వాయుపురాణమ్

ప్రవృత్తే పూర్వతః పూర్వం పునః సర్గే ప్రపత్స్యతే। అజ్ఞాగుణైః ప్రవర్త్తన్తే రజఃసత్త్వతమాత్మకమ్ ।। ౪౧.

కార్యప్రవృత్తి ప్రారంభమైనప్పుడు, సృష్టి మళ్లీ జరుగుతుంది. అవి అజ్ఞాన గుణాలతో, రజస్సు, సత్వం, తమస్సు స్వభావాలతో ప్రవర్తిస్తాయి.

ప్రవృత్తికాలే రజసాభిపన్నమహత్త్వభూతాదివిశేష్యతాఞ్చ। విశేషతాం చేన్ద్రియతాఞ్చ యాన్తి గుణావసానే పతిభిర్మనుష్యాః ।। ౪౧.

కార్యకాలంలో రజోగుణంతో, మహత్త్వం, విశేషత్వం, ఇంద్రియత్వాన్ని పొందుతారు. గుణాలు ముగిసినప్పుడు, మనుషులు తమ ప్రభువులతో ప్రత్యేకతను, వ్యక్తిత్వాన్ని పొందుతారు.

సత్యాభిధ్యాయినస్తస్య ధ్యాయినః సన్నిమిత్తకమ్। రజఃసత్త్వతమా వ్యక్తా విధర్మ్మాణః పరస్పరమ్ ।। ౪౧.

సత్యాన్ని ధ్యానించే వారు, కారణంతో ధ్యానం చేస్తూ, రజస్సు, సత్వం, తమస్సును స్పష్టంగా ప్రదర్శిస్తారు. వీరి స్వభావాలు పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉంటాయి.

ఆద్యన్తే సంప్రపత్స్యన్తే క్షేత్రతజ్జ్ఞాస్తు సర్వశః। సంసిద్ధకార్య్యకరణా ఉత్పద్యన్తేఽభిమానినః ।। ౪౧.

ప్రారంభంలోనూ, ముగింపులోనూ, అన్ని క్షేత్రజ్ఞులు ముందుకు సాగుతారు. కార్యాన్ని, సాధనాన్ని సాధించిన వారు, అభిమానం కలిగి పుడతారు.

సర్వే సత్వాః ప్రపద్యన్తే హ్యవ్యక్తాత్పూర్వమేవ చ। ప్రసూతే యా చ సువహాః సాధికాశ్చాప్యసాధికా ।। ౪౧.

అన్ని జీవులు అవ్యక్తం నుండి ముందే ఉద్భవిస్తాయి. ఏది పుట్టినా, సాధనమున్నవారు, లేనివారు రెండూ ఉంటారు.

సంసరన్తస్తు తే సర్వే స్తానప్రకరణైః సహ। కార్య్యాణి ప్రతిపత్స్యన్తే ఉత్పద్యన్తే పునః పునః ।। ౪౧.

వారు అందరూ స్థలాలు, సందర్భాలతో కలిసి సంచరిస్తారు. కార్యాలను స్వీకరించి, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తారు.

గుణమాత్రాత్మకాశ్చైవ ధర్మ్మాధర్మ్మౌ పరస్పరమ్। ఆరప్సన్తీహ చాన్యోన్యం వరేణానుగ్రహేణ చ ।। ౪౧.

ధర్మం, అధర్మం రెండూ గుణమాత్ర స్వభావంతో, ఒకదానికొకటి ఇక్కడ చేపట్టి, ఉత్తముని అనుగ్రహంతో పరస్పరం కొనసాగుతాయి.

సర్వే తుల్యాః ప్రసృష్టార్థం సర్గ్గదౌ యాన్తి విక్రియామ్। గుణాస్తత్ప్రతిధావన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే ।। ౪౧.

సృష్టి ప్రారంభంలో అందరూ సమానంగానే ఉంటారు. ఆ తర్వాత వారి వారి లక్ష్యాల కోసం గుణాలు మారిపోతూ, వారిని అనుసరిస్తుంటాయి. అందుకే, ఎవరికైతే ఏ గుణం కలిగిందో, అది వారికే ఇష్టంగా అనిపిస్తుంది.

గుణాస్తే యాని సర్వాణి ప్రాక్ దృష్టేః ప్రతిపేదిరే। తాన్యేవ ప్రతిపద్యన్తే సృష్టమానాః పునః పునః ।। ౪౧.

సృష్టికి ముందు పొందిన అన్ని గుణాలనూ, జీవులు ప్రతి సృష్టిలో మళ్లీ మళ్లీ పొందుతుంటారు.

హింస్రాహింస్రే మృదుక్రూరే ధర్మ్మాధర్మ్మావృతానృతే। తద్భావితాః ప్రపద్యన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే ।। ౪౧.

