వాయుపురాణమ్

మేరోః కుహరిణీం గత్వా చచార పరమం తపః। యత్ర కార్త్తస్వరక్ఫూర్జజ్జ్యోత్స్నాజాలైర్నిరన్తరమ్ ।। ౪౨.

అతడు మేరు పర్వతంలోని ఒక గుహకు వెళ్లి, అక్కడ పరమ తపస్సు ఆచరించాడు; అక్కడ కార్త్స్వర వృక్షాలు, చంద్రకాంతి ప్రవాహాలతో ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తుంటాయి.

సదా ప్రబాధతే విష్వక్తమఃస్తోమం దృశన్తుదమ్। చకాస్తే యత్ర పరమం కాన్తారమతిసున్దరమ్ ।। ౪౨.

అక్కడ వెలుగు అన్ని దిశల్లో చీకటిని ఎప్పుడూ తొలగిస్తుంది; అక్కడ అత్యంత అందమైన అరణ్యం ప్రకాశిస్తుంది.

నానాద్రుమలత ---త్పక్షినినాదితమ్। క్షుత్పిపాసాభయక్రోధతాపగ్లానివివర్జితమ్ ।। ౪౨.

అనేక వృక్షాలు, లతల మధ్య విభిన్న పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిన ఆ అరణ్యంలో ఆకలి, దాహం, భయం, కోపం, అలసట, నీరసం లేవు.

జలాశయైర్బహువిధైః పద్మినీఖణ్డమణ్డితైః । జాతరూపశిలానద్ధతటసఞ్చారపాక్ష ।। ౪౨.

అనేకరకాల సరస్సులతో, పద్మ సమూహాలతో అలంకరించబడినది; దాని తీరాలు బంగారు రాళ్లతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.

యుక్తమమ్భోజ పవనైః సేవ్యమానం సమన్తతః। శివైరధ్యాసితమ్భావైర్హింస్రైః సత్త్వైః సముజ్ఝితమ్ ।। ౪౨.

అందుబాటులో ఎక్కడైనా కమల గాలులతో నిండినది; అన్ని వైపులా మంగళకరమైన జీవులు నివసిస్తారు, హింసక జీవులు అక్కడ లేరు.

నిర్జనం దివ్యలతికాప్రియఖణ్డవరాజితమ్। శూకైః పారావతై ర్హృద్యైరున్మదన్మత్తకోకిలమ్ ।। ౪౨.

ఒక పక్కన ఉన్న శాంతమైన ప్రదేశంలో, ఆకాశమంతా అందమైన లతలతో అలంకరించబడి, పావురాలు, జింకలు మధురంగా అరుస్తూ, కోయిలలు మత్తులో మధురంగా కూస్తూ ఆ ప్రదేశాన్ని ఆనందంగా మార్చాయి.

ఉత్పతత్పద్మరజసాం పటలామోదదిఙ్‌ముఖమ్। తత్రాపి కాఞ్చినీ దివ్యా గుహా పరమశోభనా ।। ౪౨.

అక్కడ పువ్వుల రేణువుల పరిమళం గాలిలో వ్యాపించి, ఆ ప్రదేశం మరింత మధురంగా మారింది. ఆ ప్రదేశంలో ఒక అద్భుతమైన, అత్యంత అందమైన గుహ కూడా ఉంది.

తాం ప్రవిశ్య జితా హారో జితచిత్తో జితాసనః। సస్మార వేదాంశ్చతురస్తదేకాగ్రమనా మునిః ।। ౪౨.

ఆ గుహలోకి ప్రవేశించిన ఆ ముని, తన ఇంద్రియాలను, మనసును, శరీరాన్ని జయించినవాడై, ఏకాగ్రతతో నాలుగు వేదాలను స్మరించాడు.

త్రయీ జగామ శరదాం శతస్య స్మరతోఽస్య హి । ప్రాదురాసంస్తతో వేదాశ్చత్వారశ్చారుదర్శనాః ।। ౪౨.

అలా ధ్యానం చేస్తూ వంద శరద్కాలాలు గడిచిపోయాయి. ఆ తరువాత, అందమైన రూపంతో నాలుగు వేదాలు ప్రత్యక్షంగా అతని ముందు నిలిచాయి.

స్ఫురత్పద్మపలాశాక్షా జటాముకుటధారిణః। కుశముష్టికరామ్భోజా మృగత్వఙ్మణ్డితాంసకాః ।। ౪౨.

వారి కళ్ళు కమలదళాల వలె మెరిసిపోతుండగా, జటాముకుటాలను ధరించి, చేతుల్లో దర్భలు పట్టుకుని, భుజాలపై మృగచర్మాలు అలంకరించబడి ఉన్నారు.

