వాయుపురాణమ్

స్వరైః షోడశభిః క్లృప్త వదనాః ప్రణవాన్తరాః। కచవర్గోద్భవైర్వర్ణైః పఞ్చావయవపాణయః ।। ౪౨.

వారి ముఖాలు పదహారు స్వరాలతో రూపొందించబడి, అందులో ఓం ధ్వని కలిగి ఉంది. వారి చేతులు అయిదు భాగాలతో, కంఠ్యవర్ణాల నుండి ఉద్భవించాయి.

పవర్గదక్షచరణా వామపాదాస్తవర్గతః। ఆతరన్త్యన్తవర్ణాశ్చ యేషాం కుక్షిద్వయాత్మకౌ ।। ౪౨.

వారి కుడి పాదాలు ఓష్ఠ్యవర్ణాల నుండి, ఎడమ పాదాలు దంత్యవర్ణాల నుండి ఏర్పడ్డాయి. వారి శరీరాలు అంత్యవర్ణాలతో కూడి, రెండు ప్రక్కలు కడుపుగా ఏర్పడ్డాయి.

నాభినిద్రాః కాన్తపృష్ఠా మోదరా యరలవోత్కచాః। అగ్నిదక్షాంశరుచిరా ధరాగ్రీవా భృతాసకాః ।। ౪౨.

వారి నాభి అనునాసికవర్ణాలు, వెన్నెముక తాళవ్యవర్ణాలు, పొట్ట యరలవుల వర్ణాలు, మెడ అగ్ని, చంద్ర వర్ణాలతో ప్రకాశిస్తూ, భుజాలు బలంగా ఉన్నాయి.

అన్తస్థసన్ధిసంస్థానా వైఖరీవాగ్విజృమ్భితాః। అపశ్యన్మథురామేషాం హృదయామ్భోజకల్పితామ్ ।। ౪౨.

వారి అంతర్గత సంధులు, సంధానాలు వాక్కుగా వికసించాయి. వారి హృదయ కమలంలో మధురానగరాన్ని వారు దర్శించారు.

హరేర్భగవతః సాక్షాదావిర్భావస్థలీ హి సా। కాశీమపశ్యద్భ్రూమధ్యే మాయామాధారసంస్థితామ్ ।। ౪౨.

అది నిజంగా హరిదేవుని ప్రత్యక్ష స్థలం. అతను తన భ్రూవ్యవధిలో మాయకు ఆధారమైన కాశీనగరాన్ని దర్శించాడు.

లిఙ్గదేశే తతః కాఞ్చీమవన్తీం నాభిమణ్డలే । కణ్ఠస్థాం ద్వారకామేషాం ప్రయాగం ప్రాణగం తథా ।। ౪౨.

తర్వాత, లింగదేశంలో కాంచినగరాన్ని, నాభిమండలంలో అవంతిని, కంఠంలో ద్వారకానగరాన్ని, ప్రాణస్థానంలో ప్రయాగాన్ని చూశాడు.

సవ్యాపసవ్యయోస్తేషాం గడ్గాఽపి యమునా నదీ । మధ్యే సరస్వతీ సాక్షాద్గయాక్షేత్రం తథాననే ।। ౪౨.

వారి కుడి, ఎడమ ప్రక్కలలో గంగా, యమునా నదులు, మధ్యలో సరస్వతీ దేవి, నోటి ప్రాంతంలో గయాక్షేత్రం ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

హనుగ్రీవామధ్యగతం ప్రభాసక్షేత్రముత్తమమ్। బదర్య్యాశ్రమమేతేషాం బ్రహ్మరన్ధ్రే దదర్శ హ ।। ౪౨.

కంటి, మెడ మధ్యలో ఉత్తమమైన ప్రభాసక్షేత్రం, తలపై బదరీ ఆశ్రమాన్ని అతను దర్శించాడు.

పౌణ్డ్రవర్ధననేపాలపీఠం నయనయోర్యుగే। పీఠం పూర్ణగిరింనామ లలాటే సమదృశ్యత ।। ౪౨.

రెండు కళ్ళ వద్ద పౌండ్రవర్ధన, నేపాల పీఠాలు, నుదుటిపై పూర్ణగిరి పీఠం కనిపించాయి.

కణ్ఠే చ మథురాపీఠం కాఞ్చీపీఠం కటిస్థితమ్। జాలన్ధరం తథా పీఠం స్తనదేశేష్వదృశ్యత ।। ౪౨.

కంఠంలో మధురాపీఠం, నడుములో కాంచీపీఠం, వక్షోజాలలో జాలంధరపీఠం దర్శనమిచ్చాయి.

