౧.

శ్యేనభద్రుడు, పశ్యుడు, పథ్యనేత్రుడు, మహాయశస్సు, సుమన, సువేత, రైవతుడు, సుప్రచేతసుడు, ద్యుతి, మహాసత్త్వుడు—ఇవారు ప్రసిద్ధి చెందిన సంతానం.

౬౨.౬౦ విజయః సుజయశ్చైవ మనోద్యానౌ తథైవ చ । సుమతిః సుపరిశ్చైవ విజ్ఞాతోఽర్థపతిశ్చ యః । భావ్యా హ్యేతే స్మృతా దేవాః పృథుకాంస్తు నిబోధత

విజయుడు, సుజయుడు, మనోద్యానుడు, సుమతి, సుపరి, విజ్ఞాత, అర్థపతి—ఇవారు భవిష్యత్తులో దేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు. ఇప్పుడు ప్రథుకుల గురించి వినండి.

అజిష్టః శాక్యనో దేవో వానపృష్ఠస్తథైవ చ । శాఙ్కరః సత్యధృష్ణుశ్చ విష్ణుశ్చ విజయస్తథా । అజితశ్చ మహాభాగః పృథుకాస్తే దివౌకసః

అజిష్టుడు, శాక్యనుడు, వానపృష్ఠుడు, శాంకరుడు, సత్యధృష్ణుడు, విష్ణువు, విజయుడు, మహాభాగుడైన అజితుడు—ఇవే ప్రథుకులుగా చెప్పబడిన దేవతలు.

లేఖాంస్తథా ప్రవక్ష్యామి బ్రువతో మే నిబోధత । మనోజవః ప్రఘాసస్తు ప్రచేతాస్తు మహాయశాః

ఇప్పుడు లేఖల గురించి చెబుతాను, నా మాటలు వినండి: మనోజవుడు, ప్రఘాసుడు, ప్రచేత, మహాయశస్సు.

వాతో ధ్రువక్షితిశ్చైవ అద్భుతశ్చైవ వీర్యవాన్ । అవనో బృహస్పతిశ్చైవ లేఖాః సమ్పరికీర్త్తితాః

వాయువు, ధ్రువక్షితి, అద్భుతుడు (వీరుడు), అవనుడు, బృహస్పతి—ఇవే లేఖలుగా పేర్కొనబడ్డారు.

మనోజవో మహావీర్యస్తేషామిన్ద్రస్తదాభవత్ । ఉన్నతో భార్గవశ్చైవ హవిష్మానఙ్గిరఃసుతః

వారిలో మనోజవుడు మహాశక్తివంతుడిగా ఇంద్రుడయ్యాడు; ఉన్నతుడు, భార్గవుడు, హవిష్మాన్ అనే అంగిరసుని కుమారుడు కూడా ఉన్నారు.

సుధామా కాశ్యపశ్చైవ వాసిష్ఠో విరజస్తథా । అతిమానశ్చ పౌలస్త్యః సహిష్ణుః పౌలహస్తథా । మధురా త్రేయ ఇత్యేతే సప్త వై చాక్షుషేఽన్తరే

సుధామా, కాశ్యపుడు, వాసిష్ఠుడు, విరజుడు, అతిమానుడు, పౌలస్త్యుడు, సహిష్ణుడు, పౌలహుడు, మధురా, త్రేయ—ఈ ఏడుగురు చాక్షుషమన్వంతరానికి చెందినవారు.

ఊరుః పూరుః శతద్యుమ్నస్తపస్వీ సత్యవాక్ కృతిః । అగ్నిష్టుదతిరాత్రశ్చ సుద్యుమ్నశ్చేతి తే నవ

ఊరు, పూరు, శతద్యుమ్నుడు, తపస్వి, సత్యవాక్, కృతి, అగ్నిష్టుద, అతిరాత్ర, సుద్యుమ్నుడు—ఇవే తొమ్మిది మంది.

అభిమన్యుశ్చ దశమో నాద్వలేయా మనోః సుతాః । చాక్షుషస్య సుతా హ్యేతే షష్ఠం చైవ తదన్తరమ్

అభిమన్యుడు పదవవాడు. వీరంతా నాద్వాలి నుండి జన్మించిన మనువు కుమారులు. వీరే ఆరవ స్థానంలో ఉన్న చాక్షుషుని కుమారులు.

వైవస్వతేన సఙ్ఖ్యాతస్తస్య సర్గో మహాత్మనః । విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ కథితం వై మయా ద్విజాః

వైవస్వతుడైన మహాత్ముని సృష్టిని వివరంగా, క్రమంగా నేను వివరించాను, ద్విజులారా.

చాక్షుషస్య తు దాయాదః సమ్భూతః కశ్యపాన్వయే । తస్యాన్వవాయే యేఽప్యన్యే తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్ ॥౨.౧.

చాక్షుషుని వారసుడు కశ్యపుని వంశంలో జన్మించాడు. అతని వంశంలో పుట్టిన ఇతరుల గురించి నిజంగా చెప్పండి.

