వాయుపురాణమ్

అశ్వినీ కృత్తికా యామ్యా నాగవీథిరితి స్మృతా । పుష్యోఽశ్లేషా పునర్వసూ వీథిరైరావతీ మతా। తిస్రస్తు వీథయో హ్యేతా ఉత్తరే మార్గ ఉచ్యతే ।। ౫.

అశ్విని, కృత్తిక, యామ్యా—ఇవి నాగవీధి అని పిలవబడతాయి. పుష్య, ఆశ్లేష, పునర్వసు—ఇవి ఐరావతవీధిగా భావిస్తారు. ఈ మూడు ఉత్తర మార్గంలో వీధులు.

పూర్వోత్తరే ఫాల్గున్యౌ చ మఘా చైవార్యమీ స్మృతా । హస్తచిత్రే తథా స్వాతీ గోవీథీత్యభిశబ్ధితా ।। ౫.

పూర్వ, ఉత్తర ఫాల్గునులు, మఘా—ఇవి ఆర్యమణి వీధిగా పిలవబడతాయి. హస్త, చిత్ర, స్వాతి—ఇవి గోవీధిగా అంటారు.

జ్యేష్ఠా విశాఖానురాధా వీథీ జారద్గవీ స్మృతా। ఏతాస్తు వీథయస్తిస్రో మధ్యమే మార్గ ఉచ్యతే ।। ౫.

జ్యేష్ఠ, విశాఖ, అనూరాధ—ఇవి జారద్గవ వీధిగా పిలవబడతాయి. ఈ మూడు మధ్య మార్గంలో వీధులు.

మూలఞ్చాషాఢే ద్వే చాపి అజవీథ్యభిశబ్దితా । శ్రవణఞ్చ ధనిష్ఠా చ గార్గీ శతభిషక్తథా ।। ౫.

మూల, రెండు ఆషాఢాలు—ఇవి అజవీధిగా పిలవబడతాయి. శ్రవణ, ధనిష్ఠ, గార్గీ, శతభిషక్ కూడా ఉన్నాయి.

వైశ్వానరీ భాద్రపదే రేవతీ చైవ కీర్తితా। స్మృతా వీథ్యస్తు తిస్రస్తా మార్గే వై దక్షిణే బుధైః ।। ౫.

వైశ్వానరీ, భాద్రపద, రేవతి కూడా చెప్పబడ్డాయి. ఈ మూడు దక్షిణ మార్గంలో వీధులుగా పండితులు గుర్తించారు.

సప్తవింశత్తు యాః కన్యా దక్షః సోమాయ తా దదౌ। సర్వా నక్షత్రనామ్న్యస్తా జ్యోతిషే చైవ కీర్త్తితాః। తాసామపత్యాన్యభవన్ దీప్తాన్యమితతేజసా ।। ౫.

దక్షుడు ఇరవైఏడు కుమార్తెలను సోమునికి ఇచ్చాడు. వీరందరూ నక్షత్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు, జ్యోతిష్యంలో కూడా వీరి పేర్లు చెప్పబడతాయి. వీరి సంతానం అపారమైన తేజస్సుతో ప్రకాశించేవారు.

యాస్తు శేషాస్తదా కన్యాః ప్రతిజగ్రాహ కశ్యపః। చతుర్దశ మహాభాగాః సర్వాస్తా లోకమాతరః ।। ౫.

మిగిలిన ఆ కుమార్తెలను అప్పట్లో కశ్యపుడు స్వీకరించాడు. ఆ పద్నాలుగు గొప్పవారు అందరూ లోకమాతలుగా అయ్యారు.

అదితిర్దితిర్దనుః కాలా అరిష్టా సురసా తథా। సురభిర్వినతా చైవ తామ్రా క్రోధవశా ఇరా। కద్రుర్మునిశ్చ ధర్మజ్ఞః ప్రజాస్తాసాం నిబోధత ।। ౫.

అదితి, దితి, దను, కాలా, అరిష్టా, సురసా, సురభి, వినత, తామ్రా, క్రోధవశా, ఇరా, కద్రు, ముని అనే ధర్మజ్ఞుడు— వీరి సంతానాన్ని తెలుసుకో.

చారిష్ణవేఽన్తరేఽతీతే యే ద్వాదశ పురోగమాః। వైకుణ్ఠానామ తే సాత్ర్యా బభూవుశ్చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౫.

చారిష్ణవ మను కాలం ముగిసిన తర్వాత, చాక్షుష మను అంతరంలో, వైకుంఠ అనే ప్రముఖులు పన్నెండు మంది జన్మించారు.

ఉపస్థితేఽన్తరే హ్యస్మిన్ పునర్వైవస్వతస్య హ। ఆరాధితా హ్యదిత్యా తే సమేత్యాహుః పరస్పరమ్ ।। ౫.

ఈ వైవస్వత మను అంతరంలో, ఆ అదిత్యులు పూజింపబడి, ఒకచోట చేరి పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.