భృగుపీఠం కర్ణదేశే హ్యయోధ్యాం నాసికాపుటే। బ్రహ్మరన్ధ్రే స్థితం బ్రాహ్యం శైవం సీమన్తసీమని ।। ౪౨.

చెవుల వద్ద భృగుపీఠం, ముక్కు చివర అయోధ్య, తలపై బ్రాహ్మపీఠం, జుట్టు విభాగంలో శైవపీఠం కనిపించాయి.

శాక్తం జిహ్వాగ్ర ధిషణం వైష్ణవం హృదయామ్బుజే। సౌరం చక్షుఃప్రదేశస్థం బౌద్ధఞ్ఛాయాసు సఙ్గతమ్ ।। ౪౨.

జిహ్వాగ్రంలో శాక్తపీఠం, తాలువులో ధిషణపీఠం, హృదయ కమలంలో వైష్ణవపీఠం, కళ్ల ప్రాంతంలో సౌరపీఠం, నీడలతో బౌద్ధపీఠం కలిసివున్నాయి.

సౌత్రామణిం కణ్ఠదేశే పశుబన్ధమథోరసి। వాజపేయం కటితటే హ్యగ్నిహోత్రం తథాననే ।। ౪౨.

గొంతులో సౌత్రామణిపీఠం, ఛాతీలో పశుబంధపీఠం, నడుము వద్ద వాజపేయపీఠం, నోటిలో అగ్నిహోత్రపీఠం దర్శించబడ్డాయి.

అశ్వమేధం కటితటే నరమేధమథోదరే। రాజసూయం శిరోదేశే ఆవసథ్యం తథాఽధరే ।। ౪౨.

గొంతులో అశ్వమేధం, పొట్టలో నరమేధం, తలపై రాజసూయం, దిగువ భాగంలో ఆవసత్యం ఉన్నాయి.

ఊర్ద్ధ్వోష్ఠే దక్షిణాగ్నిఞ్చ గార్హపత్యం ముఖాన్తరే। హవ్యం శ్రుతౌ మన్త్రభేదాంస్తథా రోమస్వవస్థితాన్। భృత్యైరివ మహారాజం పురాణైర్న్యాయమిశ్రితైః ।। ౪౨.

పై పెదవిపై దక్షిణాగ్ని, నోటిలో గార్హపత్యం, చెవిలో హవ్యం, వెంట్రుకల్లో మంత్రభేదాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ పురాతన న్యాయంతో రాజుకు సేవ చేసే భృత్యుల్లా ఉన్నాయి.

సంహితాభిశ్చ తన్త్రైశ్చ పృథక్పృథగుపాసితాన్। కర్మ జ్ఞానోపాసనాభిర్జనానుగ్రహకారకాన్ ।। ౪౨.

సamhితలు, తంత్రాలు వేర్వేరుగా పూజించబడతాయి. అవి కర్మ, జ్ఞానం, ఉపాసనల ద్వారా జనుల హితాన్ని కలిగిస్తాయి.

దృష్ట్వా సువిస్మితమనా మునిః కృష్ణో బభూవ తాన్ । బ్రహ్మతేజోమయాన్దివ్యాంస్తపతోఽర్కానివచ్యుతాన్। జ్లతోఽగ్నీ నివోదర్కాన్కోటీన్దుసమదర్శనాన్ ।। ౪౨.

వాటిని చూసి ముని కృష్ణుడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. అవి బ్రహ్మ తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, తపస్సు వల్ల పుట్టిన సూర్యుల్లా, ఇంధనంలో నుంచి ఎగసే అగ్నిలా, కోట్ల చంద్రుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి.

వవన్దే సహసోత్థాయ దణ్డవత్పతితో మునిః। కృతార్థోఽహం కృతార్థోఽహం కృతార్థోఽహమితీరయన్ ।। ౪౨.

ఆ ముని వెంటనే లేచి, దండంగా నమస్కరించి, 'నేను ధన్యుడిని, నేను ధన్యుడిని, నేను ధన్యుడిని' అని పలికాడు.

అద్య మే సఫలం జన్మ అద్య మే సఫలం మనః। అద్య మే సఫలఞ్చాయుర్యద్భవన్తోఽక్షిగోచరాః ।। ౪౨.

ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించింది, ఈ రోజు నా మనస్సు ఫలించింది, ఈ రోజు నా ఆయుషు ఫలించింది. ఎందుకంటే మీరు నా కళ్లకు కనిపించారు.

అలౌకికంలౌకికఞ్చ యత్ కిఞ్చిదపి విద్యతే। న తద్వోఽవిదితం వేద్యం భూత భవ్యం భవచ్చ యత్ ।। ౪౨.

