వాయుపురాణమ్

ఏవమష్టాదశోక్తాని పురాణాని బృహన్తి చ। పురాణేష్వేషు బహవో ధర్మాస్తే వినిరూపితాః ।। ౪౨.

ఇలా పదెనిమిది పురాణాలు విస్తృతంగా వివరించబడ్డాయి. ఈ పురాణాలలో అనేక ధర్మాలు వివరించబడ్డాయి.

రాగిణాఞ్చ విరాగాణాం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్ గృహస్థానాం వనస్థానాం స్త్రీశూద్రాణాం విశేషతః ।। ౪౨.

ఆసక్తులకైనా, విరక్తులకైనా, వ్రతాచారులకు, బ్రహ్మచారులకు, గృహస్థులకు, వనవాసులకు, ముఖ్యంగా స్త్రీలకు, శూద్రులకు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది.

బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం యే చ సఙ్కరజాతయః। గఙ్గాద్యా యా మహానద్యో యజ్ఞవ్రతతపాంసి చ ।। ౪౨.

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, ఇతర మిశ్రజాతులు, గంగా మొదలైన మహానదులు, యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, తపస్సులు — వీటన్నింటికీ ఇది వర్తిస్తుంది.

అనేకవిధదానాని యమాశ్చ నియమైః సహ। యోగధర్మా బహువిధాః సాంఖ్యా భాగవతాస్తథా ।। ౪౨.

వివిధ రకాల దానాలు, నియమాలు, యమాలు, యోగానికి సంబంధించిన అనేక విధుల ధర్మాలు, సాంఖ్య, భాగవత మార్గాలు కూడా ఇందులో చెప్పబడ్డాయి.

భక్తిమార్గా జ్ఞానమార్గా వైరాగ్యానిలనీరజాః। ఉపాసనవిధిశ్చోక్తః కర్మసంశుద్ధిచేతసామ్ ।। ౪౨.

భక్తి మార్గాలు, జ్ఞాన మార్గాలు, విరక్తి వలన పవిత్రమైన వారు, కర్మశుద్ధితో మనస్సు శుభ్రపరచుకున్నవారి కోసం చెప్పిన ఉపాసన విధానాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.

బ్రాహ్మం శైవం వైష్ణవం చ సౌరం శాక్తం తథార్హతమ్। షడ్దర్శనాని చోక్తాని స్వభావనియతాని చ ।। ౪౨.

బ్రహ్మ, శైవ, వైష్ణవ, సౌర, శాక్త, అర్హత సంప్రదాయాలు, ఆరు తత్వశాస్త్రాలు — ఇవన్నీ కూడా స్వభావప్రకారం ఏర్పడినవే అని చెప్పబడింది.

ఏతదన్యచ్చ వివిధం పురాణేషు నిరుపితమ్। అతః పరం కిమప్యస్తి న వా బోద్ధవ్యముత్తమమ్ ।। ౪౨.

ఇవి మాత్రమే కాకుండా అనేక విధాలైన విషయాలు పురాణాలలో వివరించబడ్డాయి. ఇవి మించినది, లేదా ఇంకా గొప్పది తెలుసుకోవాల్సినదేమీ లేదు.

న జ్ఞాయేత యది వ్యాసో గోపయేదథ వా భవాన్ । అత్ర నః సంశయం ఛిన్ధి పూర్ణః పౌరాణికో యతః ।। ౪౨.

వ్యాసుడు తెలియకపోయినా, దాచిపెట్టినా, లేదా మీరు దాచినా, దయచేసి మా సందేహాన్ని నివృత్తి చేయండి. మీరు సంపూర్ణంగా పురాణాలను తెలిసినవారు.

సూత ఉవాచ।। శ్రృణు శౌనక వక్ష్యామి ప్రశ్రమేనం సుదుర్లభమ్। అతిగోప్యతరం దివ్యమనాఖ్యేయం ప్రచక్షతే ।। ౪౨.

సూతుడు చెప్పాడు: శౌనకా! నేను నీకు అత్యంత అరుదైన, అత్యంత రహస్యమైన, దివ్యమైన, వర్ణించలేని ఈ ఉపదేశాన్ని చెప్పబోతున్నాను. విను.

పరాశరసుతో వ్యాసః కృత్వా పౌరాణికీం కథామ్। సర్వవేదార్థఘటితాం చిన్తయామాస చేతసి ।। ౪౨.

పరాశరుని కుమారుడైన వ్యాసుడు, పురాణకథను రచించి, అన్ని వేదార్థాలను కలిపి, దాని తాత్పర్యాన్ని తన మనస్సులో ఆలోచించాడు.