హింసా, అహింస, మృదుత్వం, క్రూరత్వం, ధర్మం, అధర్మం, సత్యం, అసత్యం—ఈ లక్షణాల ప్రకారం జీవులు ఆ స్వభావాలను స్వీకరిస్తారు. అందుకే, ఎవరికైతే ఏ స్వభావం కలిగిందో, అది వారికే ఇష్టంగా ఉంటుంది.

మహాభూతేషు నానాత్వమిన్ద్రియార్థేషు మూర్త్తిషు। విప్రయోగాశ్చ భూతానాం యుణోభ్యః సంప్రవర్త్తతే ।। ౪౧.

మహాభూతాల్లో, ఇంద్రియార్థాల్లో, రూపాల్లో విభిన్నతలు కలుగుతాయి. జీవుల కలయికల వల్లే వేరు వేరు అవడాలు జరుగుతుంటాయి.

ఇత్యేష వో మయా ఖ్యాతః పునః సర్గః సమాసతః। సమాసాదేవ వక్ష్యామి బ్రహ్మణోఽథ సముద్భవమ్ ।। ౪౧.

ఇలా కొత్త సృష్టిని సంక్షిప్తంగా మీకు వివరించాను. ఇప్పుడు బ్రహ్ముడి ఉద్భవాన్ని కూడా సంక్షిప్తంగా చెబుతాను.

అవ్యక్తాత్కారణాత్తస్మాన్నిత్యాత్సదసదాత్మకాత్। ప్రధాన పురుషాభ్యాన్తు జాయతే చ మహేశ్వరః ।। ౪౧.

అవ్యక్తమైన, శాశ్వతమైన, సత్-అసత్ స్వరూపమైన కారణం నుండి ప్రాధానం, పురుషుడు కలుగుతారు. వీరిద్దరి నుండి మహేశ్వరుడు జన్మిస్తాడు.

స పునః సమ్భావయితా జాయతే బ్రహ్మసంజ్ఞితః। సృజతే స పునర్లోకానభిమానగుణాత్మకాన్ ।। ౪౧.

ఆయనే మళ్లీ సృష్టికర్తగా బ్రహ్మ అని పిలవబడతాడు. ఆయనే తన స్వభావం, గుణాలతో కూడిన లోకాలను సృష్టిస్తాడు.

అహఙ్కారస్తు మహతస్తస్మాద్భూతాని చాత్మనః। యుగపత్ సమ్ప్రవర్త్తన్తే భూతాన్యేవేన్ద్రియాణి చ। భూతభేదాశ్చ భూతేభ్య ఇతి సర్గః ప్రవర్త్తతే ।। ౪౧.

మహత్తు నుండి అహంకారం, దానివల్ల భూతాలు, ఆత్మ జన్మిస్తాయి. ఒకేసారి భూతాలు, ఇంద్రియాలు ప్రవర్తిస్తాయి. భూతాల నుంచే వేర్వేరు రూపాలు ఏర్పడతాయి. ఇలా సృష్టి కొనసాగుతుంది.

విస్తరావయవస్తేషాం యథాప్రజ్ఞం యథాశ్రుతమ్। కీర్త్తితం వో యథా పూర్వం తథైవాభ్యుపధార్య్యతామ్ ।। ౪౧.

ఇవి అన్ని వివరంగా, మీరు తెలుసుకున్న విధంగా, వినిన విధంగా, మునుపు చెప్పినట్టే మీకు వివరించాను. అలాగే అవి గ్రహించండి.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా నైమిషేయాస్తదానీం లోకోత్పత్తిం సంస్థితిం చ వ్యయఞ్చ। తస్మిన్ సత్రేఽవభృథం ప్రాప్య శుద్ధాః పుణ్యం లోకమృషయః ప్రాప్నువన్తి ।। ౪౧.

ఇవి విని, నైమిశారణ్యంలో ఉన్న ఋషులు లోకాల సృష్టి, స్థితి, లయాన్ని తెలుసుకున్నారు. ఆ యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత పవిత్రులై, పుణ్య లోకాన్ని పొందారు.

యథా యూయం విధివద్దేవతాదీనిష్ట్వా చైవావభృథం ప్రాప్య శుద్ధాః। త్యక్త్వా దేహానాయుషోఽన్తే కృతార్థాన్పుణ్యాఁల్లోకాన్ప్రాప్య యథేష్టం చరిష్యథ ।। ౪౧.

మీరు కూడా విధిగా దేవతలను పూజించి, అవభృథస్నానం చేసి, పవిత్రులై, జీవితాంతంలో శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత, మీ కార్యాలు నెరవేర్చుకుని, పుణ్య లోకాలను చేరి, మీ ఇష్టానుసారం సంచరిస్తారు.

ఏతే తే నైమిషేయా వై ఇష్ట్వా సృష్ట్వా చ వై తదా। జగ్ముశ్చావభృధస్నాతాః స్వర్గం సర్వే తు సత్రిణః ।। ౪౧.