ఈ లోకమైనా, పరలోకమైనా, ఏది ఉన్నా, గతమైందైనా, భవిష్యత్తైనా, వర్తమానమైనా, మీకు తెలియనిది, తెలుసుకోలేనిది ఏదీ లేదు.

న ప్రవృత్తిఫలా యూయం దర్శయన్తోఽపి తాన్సదా। యదృచ్ఛాకరసఙ్కోచవిధానాయేహ రాగిణామ్ ।। ౪౨.

మీరు ఎప్పుడూ వాటిని చూపించినా, కర్మ ఫలితాల కోసం ఆశపడరు. అది కర్మలో ఆసక్తి ఉన్నవారి కోరికలను నియంత్రించడానికి మాత్రమే.

ప్రపఞ్చస్యాపి మిథ్యాత్వే బ్రహ్మత్వే వా నిధీతరౌ। న మృషారాగవిషయౌ తత్సఙ్కోచవిధిక్షయౌ ।। ౪౨.

ఈ ప్రపంచం మాయ అయినా, బ్రహ్మం అయినా, మీకు అసత్యమైన ఆసక్తి లేదు. దాని పరిమితులు, నాశనం మీకు వర్తించవు.

అతో లోకహితైర్నూనం పరమార్థనిరూపణే। స్వోక్తాః స్వర్గాదివిషయాః నశ్వరా ఇతి నిన్దితాః ।। ౪౨.

కాబట్టి, లోకహితార్థంగా, పరమార్థాన్ని నిర్ధారించడంలో, మీరు స్వర్గాది విషయాలు నశ్వరమని, అవి తక్కువవని చెప్పారు.

అధికారివిభేదేన కర్మజ్ఞానోపదేశతః। త్రాతం సర్వం జగన్నూనం శబ్దబ్రహ్మాత్మమూర్త్తిభిః ।। ౪౨.

అధికారుల భేదం, కర్మ, జ్ఞాన ఉపదేశాల ప్రకారం, మీరు శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపంగా ఈ జగత్తును కాపాడుతున్నారు.

అతోఽహం ప్రష్టుమిచ్ఛమి భవన్తశ్చేత్కృపాలవః । కర్మణాం ఫలమాదిష్టం సర్గః కామైకచేతసామ్ ।। ౪౨.

కాబట్టి, మీరు కరుణతో ఉంటే, నేను అడగాలనుకుంటున్నాను — కర్మలకు నిర్ణీత ఫలం ఏమిటి? కామంలో మనస్సు నిలిపినవారికి సృష్టి ఎలా ఉంది?

ఈశార్పితధియాం పుంసాం కృతస్యాపి చ కర్మణః। చిత్తశుద్ధిస్తతో జ్ఞానం మోక్షశ్చ తదనన్తరమ్ ।। ౪౨.

ఈశ్వరునికి మనస్సు అర్పించినవారు కర్మ చేసినా, ముందు మనశ్శుద్ధి కలుగుతుంది, తర్వాత జ్ఞానం, ఆ తరువాత మోక్షం లభిస్తుంది.

మోక్షో బ్రహ్మైక్యమిత్యేవం సచ్చిదానన్దమేవ యత్। సర్వం సమాప్యతే తస్మిఞ్జ్ఞాతే యద్ధి కృతాకృతమ్ ।। ౪౨.

మోక్షం అంటే బ్రహ్మంతో ఏకత్వం, అది సచ్చిదానంద స్వరూపం. అది తెలిసినప్పుడు చేసినదీ, చేయనిదీ అన్నీ పూర్తవుతాయి.

యన్నిఃసఙ్గం చిదాకాశం జ్ఞానరూపమసంవృతమ్। నిరీహమచలం శుద్ధమగుణం వ్యాపకం స్మృతమ్ ।। ౪౨.

అనుసంధానం లేని, చైతన్యాకాశం, జ్ఞాన స్వరూపం, ఆవరణం లేని, కోరిక లేని, అచలమైన, శుద్ధమైన, గుణరహితమైన, వ్యాపకమైనదిగా అది గుర్తించబడుతుంది.

వికారేషు వినశ్యత్సు నిర్వికారం న నశ్యతి। యథాన్ధతమసా వ్యాప్తలోకస్య రవిరోజసా ।। ౪౨.

మార్పులు నశించినా, మార్పులేని స్వరూపం నశించదు. అది ఎలా అంటే, ఘనమైన చీకటిలో ఉన్న లోకాన్ని సూర్యుడు తన కాంతితో వ్యాపించినట్లే.