వాయుపురాణమ్

సమ్యగ్విచారితం యద్వత్ఫేనోర్మిబుద్బుదోదకమ్। తథా విచారితం బ్రహ్మ విశ్వస్మాన్న పృథగ్భవేత్ ।। ౪౨.

ఎలా ఫెనం, అలలు, బుడబుడలు అన్నీ బాగా పరిశీలిస్తే నీళ్లే అని తెలుస్తుందో, అలాగే బ్రహ్మం కూడా సరిగ్గా తెలుసుకుంటే, ఈ జగత్తు నుండి వేరుగా ఉండదు.

సర్వం బ్రహ్మైవ నానాత్వం నాస్తీతి నిగమా జగుః। యస్మాద్భవన్తి బ్రహ్మాణ్డ కోటయో న భవన్తి చ ।। ౪౨.

అన్నీ బ్రహ్మమే, భిన్నత్వం లేదు అని వేదాలు చెబుతున్నాయి. ఎందుకంటే, బ్రహ్మం నుంచే కోటి బ్రహ్మాండాలు పుట్టి, వేరుగా లేవు.

యదున్మేషనిమేషాభ్యాం జగతాం ప్రలయోదయౌ। భవేతాం యా పరా శక్తిర్యదాధారతయా స్థితా ।। ౪౨.

కళ్ళు తెరిచినపుడు, మూసినపుడు, లోకాల ఉద్భవం, లయం జరుగుతాయంటే, ఆ పరాశక్తి ఆధారంగా నిలిచి ఉంది.

యస్మిన్నిదం యతశ్చేదం యేనేదం యదిదం స్మృతమ్। యదజ్ఞానాజ్జగద్భాతి యస్మిన్ జ్ఞాతే జగన్న హి ।। ౪౨.

ఇది ఎక్కడ ఉంది, దేనిలోంచి పుట్టింది, దేనివల్ల గుర్తు వస్తుంది, అజ్ఞానంతో జగత్తుగా కనిపిస్తుంది, దాన్ని తెలుసుకుంటే జగత్తు ఉండదు.

అసత్యం యజ్జడం దుఃఖమవస్త్వితి నిరూపితమ్। విపరీతమతో యద్వై సచ్చిదానన్దమూర్త్తికమ్ ।। ౪౨.

అసత్యమైనది, జడమైనది, దుఃఖమయమైనది అనర్ధమే అని నిర్ణయించారు. అందుకే, దీనికి విరుద్ధంగా ఉన్నది సచ్చిదానంద స్వరూపమే.

జీవే జాగ్రతి విశ్వాఖ్యం స్వప్నే యత్తైజసం స్మృతమ్ । సుషుప్తౌ ప్రాజ్ఞసంజ్ఞం తత్సర్వావస్థాసు సంస్మృతమ్ ।। ౪౨.

జీవుడు జాగ్రత్తిలో 'విశ్వ' అని, స్వప్నంలో 'తైజస' అని, సుషుప్తిలో 'ప్రాజ్ఞ' అని పిలవబడతాడు. ఇలా అన్ని స్థితుల్లో గుర్తు చేయబడతాడు.

యచ్చక్షుషాం చక్షురథ శ్రోత్రాణాం శ్రోత్రమస్తి చ। త్వక్ త్వచాం రసనం తస్య ప్రాణం ప్రాణస్య యద్విదుః ।। ౪౨.

కళ్ళకు కన్ను, చెవులకు చెవి, చర్మాలకు చర్మం, నాలుకలకు నాలుక, ప్రాణాలకు ప్రాణం అని జ్ఞానులు తెలుసుకున్నారు.

బుద్ధిర్జ్ఞానేన చ ప్రాణాః క్రియాశక్త్యా నిరన్తరమ్। యన్నేశిరి సమభ్యేతుం జ్ఞాతుం చ పరమార్థతః ।। ౪౨.

బుద్ధి జ్ఞానంతో పనిచేస్తుంది, ప్రాణాలు కర్మశక్తితో నడుస్తాయి. అయినా, దానిని ఎవ్వరూ పూర్తిగా నియంత్రించలేరు, తెలుసుకోలేరు. అది పరమార్థం.

రజ్జావహిర్మరౌ వారి నీలిమా గగనే యథా। అసద్విశ్వమిదం భాతి యస్మిన్నజ్ఞానకల్పితమ్ ।। ౪౨.

దారి పాములా, ఎడారిలో నీరు మాయగా, ఆకాశంలో నీలం లాగా, అజ్ఞానంతో ఊహించబడిన ఈ జగత్తు అసత్యంగా కనిపిస్తుంది.

