వాయుపురాణమ్

శుద్ధత్వాన్న తు దేశ్యో వై దృష్టత్వాత్సమదర్శనః। ఆత్మప్రత్యయకారీ సారనూనఞ్చాపి హేతుకమ్। భావగ్రాహ్యమనుమాన్యం చిన్తయన్న ప్రముహ్యతే ।। ౪౦.

పవిత్రత వల్ల అది చూపించదగినది కాదు. చూస్తున్నందున అది సాధారణంగా గ్రహించదగినది కాదు. అది స్వయంగా తెలుస్తుంది, అసలు లోపం లేకుండా ఉంటుంది, కారణం లేనిది. దాని స్వరూపాన్ని ఊహించి తెలుసుకుంటే, మనసు మాయలో పడదు.

యదా పశ్యతి జ్ఞాతారం శాన్తార్థం దర్శనాత్మకమ్। దృశ్యాదృశ్యేషు నిర్ద్దేశ్యం తదా తదుద్ధరం వరమ్ ।। ౪౦.

శాంతమైన స్వరూపం, దర్శనమయమైన జ్ఞాతను ఎవరైనా చూస్తే, కనిపించేదీ కానిదీ దాటి ఉన్నదాన్ని తెలుసుకుంటే, అప్పుడు ఆ పరమ మోక్షం లభిస్తుంది.

ఏవం జ్ఞాత్వా స విజ్ఞాతా తతః శాన్తిం నియచ్ఛతి। కార్య్యే చ కారణే చైవ బుద్ధ్యాదౌ భౌతికే తదా ।। ౪౦.

ఇలా తెలుసుకున్నవాడు శాంతిని పొందుతాడు. ఫలితంలోనూ, కారణంలోనూ, బుద్ధి మొదలైన భౌతిక అంశాల్లోనూ అప్పుడు శాంతి కలుగుతుంది.

సంప్రయుక్తో వియుక్తో వా జీవతో వా మృతస్య చ। విజ్ఞాతా న చ దృశ్యేత పృథక్త్వేనేహ సర్వ్వశః ।। ౪౦.

కలిసివున్నా, విడిపోయినా, బ్రతికినా, చనిపోయినా, ఆ జ్ఞాత ఎప్పుడూ పూర్తిగా వేరుగా కనిపించదు.

స్వేనాత్మానం తమాత్మానం కారణాత్మా నియచ్ఛతి। ప్రకృతౌ కారణే చైవ స్వాత్మన్యేవోపతిష్ఠతి ।। ౪౦.

తన స్వంత ఆత్మతో ఆ కారణాత్మ తనను తాను నియంత్రిస్తుంది. ప్రకృతిలోనూ, కారణంలోనూ, తనలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.

అస్తి నాస్తీతి సోఽన్యో వా ఇహాముత్రేతి వా పునః। ఏకత్వం వా పృథక్త్వం వా క్షేత్రజ్ఞపురుషేతి వా ।। ౪౦.

అది ఉంది, లేదు, వేరేది, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, ఒకటిగా లేదా వేర్వేరు రూపాల్లోనూ, క్షేత్రజ్ఞుడిగా లేదా పురుషుడిగా ఉన్నా కూడా.

ఆత్మవాన్ స నిరాత్మా వా చేతనోఽచేతనోఽపి వా। కర్త్తా వా సోఽప్యకర్త్తా వా భోక్తా వా భోజ్యమేవ వా ।। ౪౦.

ఆత్మ కలిగినవాడైనా, ఆత్మ లేనివాడైనా, చైతన్యవంతుడైనా, చైతన్యం లేనివాడైనా, కర్త అయినా, కర్త కాదైనా, అనుభవించేవాడైనా, అనుభవించదగినదైనా.

యజ్జ్ఞాత్వా న నివర్త్తన్తే క్షేత్రజ్ఞే తు నిరఞ్జనే। అవాచ్యం తదనాఖ్యానాదగ్రాహ్యత్వాదహేతుని ।। ౪౦.

దాన్ని తెలుసుకున్నవారు తిరిగి జన్మించరు. ఆ మచ్చలేని క్షేత్రజ్ఞుని గురించి చెప్పలేం, అది చెప్పదగినది కాదు, గ్రహించదగినది కాదు, కారణం లేనిది.

అప్రతర్క్యమచిన్త్యత్వాదవాప్యత్వాచ్చ సర్వశః। నాభిలిమ్పతి తత్తత్త్వం సమ్ప్రాప్య మనసా సహ ।। ౪౦.

అది తర్కించదగినది కాదు, ఆలోచించదగినది కాదు, పూర్తిగా అందుకోలేనిది. మనసుతో కలసి దాన్ని చేరినవాడు, ఆ సత్యాన్ని పొందినవాడు, మళ్లీ కలుషితుడవడు కాదు.