ఏతామేవ మహాభాగామదితిం సంప్రవిశ్య వై। వైవస్వతేఽన్తరే హ్యస్మిన్ యోగాదర్ద్ధేన చేతసః ।। ౫.

వారు అందరూ మహిమాన్వితమైన అదితిలోకి ప్రవేశించి, ఈ వైవస్వత మను కాలంలో, యోగబలంతో, మనస్సు అర్ధాన్ని సమర్పించి—

గచ్ఛామః పుత్రతామస్యాస్తన్నః శ్రేయో భవిష్యతి। అదిత్యాస్తు ప్రసూతానామాదిత్యత్వం భవిష్యతి ।। ౫.

"మనమంతా ఆమె కుమారులుగా జన్మిద్దాం; అది మనకు శ్రేయస్సు కలిగిస్తుంది. అదితిలో పుట్టినవారు అదిత్యులుగా అవుతారు."

ఏవముక్త్వా తు తే సర్వే చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః। జజ్ఞిరే ద్వాదశాదిత్యా మారీచాత్ కశ్యపాత్పునః ।। ౫.

ఇలా చెప్పిన తర్వాత, చాక్షుష మను అంతరంలో, వారు అందరూ మరలా మారీచిపుత్రుడైన కశ్యపుని నుండి పన్నెండు అదిత్యులుగా జన్మించారు.

శతక్రతుశ్చ విష్ణుశ్చ జజ్ఞాతే పునరేవ హి । వైవస్వతేఽన్తరే హ్యస్మిన్ నరనారాయణౌ సురౌ ।। ౫.

ఇంద్రుడు, విష్ణువు కూడా తిరిగి జన్మించారు. ఈ వైవస్వత మను కాలంలో నరుడు, నారాయణుడు అనే దేవతలు కూడా జన్మించారు.

తేషామపి హి దేవానాం నిధనోత్పత్తిరుచ్యతే। యథా సూర్యస్య లోకేఽస్మిన్ ఉదయాస్తమయావుభౌ। ప్రజాపతేశ్చ విష్ణోశ్చ భవస్య చ మహాత్మనః ।। ౫.

ఈ దేవతలకు కూడా సృష్టి, లయాలు జరుగుతాయని చెప్పబడింది. ఈ లోకంలో సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు, అస్తమిస్తాడు కదా, అలాగే ప్రజాపతి, విష్ణువు, మహాత్ముడైన భవుడికీ అదే విధంగా జరుగుతుంది.

శ్రేష్ఠానుశ్రవికే యస్మాచ్ఛక్తాః శబ్దాదిలక్షణే। అష్టాత్మకేఽణిమాద్యే చ తస్మాత్తే చజ్ఞిరే సురాః ।। ౫.

వారు శ్రేష్ఠమైన శ్రవణశక్తి కలవారు, శబ్దాది లక్షణాలతో ఉన్నవారు, అణిమాది ఎనిమిది శక్తులు కలిగి ఉన్నారు. అందుకే ఆ దేవతలు జన్మించారు.

ఇత్యేష విష్యే రాగః సమ్భూత్యాః కారణం స్మృతమ్। బ్రహ్మశాపేన సమ్భూతా జయాః స్వాయమ్భువే జితాః ।। ౫.

ఈ లోకంలో రాగమే సృష్టికి కారణమని చెప్పబడింది. బ్రహ్మదేవుని శాపంతో జయులు స్వాయంభువ మను కాలంలో పుట్టి, ఓడిపోయారు.

స్వారోచిషే వై తుషితాః సత్యాశ్చైవోత్తమే పునః। తామసే హరయో దేవా జాతాశ్చారిష్ణవే తు వై। వైకుణ్ఠాశ్చాక్షుషే సాధ్యా ఆదిత్యాః సామ్ప్రతే పునః ।। ౫.

స్వరోచిష మను కాలంలో తుషితులు, ఉత్తమ మను కాలంలో సత్యులు, తామస మను కాలంలో హరులు, చారిష్ణవ మను కాలంలో వైకుంఠులు, చాక్షుష మను కాలంలో సాధ్యులు, ఇప్పుడు ప్రస్తుత కాలంలో అదిత్యులు అయ్యారు.

ధాతాఽర్యమా చ మిత్రశ్చ వరుణోంఽశో భగస్తథా। ఇన్ద్రో వివస్వాన్ పూషా చ పర్జన్యో దశమః స్మృతః ।। ౫.

ధాత, అర్యమ, మిత్ర, వరుణుడు, అంష, భగ, ఇంద్రుడు, వివస్వాన్, పూష, పర్జన్యుడు— వీరు పదిమంది అని గుర్తించబడతారు.

తతస్త్వష్టా తతో విష్ణురజఘన్యోఽజఘన్యజః। ఇత్యేతే ద్వాదశాదిత్యాః కశ్యపస్య సుతాః స్మృతాః ।। ౫.

ఆ తరువాత త్వష్ట, తరువాత విష్ణువు, అతిపెద్దవాడు, చిన్నవాడు— ఇలా పన్నెండు అదిత్యులు కశ్యపుని కుమారులుగా గుర్తించబడతారు.