స్వరైః షోడశభిః క్లృప్త వదనాః ప్రణవాన్తరాః। కచవర్గోద్భవైర్వర్ణైః పఞ్చావయవపాణయః ।। ౪౨.

వారి ముఖాలు పదహారు స్వరాలతో రూపొందించబడి, అందులో ఓం ధ్వని కలిగి ఉంది. వారి చేతులు అయిదు భాగాలతో, కంఠ్యవర్ణాల నుండి ఉద్భవించాయి.

పవర్గదక్షచరణా వామపాదాస్తవర్గతః। ఆతరన్త్యన్తవర్ణాశ్చ యేషాం కుక్షిద్వయాత్మకౌ ।। ౪౨.

వారి కుడి పాదాలు ఓష్ఠ్యవర్ణాల నుండి, ఎడమ పాదాలు దంత్యవర్ణాల నుండి ఏర్పడ్డాయి. వారి శరీరాలు అంత్యవర్ణాలతో కూడి, రెండు ప్రక్కలు కడుపుగా ఏర్పడ్డాయి.

నాభినిద్రాః కాన్తపృష్ఠా మోదరా యరలవోత్కచాః। అగ్నిదక్షాంశరుచిరా ధరాగ్రీవా భృతాసకాః ।। ౪౨.

వారి నాభి అనునాసికవర్ణాలు, వెన్నెముక తాళవ్యవర్ణాలు, పొట్ట యరలవుల వర్ణాలు, మెడ అగ్ని, చంద్ర వర్ణాలతో ప్రకాశిస్తూ, భుజాలు బలంగా ఉన్నాయి.

అన్తస్థసన్ధిసంస్థానా వైఖరీవాగ్విజృమ్భితాః। అపశ్యన్మథురామేషాం హృదయామ్భోజకల్పితామ్ ।। ౪౨.

వారి అంతర్గత సంధులు, సంధానాలు వాక్కుగా వికసించాయి. వారి హృదయ కమలంలో మధురానగరాన్ని వారు దర్శించారు.

హరేర్భగవతః సాక్షాదావిర్భావస్థలీ హి సా। కాశీమపశ్యద్భ్రూమధ్యే మాయామాధారసంస్థితామ్ ।। ౪౨.

అది నిజంగా హరిదేవుని ప్రత్యక్ష స్థలం. అతను తన భ్రూవ్యవధిలో మాయకు ఆధారమైన కాశీనగరాన్ని దర్శించాడు.

లిఙ్గదేశే తతః కాఞ్చీమవన్తీం నాభిమణ్డలే । కణ్ఠస్థాం ద్వారకామేషాం ప్రయాగం ప్రాణగం తథా ।। ౪౨.

తర్వాత, లింగదేశంలో కాంచినగరాన్ని, నాభిమండలంలో అవంతిని, కంఠంలో ద్వారకానగరాన్ని, ప్రాణస్థానంలో ప్రయాగాన్ని చూశాడు.

సవ్యాపసవ్యయోస్తేషాం గడ్గాఽపి యమునా నదీ । మధ్యే సరస్వతీ సాక్షాద్గయాక్షేత్రం తథాననే ।। ౪౨.

వారి కుడి, ఎడమ ప్రక్కలలో గంగా, యమునా నదులు, మధ్యలో సరస్వతీ దేవి, నోటి ప్రాంతంలో గయాక్షేత్రం ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

హనుగ్రీవామధ్యగతం ప్రభాసక్షేత్రముత్తమమ్। బదర్య్యాశ్రమమేతేషాం బ్రహ్మరన్ధ్రే దదర్శ హ ।। ౪౨.

కంటి, మెడ మధ్యలో ఉత్తమమైన ప్రభాసక్షేత్రం, తలపై బదరీ ఆశ్రమాన్ని అతను దర్శించాడు.

పౌణ్డ్రవర్ధననేపాలపీఠం నయనయోర్యుగే। పీఠం పూర్ణగిరింనామ లలాటే సమదృశ్యత ।। ౪౨.

రెండు కళ్ళ వద్ద పౌండ్రవర్ధన, నేపాల పీఠాలు, నుదుటిపై పూర్ణగిరి పీఠం కనిపించాయి.

కణ్ఠే చ మథురాపీఠం కాఞ్చీపీఠం కటిస్థితమ్। జాలన్ధరం తథా పీఠం స్తనదేశేష్వదృశ్యత ।। ౪౨.