క్షేత్రేజ్ఞే నిర్గుణే శుద్ధే శాన్తే క్షీణే నిరఞ్జనే। వ్యపే(యే)తసుఖదుఃఖే చ నిరుద్ధే శాన్తిమాగతే ।। ౪౦.

క్షేత్రజ్ఞుడు గుణరహితుడు, పవిత్రుడు, శాంతుడు, క్షీణించిపోయినవాడు, మచ్చలేనివాడు, సుఖదుఃఖాలను దాటి, నియమించబడినవాడు, శాంతిలో స్థిరమైనవాడు.

నిరాత్మకే పునస్తస్మిన్వాచ్యావాచ్యో న విద్యతే। ఏతౌ సంహారవిస్తారౌ వ్యక్తావ్యక్తౌ తతః పునః ।। ౪౦.

ఆత్మ లేనిదానిలో చెప్పదగినదీ, చెప్పలేనిదీ ఉండవు. ఆ రెండు—లయమూ, విస్తారమూ, వ్యక్తమూ, అవ్యక్తమూ—అదే నుండి మళ్లీ ఉద్భవిస్తాయి.

సృజతే గ్రసతే చైవ గ్రస్తః పర్యవతిష్ఠతే। క్షేత్రజ్ఞాధిష్ఠితం సర్వం పునః సర్వం ప్రవర్త్తతే ।। ౪౦.

ఇది సృష్టిస్తుంది, మింగేస్తుంది, మింగబడిన తర్వాత కూడా నిలిచి ఉంటుంది. అన్నీ క్షేత్రజ్ఞుని ఆధీనంలో ఉంటాయి. మళ్లీ అన్నీ తిరిగి ప్రారంభమవుతాయి.

అధిష్ఠానప్రవృత్తేన తస్య తే బుద్ధిపూర్వకమ్। సాధర్మ్యవైధర్మ్యకృతసంయోగో విధితస్తయోః। అనాదిమాన్ స సంయోగో మహాపురుషజః స్మృతః ।। ౪౦.

ఆ పరిపాలన వల్ల, బుద్ధి సహాయంతో, సమానతా-వ్యతిరేకతల కలయిక నియమానుసారం ఏర్పడుతుంది. ఆ కలయికకు ఆది లేదు, అది మహాపురుషుని వల్ల కలుగుతుంది అని చెబుతారు.

యావచ్చ సర్గప్రతిసర్గకాలస్తావచ్చ తిష్ఠతి సుసన్నిరుధ్య। పూర్వం హితవ్యే తదబుద్ధిపూర్వం ప్రవర్త్తతే తత్పురుషార్థమేవ ।। ౪౦.

సృష్టి, లయకాలం ఉన్నంతవరకు అది బాగా నియంత్రించబడి ఉంటుంది. ముందుగా విడిపోవాల్సినప్పుడు, అది బుద్ధి లేకుండా, ఆ పురుషుని కోసమే కార్యం చేస్తుంది.

ఏషా నిసర్గప్రతిసర్గపూర్వం ప్రధానికీ చేశ్వరకారితా చ। అనాద్యనన్తా హ్యభిమానపూర్వకం విత్రాసయన్తీ జగదభ్యుపైతి ।। ౪౦.

స్వాభావిక, ప్రత్యభావ సృష్టికి ముందు ఉన్నది ఇది. ఇది ప్రధానం, ఈశ్వరుని చర్య కూడా. దీనికి ఆది లేదు, అంతం లేదు. అహంకారం వల్ల పుట్టి, ప్రపంచాన్ని భయపెట్టి, ఆక్రమిస్తుంది.

ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గస్తృతీయో హేతులక్షణః। ఉక్తో హ్యస్మింస్తదాత్యన్తం కవిభిస్తత్ప్రముచ్యతే ।। ౪౦.

ఇలా కారణ స్వభావం గల ఈ మూడవ ప్రకృతిసృష్టి వివరించబడింది. ఇందులో, కవులు అది చివరికి విడిపోతుందని చెబుతారు.

ఇత్యేష ప్రతిసర్గోవస్త్రివిధః కీర్త్తితో మయా ౪౦.

ఇలా మూడు విధాలుగా జరిగే ప్రత్యభావాన్ని నేను వివరించాను.

సూత సుమహదాఖ్యానం భవతా పరికీర్తితమ్। ప్రజానాం మనుభిః సార్ద్ధం దేవానామృషిభిః సహ ।। ౪౧.

సూతా! మీరు ప్రజల కోసం మనువులతో, దేవతలు, ఋషులతో కలిసి గొప్ప కథను వివరించారు.

పితృగన్ధర్వభూతానాం పిశాచోరగరక్షసామ్। దైత్యానాం దానవానాం చ యక్షాణామేవ పక్షిణామ్ ।। ౪౧.