౬౨.౭౦ సూత ఉవాచ॥ చాక్షుషస్య నిసర్గన్తు సమాసాచ్ఛ్రోతుమర్హథ । తస్యాన్వవాయే సమ్భూతః పృథుర్వైన్యః ప్రతాపవాన్

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: చాక్షుషుని సృష్టిని సంక్షిప్తంగా మీరు వినాలి. అతని వంశంలో వేణుని కుమారుడైన ప్రతాపశాలి పృథువు జన్మించాడు.

ప్రజానాం పతయశ్చాన్యే దక్షః ప్రాచేతసస్తథా । ఉత్తానపాదం జగ్రాహ పుత్రమత్రిః ప్రజాపతిః

ఇతర ప్రాణుల పాలకులుగా దక్షుడు, ప్రాచేతసుడు ఉన్నారు. అత్రి ప్రజాపతి ఉత్తానపాదుని తన కుమారుడిగా స్వీకరించాడు.

దక్షకస్య తు పుత్రోఽస్య రాజా హ్యాసీత్ ప్రజాపతేః । స్వాయమ్భువేన మనునా దత్తోఽత్రేః కారణం ప్రతి

దక్షుడి కుమారుడు ప్రజాపతికి వంశజుడిగా రాజయ్యాడు. స్వాయంభువ మనువు అతన్ని ఓ కారణం కోసం అత్రికి అప్పగించాడు.

మన్వన్తరమథాసాద్య భవిష్యం చాక్షుషస్య హ । షష్ఠం తదనువక్ష్యామి ఉపోద్ఘాతేన వై ద్విజాః

భవిష్యత్తులో చాక్షుష మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, ఆ ఆరో మన్వంతరాన్ని నేను ముందుగా వివరంగా చెప్పుతాను, ఓ ద్విజులారా.

ఉత్తానపాదాచ్చతురా సూనృతా విత్తభావినీ । ఉత్పన్నా చాధిధర్మేణ ధ్రువస్య జననీ శుభా । ధర్మస్య పత్న్యాం లక్ష్మ్యాం వై ఉత్పన్నా సా శుచిస్మితా

ఉత్తానపాదునికి నలుగురు కుమార్తెలు పుట్టారు: సునృత, విత్తభావినీ, అధిధర్మ. వీరిలో అధిధర్మ ధ్రువుని మాతృక. ధర్ముని భార్య లక్ష్మీ నుంచి శుచిస్మిత అనే పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్న కుమార్తె జన్మించింది.

ధ్రువఞ్చ కీర్త్తిమన్తఞ్చ అయస్మన్తం వసుం తథా । ఉత్తానపాదోఽజనయత్ కన్యే ద్వే చ శుచిస్మితే । మనస్వినీం స్వరాఞ్చైవ త్రయోః పుత్రాః ప్రకీర్త్తితాః

ఉత్తానపాదుడు ధ్రువుడు, కీర్తిమంతుడు, అయస్మంతుడు, వసువు అనే కుమారులను, అలాగే శుచిస్మిత, మనస్విని అనే ఇద్దరు కుమార్తెలను కనుగొన్నాడు. స్వర అనే కుమార్తె కూడా పుట్టింది. ఇలా ముగ్గురు కుమారులు ప్రస్తావించబడ్డారు.

ధ్రువో వర్షసహస్రాణి దశ దివ్యాని వీర్యవాన్ । తపస్తేపే నిరాహారః ప్రార్థయన్ విపులం యశః

ధ్రువుడు మహాశక్తిశాలి, పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు ఆహారం లేకుండా కఠిన తపస్సు చేసి, గొప్ప కీర్తిని కోరాడు.

త్రేతాయుగే తు ప్రథమే పౌత్రః స్వాయమ్భువస్య సః । ఆత్మానం ధారయన్ యోగాత్ ప్రార్థయన్ సుమహద్యశః

మొదటి త్రేతాయుగంలో, స్వాయంభువుని మనవడు యోగబలంతో తనను తాను నిలబెట్టుకుని, అపారమైన కీర్తిని కోరాడు.

తస్మై బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతో జ్యోతిషాం స్థానముత్తమమ్ । ఆభూతసంప్లవం హృద్యమస్తోదయవివర్జితమ్

ఆయన తపస్సు చూసి సంతోషించిన బ్రహ్మ, అతనికి నక్షత్రాల్లో అత్యున్నత స్థానం ఇచ్చాడు. ఆ స్థానం ఉదయం, సాయంకాలం లేని, సర్వదా నిలిచే స్థానం.

తస్యాతిమాత్రామృద్ధిం చ మహిమానం నిరీక్ష్య హ । దైత్యాసురాణామాచార్యః శ్లోకమప్యుశనా జగౌ॥౨.౧.

అతని అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని, గొప్పతనాన్ని చూసి, దైత్యాసురుల గురువు ఉశనుడు ఒక శ్లోకాన్ని పాడాడు.