కంఠంలో మధురాపీఠం, నడుములో కాంచీపీఠం, వక్షోజాలలో జాలంధరపీఠం దర్శనమిచ్చాయి.

భృగుపీఠం కర్ణదేశే హ్యయోధ్యాం నాసికాపుటే। బ్రహ్మరన్ధ్రే స్థితం బ్రాహ్యం శైవం సీమన్తసీమని ।। ౪౨.

చెవుల వద్ద భృగుపీఠం, ముక్కు చివర అయోధ్య, తలపై బ్రాహ్మపీఠం, జుట్టు విభాగంలో శైవపీఠం కనిపించాయి.

శాక్తం జిహ్వాగ్ర ధిషణం వైష్ణవం హృదయామ్బుజే। సౌరం చక్షుఃప్రదేశస్థం బౌద్ధఞ్ఛాయాసు సఙ్గతమ్ ।। ౪౨.

జిహ్వాగ్రంలో శాక్తపీఠం, తాలువులో ధిషణపీఠం, హృదయ కమలంలో వైష్ణవపీఠం, కళ్ల ప్రాంతంలో సౌరపీఠం, నీడలతో బౌద్ధపీఠం కలిసివున్నాయి.

సౌత్రామణిం కణ్ఠదేశే పశుబన్ధమథోరసి। వాజపేయం కటితటే హ్యగ్నిహోత్రం తథాననే ।। ౪౨.

గొంతులో సౌత్రామణిపీఠం, ఛాతీలో పశుబంధపీఠం, నడుము వద్ద వాజపేయపీఠం, నోటిలో అగ్నిహోత్రపీఠం దర్శించబడ్డాయి.

అశ్వమేధం కటితటే నరమేధమథోదరే। రాజసూయం శిరోదేశే ఆవసథ్యం తథాఽధరే ।। ౪౨.

గొంతులో అశ్వమేధం, పొట్టలో నరమేధం, తలపై రాజసూయం, దిగువ భాగంలో ఆవసత్యం ఉన్నాయి.

ఊర్ద్ధ్వోష్ఠే దక్షిణాగ్నిఞ్చ గార్హపత్యం ముఖాన్తరే। హవ్యం శ్రుతౌ మన్త్రభేదాంస్తథా రోమస్వవస్థితాన్। భృత్యైరివ మహారాజం పురాణైర్న్యాయమిశ్రితైః ।। ౪౨.

పై పెదవిపై దక్షిణాగ్ని, నోటిలో గార్హపత్యం, చెవిలో హవ్యం, వెంట్రుకల్లో మంత్రభేదాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ పురాతన న్యాయంతో రాజుకు సేవ చేసే భృత్యుల్లా ఉన్నాయి.

సంహితాభిశ్చ తన్త్రైశ్చ పృథక్పృథగుపాసితాన్। కర్మ జ్ఞానోపాసనాభిర్జనానుగ్రహకారకాన్ ।। ౪౨.

సamhితలు, తంత్రాలు వేర్వేరుగా పూజించబడతాయి. అవి కర్మ, జ్ఞానం, ఉపాసనల ద్వారా జనుల హితాన్ని కలిగిస్తాయి.

దృష్ట్వా సువిస్మితమనా మునిః కృష్ణో బభూవ తాన్ । బ్రహ్మతేజోమయాన్దివ్యాంస్తపతోఽర్కానివచ్యుతాన్। జ్లతోఽగ్నీ నివోదర్కాన్కోటీన్దుసమదర్శనాన్ ।। ౪౨.

వాటిని చూసి ముని కృష్ణుడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. అవి బ్రహ్మ తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, తపస్సు వల్ల పుట్టిన సూర్యుల్లా, ఇంధనంలో నుంచి ఎగసే అగ్నిలా, కోట్ల చంద్రుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి.

వవన్దే సహసోత్థాయ దణ్డవత్పతితో మునిః। కృతార్థోఽహం కృతార్థోఽహం కృతార్థోఽహమితీరయన్ ।। ౪౨.

ఆ ముని వెంటనే లేచి, దండంగా నమస్కరించి, 'నేను ధన్యుడిని, నేను ధన్యుడిని, నేను ధన్యుడిని' అని పలికాడు.

అద్య మే సఫలం జన్మ అద్య మే సఫలం మనః। అద్య మే సఫలఞ్చాయుర్యద్భవన్తోఽక్షిగోచరాః ।। ౪౨.

ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించింది, ఈ రోజు నా మనస్సు ఫలించింది, ఈ రోజు నా ఆయుషు ఫలించింది. ఎందుకంటే మీరు నా కళ్లకు కనిపించారు.