వర్ణాశ్రమవతాం ధర్మో మయా సమ్యగుదాహృతః। ముక్తిమార్గా బహువిధా ఉక్తా వేదావిరోధతః ।। ౪౨.

వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను నేను సరిగ్గా వివరించాను. ముక్తికి సంబంధించిన అనేక మార్గాలను వేదాలకు విరుద్ధంగా కాకుండా చెప్పాను.

జీవేశ్వరబ్రహ్మభేదో నిరస్తః సూత్రనిర్ణయే। నిరూపితం పరం బ్రహ్మ శ్రుతియుక్తవిచారతః ।। ౪౨.

జీవుడు, ఈశ్వరుడు, బ్రహ్మం వేర్వేరు అనే భావనను సూత్రాలలో ఖండించబడింది. శ్రుతి, యుక్తి ఆధారంగా పరబ్రహ్మం స్థాపించబడింది.

అక్షరం పరమం బ్రహ్మ పరమాత్మా పరం పదమ్। యదర్థం బ్రహ్మచర్యాదివానప్రస్థయతివ్రతమ్ ।। ౪౨.

అక్షరమైన పరబ్రహ్మం, పరమాత్మ, పరపదాన్ని పొందడానికే బ్రహ్మచర్యం, వనప్రస్థం, యతివ్రతం వంటి వ్రతాలు ఆచరిస్తారు.

ఆచరన్తి మహాప్రాజ్ఞా ధారణాఞ్చ పృథగ్విధామ్। ఆసనం ప్రాణరోధశ్చ ప్రత్యాహారశ్చ ధారణా ।। ౪౨.

మహాపండితులు వివిధ విధాల ధారణ, ఆసనం, ప్రాణాయామం, ఇంద్రియనిగ్రహం, ధారణ వంటి సాధనలను ఆచరిస్తారు.

ధ్యానం సమాధిరేతాని యమైశ్చ నియమైః సహ। అష్టాఙ్గాని యదర్థఞ్చ చరన్తి మునిపుఙ్గవాః ।। ౪౨.

ధ్యానం, సమాధి, యమాలు, నియమాలతో కూడిన ఈ ఎనిమిది భాగాల యోగాన్ని మునులలో శ్రేష్ఠులు ఆచరిస్తారు.

యదర్థం కర్మ కుర్వన్తి వేదాజ్ఞామాత్రతత్పరాః। పరార్పణధియా సమ్యగ్ నిష్కామాః కలిలోజ్ఝితాః ।। ౪౨.

దానికి కోసం వారు వేద ఆజ్ఞను మాత్రమే ధ్యానించి, పరమాత్మకు అర్పణ భావంతో, కోరికలు లేకుండా, కల్మషం లేకుండా కర్మలు చేయుతారు.

యజ్జ్ఞప్తయే నిరాకర్త్తుం పాపాచరణమాత్మనః। గఙ్గాదితీర్థచర్యాణి నిషేవన్తే శుచివ్రతాః ।। ౪౨.

దాని జ్ఞానాన్ని పొందడానికి, పాపాచరణాన్ని తొలగించడానికి, పవిత్ర వ్రతాలు పాటించే వారు గంగా మొదలైన తీర్థయాత్రలు చేస్తారు.

తద్బ్రహ్మ పరమం శుద్ధమనాద్యన్తమనామయమ్। నిత్యం సర్వగతం స్థాణు కూటస్థం కూటవిర్జితమ్ ।। ౪౨.

ఆ బ్రహ్మం పరమమైనది, పవిత్రమైనది, ఆద్యంతరహితమైనది, దుఃఖరహితమైనది, నిత్యమైనది, అన్ని చోట్ల ఉన్నది, స్థిరమైనది, మాయకు అతీతమైనది.

సర్వేన్ద్రియచరాభాసం ప్రాకృతేన్ద్రియవర్జితమ్। దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నం నిత్యం చిన్మాత్రమవ్యయమ్ ।। ౪౨.

అది అన్ని ఇంద్రియాల క్రియలా కనిపించినా, అసలు ఇంద్రియాలు లేవు. దిక్కు, కాలం మొదలైన వాటికి అతీతమైనది, నిత్యమైన చైతన్యస్వరూపమైనది, అవినాశమైనది.

అధ్యాస్తం సర్పవద్యత్ర విశ్వమేతత్ప్రకాశతే। విశ్వస్మిన్నపి చాన్వేతి నిర్వికారశ్చ రజ్జువత్ ।। ౪౨.

ఈ జగత్తు ఎక్కడ పాము లాగా ఒక దారంపై మాయగా కనిపిస్తుందో, అక్కడ ఆ దారిలా, జగత్తులో ఉన్నా, ఏ మార్పు లేకుండా ఉంటుంది.