ఘటావచ్ఛిన్న ఏవాయం మహాకాశో విభిద్యతే। కార్యోపాధిపరిచ్ఛిన్నం తద్వద్యజ్జీవసంజ్ఞికమ్ ।। ౪౨.

ఒక మట్టి కుండితో విస్తారమైన ఆకాశం విడిపోతుందిలా, కర్మఫలాల పరిమితితో జీవుడు వేరుగా కనిపిస్తాడు.

మాయయా చిత్రకారిణ్యా విచిత్రగుణశీలయా । బ్రహ్మాణ్డం చిత్రమతులం యస్మిన్ భిత్తావివార్పితమ్ ।। ౪౨.

మాయ అనే చిత్రకారిణి విచిత్రమైన గుణాలతో, ఈ అద్భుతమైన బ్రహ్మాండాన్ని గోడపై చిత్రంలా ప్రదర్శిస్తుంది.

ధావతోఽన్యానతిక్రాన్తం వదతో వాగగోచరమ్ । వేదవేదాన్తసిద్ధాన్తైర్వినిర్ణీతం తదక్షరమ్ ।। ౪౨.

అది ఎంత వేగంగా పోయినా అందరినీ దాటి పోతుంది, మాట అందదు, వేదాలు, వేదాంతాలు నిర్ధారించినదే, అది నశించని పరమాత్మ.

అక్షరాన్న పరం కిఞ్చిత్సా కాష్ఠా సా పరా గతిః । ఇత్యేవం శ్రూయతే వేదే బహుధాపి విచారితే ।। ౪౨.

నశించనిదానికంటే ఎవరూ ఎత్తైనది లేదు, అదే పరమ గమ్యం, అదే పరమ స్థానం అని వేదాలు ఎన్నిసార్లు పరిశీలించినా చెబుతున్నాయి.

అక్షరస్యాత్మనశ్చాపి స్వాత్మరూపతయా స్థితమ్। పరమానన్దసన్దోహరూపమానన్ద విగ్రహమ్ ।। ౪౨.

నశించనిదీ, ఆత్మయూ, స్వరూపంగా నిలిచి, పరమానందం రూపంగా, ఆనంద స్వరూపంగా ఉంటాయి.

లీలావిలాసరసికం బల్లవీయూథమధ్యగమ్। శిఖిపిచ్ఛకిరీటేన బాస్వద్రత్నచితేన చ ।। ౪౨.

లీలల్లో ఆనందపడుతూ, గొపికల మధ్యలో ఉండి, నెమలి పిచ్చకతో కిరీటాన్ని, మణులతో అలంకరించబడి ఉన్నవాడు.

ఉల్లసద్విద్యుదాటోపకుణ్డలాభ్యాం విరాజితమ్। కర్ణోపాన్తచరన్నేత్రఖఞ్జరీటమనోహరమ్ ।। ౪౨.

మెరిసే మెరుపులాంటి కుండలాలతో ప్రకాశిస్తూ, చెవుల దగ్గర తిరిగే కన్నులతో, ఆకర్షణీయమైన కుచ్చుతో అలరించేవాడు.

కుఞ్జకుఞ్జప్రియావృన్దవిలాసరతిలమ్పటమ్। పీతామ్బరధరం దివ్యం చన్దనాలేపమణ్డితమ్ ।। ౪౨.

కుఞ్జాల్లో ప్రియ సఖులతో వినోదాలలో మునిగి, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, దివ్యంగా, చందనంతో అలంకరించబడి ఉన్నవాడు.

అధరామృత సంసిక్తవేణునాదేన వల్లవీః। మోహయన్తఞ్చిదానన్దమనఙ్గమదభఞ్జనమ్ ।। ౪౨.

తన దిగువ పెదవితో అమృతాన్ని తడిపిన వెణువు స్వరంతో గోపికలను మోహింపజేసి, ఆ పరమానందాన్ని, మన్మథుని గర్వాన్ని చెదరగొట్టాడు.

కోటికామకలాపూర్ణం కోటిచన్ద్రాంశునిర్మలమ్। త్రిరేఖకమ్ఠవిలసద్రత్నగుఞ్జామృగా కులమ్ ।। ౪౨.

కోటికోట్ల మనోరథాలతో నిండినది, కోటి చంద్రుల కాంతిలా నిర్మలమైనది, మెడపై మూడు గీతలతో మెరిసే రత్నాల దండలు ధరించిన మృగాల సమూహంతో అలంకరించబడింది.