సురభీ కశ్యపాద్రుద్రానేకాదశ విజజ్ఞిరే। మహాదేవప్రసాదేన తపసా భావితా సతీ ।। ౫.

సురభి, కశ్యపుని నుంచి పదకొండు రుద్రులు జన్మించారు. మహాదేవుని అనుగ్రహంతో, గొప్ప తపస్సుతో వారు పవిత్రులయ్యారు.

అఙ్గారకం తథా సర్పం నిఋతిం సదసస్పతిమ్। అజైకపాదహిర్బుఘ్న్యమూర్ద్ధ్వకేతుం జ్వరం తథా ।। ౫.

అంగారకుడు, సర్పుడు, నిరృతి, సదసస్పతి, అజైకపాదుడు, అహిర్బుధ్న్యుడు, ఊర్ధ్వకేతు, జ్వరుడు—

భువనఞ్చేశ్వరం మృత్యుం కపాలఞ్చైవ విశ్రుతమ్। దేవానేకాదశైతాంస్తు రుద్రాంస్త్రిభువనేశ్వరాన్। తపసా తేన మహతా సురభీ తానజీజనత్ ।। ౫.

భువనేశ్వరుడు, మృత్యువు, ప్రసిద్ధి చెందిన కపాలుడు— వీరు పదకొండు మంది దేవతలు, రుద్రులు, మూడు లోకాల పాలకులు. సురభి తన గొప్ప తపస్సుతో వీరిని కనింది.

తతో దుహితరావన్యే సురభీ ద్వే వ్యజాయత। రోహిణీ చైవ రుద్రాభా గాన్ధారీ చ యశస్వినీ ।। ౫.

ఆ తరువాత సురభికి మరో ఇద్దరు కుమార్తెలు పుట్టారు. వారు రోహిణి, రుద్రునిలా ప్రకాశించేవారు, మరియు యశస్సుతో కూడిన గాంధారి.

రోహిణ్యాం జజ్ఞిరే కన్యాశ్చతస్రో లోకవిశ్రుతాః। సురూపా హంసకీలా చ భద్రా కామదుఘా తథా। సుషువే కామదుఘా తు సురూపా తనయద్వయమ్ ।। ౫.

రోహిణికి నాలుగు కుమార్తెలు పుట్టారు. వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులైన సురూప, హంసకీల, భద్ర, కామదుఘ. ఆ కామదుఘకు సురూప, తనయ అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు పుట్టారు.

హంసకీలా నృప మృషీన్ భద్రాయాస్తు వ్యజాయత। విశ్రుతాస్తు మహాభాగా గన్ధర్వా వాజినః సుతాః ।। ౫.

ఓ రాజా! హంసకీలకు మృషి అనే సంతానం పుట్టింది. భద్రకు మహాభాగ్యశాలులైన గంధర్వులు, వాజినుడి కుమారులు జన్మించారు.

ఉచ్చైఃశ్రవాస్తదా జాతాః ఖేచరాస్తే మనోజవాః। శ్వేతాః శ్యేనాః పిశఙ్గాశ్చ సారఙ్గా హరితార్జునాః। రుద్రా దేవోపబాహ్యాస్తే గన్ధర్వయోనయో హయాః ।। ౫.

అప్పుడు ఉచ్చైఃశ్రవ అనే గగనంలో సంచరించే, మనస్సు వేగంతో పరిగెత్తే గుర్రాలు పుట్టాయి. తెల్లని, గోధుమ రంగు, మచ్చలున్న గుర్రాలు, జింకలు, ఆకుపచ్చ, తెల్ల రంగులవారు. వీరు గంధర్వ వంశానికి చెందిన గుర్రాలు, దేవతలు, రుద్రుడు పోషించినవారు.

భూయో జజ్ఞే సురభ్యాస్తు శ్రీమాన్ చన్ద్రాభసుప్రభః। స్రగ్వీ కకుఝీ ద్యుతిమానమృతాలయసమ్భవః। సురభ్యనుమతే దత్తో ధ్వజో మాహేశ్వరస్తు సః ।। ౫.

మళ్లీ సురభికి శ్రీమంతుడైన చంద్రాభాసుప్రభుడు పుట్టాడు. అతడు పుష్పమాల ధరించి, కిరీటంతో, ప్రకాశవంతంగా, అమృత నిలయంలో జన్మించాడు. సురభి అనుగ్రహంతో అతడు మాహేశ్వరుడి జెండాగా నిలిచాడు.

ఇత్యేతే కశ్యపసుతా రుద్రాదిత్యాః ప్రకీర్త్తితాః। ధర్మపుత్రాః స్మృతాః సాధ్యా విశ్వే చ వసవస్తథా ।। ౫.

ఇలా కశ్యపుని కుమారులైన రుద్రులు, ఆదిత్యులు వివరించబడ్డారు. సాద్యులు, విశ్వదేవులు, వసువులు కూడా ధర్ముని కుమారులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.