సమ్యగ్విచారితం యద్వత్ఫేనోర్మిబుద్బుదోదకమ్। తథా విచారితం బ్రహ్మ విశ్వస్మాన్న పృథగ్భవేత్ ।। ౪౨.

ఎలా ఫెనం, అలలు, బుడబుడలు అన్నీ బాగా పరిశీలిస్తే నీళ్లే అని తెలుస్తుందో, అలాగే బ్రహ్మం కూడా సరిగ్గా తెలుసుకుంటే, ఈ జగత్తు నుండి వేరుగా ఉండదు.

సర్వం బ్రహ్మైవ నానాత్వం నాస్తీతి నిగమా జగుః। యస్మాద్భవన్తి బ్రహ్మాణ్డ కోటయో న భవన్తి చ ।। ౪౨.

అన్నీ బ్రహ్మమే, భిన్నత్వం లేదు అని వేదాలు చెబుతున్నాయి. ఎందుకంటే, బ్రహ్మం నుంచే కోటి బ్రహ్మాండాలు పుట్టి, వేరుగా లేవు.

యదున్మేషనిమేషాభ్యాం జగతాం ప్రలయోదయౌ। భవేతాం యా పరా శక్తిర్యదాధారతయా స్థితా ।। ౪౨.

కళ్ళు తెరిచినపుడు, మూసినపుడు, లోకాల ఉద్భవం, లయం జరుగుతాయంటే, ఆ పరాశక్తి ఆధారంగా నిలిచి ఉంది.

యస్మిన్నిదం యతశ్చేదం యేనేదం యదిదం స్మృతమ్। యదజ్ఞానాజ్జగద్భాతి యస్మిన్ జ్ఞాతే జగన్న హి ।। ౪౨.

ఇది ఎక్కడ ఉంది, దేనిలోంచి పుట్టింది, దేనివల్ల గుర్తు వస్తుంది, అజ్ఞానంతో జగత్తుగా కనిపిస్తుంది, దాన్ని తెలుసుకుంటే జగత్తు ఉండదు.

అసత్యం యజ్జడం దుఃఖమవస్త్వితి నిరూపితమ్। విపరీతమతో యద్వై సచ్చిదానన్దమూర్త్తికమ్ ।। ౪౨.

అసత్యమైనది, జడమైనది, దుఃఖమయమైనది అనర్ధమే అని నిర్ణయించారు. అందుకే, దీనికి విరుద్ధంగా ఉన్నది సచ్చిదానంద స్వరూపమే.

జీవే జాగ్రతి విశ్వాఖ్యం స్వప్నే యత్తైజసం స్మృతమ్ । సుషుప్తౌ ప్రాజ్ఞసంజ్ఞం తత్సర్వావస్థాసు సంస్మృతమ్ ।। ౪౨.

జీవుడు జాగ్రత్తిలో 'విశ్వ' అని, స్వప్నంలో 'తైజస' అని, సుషుప్తిలో 'ప్రాజ్ఞ' అని పిలవబడతాడు. ఇలా అన్ని స్థితుల్లో గుర్తు చేయబడతాడు.

యచ్చక్షుషాం చక్షురథ శ్రోత్రాణాం శ్రోత్రమస్తి చ। త్వక్ త్వచాం రసనం తస్య ప్రాణం ప్రాణస్య యద్విదుః ।। ౪౨.

కళ్ళకు కన్ను, చెవులకు చెవి, చర్మాలకు చర్మం, నాలుకలకు నాలుక, ప్రాణాలకు ప్రాణం అని జ్ఞానులు తెలుసుకున్నారు.

బుద్ధిర్జ్ఞానేన చ ప్రాణాః క్రియాశక్త్యా నిరన్తరమ్। యన్నేశిరి సమభ్యేతుం జ్ఞాతుం చ పరమార్థతః ।। ౪౨.

బుద్ధి జ్ఞానంతో పనిచేస్తుంది, ప్రాణాలు కర్మశక్తితో నడుస్తాయి. అయినా, దానిని ఎవ్వరూ పూర్తిగా నియంత్రించలేరు, తెలుసుకోలేరు. అది పరమార్థం.

రజ్జావహిర్మరౌ వారి నీలిమా గగనే యథా। అసద్విశ్వమిదం భాతి యస్మిన్నజ్ఞానకల్పితమ్ ।। ౪౨.

దారి పాములా, ఎడారిలో నీరు మాయగా, ఆకాశంలో నీలం లాగా, అజ్ఞానంతో ఊహించబడిన ఈ జగత్తు అసత్యంగా కనిపిస్తుంది.