అలా నైమిశారణ్య ఋషులు యజ్ఞాలు చేసి, ఆచారాలు నిర్వహించి, అవభృథస్నానం చేసిన తర్వాత, అందరూ స్వర్గంలోకి వెళ్లారు.

విప్రాస్తథా యూయమపి చేష్ట్వా బహువిధైర్మఖైః । ఆయుషోఽన్తే తతః స్వర్గం గన్తారః స్థ ద్విజోత్తమాః ।। ౪౧.

అలాగే, మీరు కూడా అనేక విధాలైన యజ్ఞాలు నిర్వహించి, జీవితాంతంలో స్వర్గానికి వెళ్లగలుగుతారు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

ప్రక్రియా ప్రథమే పాదే కథావస్తుపరిగ్రహః। అనుషఙ్గ ఉపోద్వాత ఉపసంహార ఏవ చ ।। ౪౧.

ప్రక్రియ, మొదటి భాగం, విషయాల వివరాలు, అనుసంధానం, ఉపోద్ఘాతం, ముగింపు—ఇవి విభాగాలు.

ఏవమేతచ్చతుష్పాదం పురాణం లోకసమ్మతమ్। ఉవాచ భగవాన్ సాక్షాద్వాయుర్లోకహితే రతః ।। ౪౧.

ఇలా, ఈ నాలుగు భాగాలుగా ఉన్న పురాణాన్ని, లోకానికి ప్రియమైన వాయుదేవుడు స్వయంగా చెప్పారు.

నైమిషే సత్రమాసాద్య మునిభ్యో మునిసత్తమాః । తత్ప్రసాదాదసందిగ్ధం భూతోత్పత్తిలయాని చ ।। ౪౧.

నైమిశారణ్యంలో యజ్ఞానికి హాజరైన మునిశ్రేష్ఠులు, వాయుదేవుని అనుగ్రహంతో, భూతాల ఉద్భవం, లయాన్ని సందేహం లేకుండా తెలుసుకున్నారు.

ప్రాధానికీమిమాం సృష్టిం తథైవేశ్వరకారితామ్। సమ్యగ్విదిత్వా మేధావీ న మోహమధిగచ్ఛతి ।। ౪౧.

ఈ ప్రాధానిక సృష్టిని, అలాగే భగవంతుని కార్యాలను సరిగ్గా తెలుసుకున్న జ్ఞాని, మాయలో పడడు.

ఇదం యో బ్రాహ్మణో విద్వానితిహాసం పురాతనమ్। శ్రృణుయాచ్ఛ్రావయేద్వాపి తథాధ్యాపయతేఽపి చ ।। ౪౧.

ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఎవరైనా బ్రాహ్మణుడు తెలుసుకున్నా, వినినా, ఇతరులకు వినిపించినా, లేదా బోధించినా,

స్థానేషు స మహేన్ద్రస్య మోదతే శాశ్వతీః సమాః। బ్రహ్మసాయుజ్యగో భూత్వా బ్రహ్మణా సహ మోక్ష్యతే ।। ౪౧.

మహేంద్రుని లోకాల్లో, అతడు ఎన్నో యుగాల పాటు ఆనందంగా ఉంటాడు. తరువాత బ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొంది, బ్రహ్మతో కలసి మోక్షాన్ని పొందుతాడు.

తేషాం కీర్త్తిమతాం కీర్త్తిం ప్రజేశానాం మహాత్మనామ్। ప్రథయన్పృథివీశానాం బ్రహ్మభూయాయ గచ్ఛతి ।। ౪౧.

ప్రపంచ పాలకులైన మహాత్ముల కీర్తిని, భూమిపాలకుల కీర్తిని ప్రచారం చేస్తూ, వారు బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతారు.

ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుణ్యం వేదైశ్చ సమ్మతమ్। కృష్ణద్వైపాయనేనోక్తం పురాణం బ్రహ్మవాదినా ।। ౪౧.

బ్రహ్మతత్వాన్ని వివరించిన కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పిన ఈ పురాణం, ధన్యమైనది, కీర్తిని ఇస్తుంది, ఆయుష్షును పెంచుతుంది, పుణ్యాన్ని కలిగిస్తుంది, వేదాలు కూడా దీనిని సమ్మతించాయి.

మన్వన్తరేశ్వరాణాం చ యః కీర్తిం ప్రథయేదిమామ్। దేవతానామృషీణాఞ్చ భూరిద్రవిణతేజసామ్। స సర్వైర్ముచ్యతే పాపైః పుణ్యఞ్చ మహదాప్నుయాత్ ।। ౪౧.

మన్వంతరాధిపతులు, దేవతలు, మహా సంపద, తేజస్సు కలిగిన ఋషుల కీర్తిని ఎవరు ప్రచారం చేస్తారో, వారు అన్నిపాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు, గొప్ప పుణ్యాన్ని సంపాదిస్తారు.