పితృదేవతలు, గంధర్వులు, భూతాలు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, దానవులు, యక్షులు, పక్షులు — వీరి సంగతులు కూడా చెప్పారు.

అత్యద్భుతాని కర్మ్మాణి విధిమాన్ధర్మ్మనిశ్చయః। విచిత్రాశ్చ కథాయోగా జన్మ చాగ్ర్యమనుత్తమమ్ ।। ౪౧.

అత్యద్భుతమైన కార్యాలు, ధర్మాధర్మ నిర్ణయం, విచిత్రమైన కథల సంగమాలు, అతి శ్రేష్ఠమైన జననం — ఇవన్నీ చెప్పారు.

తత్కథ్యమానమస్మాకం భవతా శ్లక్ష్ణయా గిరా। మనఃకర్మసుఖం సౌతే ప్రీణాత్యాభూతసమ్భవమ్ ।। ౪౧.

సూతా! మీరు మృదువైన మాటలతో మాకు ఈ కథ చెబుతుండగా, మనస్సు, కార్యాలు ఆనందంతో నిండిపోతున్నాయి. ఎప్పుడూ లేనిది మాకు ఆనందాన్ని ఇస్తోంది.

ఏవమారాధ్య తే సూతం సత్కృత్య చ మహర్షయః । పప్రచ్ఛుః సత్రిణః సర్వే పునః సర్గప్రవర్త్తనమ్ ।। ౪౧.

ఇలా సూతుడిని ఘనంగా సత్కరించి, మహర్షులు అందరూ యజ్ఞంలో మళ్లీ సృష్టి ప్రక్రియ గురించి అడిగారు.

కథం సూత మహాప్రాజ్ఞ పునం సర్గః ప్రపత్స్యతే। బన్ధేషు సమ్ప్రలీనేషు గుణసామ్యే తమోమయే ।। ౪౧.

సూతా! మహాపండితుడా, బంధనంలో అన్నీ లీనమై, గుణాలు సమతుల్యంలో, అంధకారంలో మునిగిపోయినప్పుడు మళ్లీ సృష్టి ఎలా జరుగుతుంది?

వికారేష్వవిసృష్టోషు హ్యవ్యక్తే చాత్మని స్థితే। అప్రవృత్తౌ బ్రహ్మణస్తు మహాసాయుజ్యగైస్తదా । కథం ప్రపత్స్యతే సర్గస్తన్నః ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౪౧.

వికారాలు వెలువడని సమయంలో, అవ్యక్తం ఆత్మలో నిలిచినప్పుడు, బ్రహ్మ inactivityలో, పరమైక్యంతో లీనమైనప్పుడు, సృష్టి ఎలా జరుగుతుంది? దయచేసి మాకు చెప్పండి.

ఏవముక్తస్తతః సూతస్తదాసౌ లోమహర్షణః । వ్యాఖ్యాతుముపచక్రామ పునః సర్గప్రవర్త్తనమ్ ।। ౪౧.

అలా అడిగినప్పుడు, సూతుడు లోమహర్షణుడు మళ్లీ సృష్టి ప్రక్రియను వివరించటం ప్రారంభించాడు.

అహం వౌ వర్త్తయిష్యామి యథా సర్గః ప్రపత్స్యతే। పూర్వవత్స తు విజ్ఞేయః సమాసాత్తం నిబోధత ।। ౪౧.

నేను మళ్లీ సృష్టి ఎలా జరుగుతుందో చెప్పబోతున్నాను. అది ముందులా సంక్షిప్తంగా తెలుసుకోండి.

దృష్టం చైవానుమేయఞ్చ తర్కం వక్ష్యామి యుక్తితః। తస్మాద్వాచో నివర్త్తన్తే హ్యప్రాప్య మనసా సహ ।। ౪౧.

కనిపించేది, ఊహించేది, తర్కాన్ని కూడా నేను చెప్పబోతున్నాను. వాటి గురించి మాట్లాడటానికి మాటలు, మనస్సు కూడా చేరలేవు.

అవ్యక్తవత్ పరోక్షత్వాద్ఘ్రహణం తద్దురాసదమ్। వికారైః ప్రతిసందృష్టే గుణసామ్యే నివర్త్తతే ।। ౪౧.

అది అవ్యక్తంగా, దూరంగా ఉండటంతో గ్రహించడానికి కష్టం. గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు అది నిలిచిపోతుంది; వికారాల ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు.

ప్రధానం పురుషాణాఞ్చ సాధర్మ్మ్యేణైవ తిష్ఠతి। ధర్మ్మాధర్మ్మౌ ప్రలీయేతే అవ్యక్తౌ ప్రాణినాం సదా ।। ౪౧.

ప్రధానం, పురుషులు ఒకే విధంగా కలిసి ఉంటారు. ధర్మం, అధర్మం జీవులలో ఎప్పుడూ అవ్యక్తంలో లీనమైపోతాయి.