యమునాపులినే తుఙ్గే తమాలవనకాననే। కదమ్బచమ్పకాశోకపారిజాతమనోహరే ।। ౪౨.

యమునా తీరంలోని ఎత్తైన ప్రదేశంలో, తమాలవనాల్లో, కదంబ, చంపక, అశోక, పారిజాత వృక్షాలతో ఆకర్షణీయంగా ఉంది.

శిఖిపారావతశుకపికకోలాహలాకులే। నిరోధార్థం గవామేవ ధావమానమితస్తతః ।। ౪౨.

నెమళ్ళు, పావురాలు, శుకపక్షులు, కోయిలల కిలకిలారావాలతో నిండిన ఆ ప్రదేశంలో, ఆవులను అదుపులో పెట్టేందుకు అతడు ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తాడు.

రాధావిలాసరసికం కృష్ణాఖ్యం పురుషం పరమ్। శ్రుతవానస్మి వేదేభ్యో యతస్తద్గోచరోఽభవత్ ।। ౪౨.

రాధా వినోదాన్ని ఆస్వాదించే కృష్ణుడు అనే పరమ పురుషుని గురించి వేదాల ద్వారా నేను విన్నాను; ఆయన వేదాల ద్వారా అందరికీ అందుబాటులోకి వచ్చాడు.

ఏవం బ్రహ్మణి చిన్మాత్రే నిర్గుణే భేదవర్జితే। గోలోకసంజ్ఞికే కృష్ణో దీవ్యతీతి శ్రుతం మయా ।। ౪౨.

బ్రహ్మం అనే పరమ చైతన్య స్వరూపంలో, గుణరహితంగా, భేదం లేని గోలొకంలో కృష్ణుడు వెలుగుతాడని నేను విన్నాను.

నాతః పరతరం కిఞ్చిన్నిగమాగమయోరపి। తథాపి నిగమో వక్తి హ్యక్షరాత్ పరతః పరః ।। ౪౨.

ఇదానికంటే ఎవరూ ఎత్తైనవారు లేరు, వేదాల్లోనైనా, ఆగమాల్లోనైనా కాదు; అయినా వేదం మాత్రం అక్షరానికి మించినవాడొకడున్నాడని చెబుతుంది.

గోలోకవాసీ భగవానక్షరాత్పర ఉచ్యతే। తస్మాదపి పరః కోఽసౌ గీయతే శ్రుతిభిః సదా ।। ౪౨.

గోలొకంలో నివసించే భగవంతుడు అక్షరానికి మించినవాడని అంటారు; మరి దానికన్నా ఎత్తైనవాడెవరో శాస్త్రాలు ఎల్లప్పుడూ గానం చేస్తాయి.

ఉద్దిష్టో వేద వచనైర్విశేషో జ్ఞాయతే కథమ్। శ్రుతేర్వార్థోఽన్యథా బోధ్యః పరతస్త్వక్షరాదితి ।। ౪౨.

వేద వాక్యాల ద్వారా చూపబడిన ఈ భేదాన్ని ఎలా తెలుసుకోవాలి? వేదార్థాన్ని వేరే విధంగా గ్రహించాలి: అక్షరానికి మించినవాడొకడు ఉన్నాడు.

శ్రుత్యర్థే సంశయాపన్నో వ్యాసః సత్యవతీసుతః। విచారయామాస చిరం న ప్రపేదే యథాతథమ్ ।। ౪౨.

శాస్త్రార్థంలో సందేహానికి లోనైన సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు, చాలా కాలం ఆలోచించినా, నిజమైన సత్యాన్ని తెలుసుకోలేకపోయాడు.

సూత ఉవాచ।। విచారయన్నపి మునిర్నాప వేదార్థనిశ్చయమ్। వేదో నారాయణః సాక్షాద్యత్ర ముహ్యన్తి సూరయః ।। ౪౨.

సూతుడు చెప్పాడు: ఆ ముని ఎంత ఆలోచించినా వేదార్థాన్ని ఖచ్చితంగా గ్రహించలేకపోయాడు; వేదం నారాయణ స్వరూపమే, అందులో మునులు కూడా మాయలో పడతారు.

తథాపి మహతీమార్త్తిం సతాం హృదయతాపినీమ్। పునర్విచారయామాస కం వ్రజామి కరోమి కిమ్ ।। ౪౨.

అయినా, దుర్భరమైన బాధతో, సజ్జనుల హృదయాలను కలచివేసే దుఃఖంతో, 'ఎవరివద్దకు వెళ్లాలి? ఏమి చేయాలి?' అని మళ్లీ ఆలోచించాడు.