వాయుపురాణమ్

ఆభూత సంప్లవస్థాయీ హ్యప్రతీఘాతలక్షణః। గాణపత్యం స లభతే స్థానం వా సర్వకామికమ్ ।। ౩౯.

అతడు భూతాల ప్రళయం జరిగినా నిలిచే, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేని గణపతి స్థితిని, లేదా అన్ని కోరికలు తీరే స్థానం పొందుతాడు.

మద్యపో మద్యపైః సార్ద్ధం భూతసఙ్ఘైశ్చ మోదతే। సోఽర్చ్యమానో మహీపృష్ఠో మర్త్త్యానాం వరదో భవేత్। ఇతి హోవాచ భగవాన్వాయుర్వాక్యమిదం వరః ।। ౩౯.

మద్యం తాగేవాడు ఇతర మద్యపులతో, భూతగణాలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు; భూమిపై పూజింపబడుతూ, మానవులకు వరాలిచ్చేవాడవుతాడు. ఈ విధంగా భగవాన్ వాయువు ఈ ఉత్తమమైన మాటను పలికాడు.

ప్రత్యాహారం ప్రవక్ష్యామి పరస్యాన్తే స్వయమ్భువః। బ్రహ్మణః స్థితికాలే తు క్షీణే తస్మింస్తదా ప్రభోః ।। ౪౦.

పరమ స్వయంభువుడైన బ్రహ్మ యొక్క అంతంలో, ఆయన కాలం పూర్తయినప్పుడు జరిగే ప్రత్యాహారాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.

యథేదం కురుతేఽధ్యాత్మం సుసూక్ష్మం విశ్వమీశ్వరః । అవ్యక్తాన్గ్రసతే వ్యక్తం ప్రత్యాహారే చ కృత్స్నశః ।। ౪౦.

ఈ జగత్తును భగవంతుడు తనలోనే ఎంతో సూక్ష్మంగా సృష్టించినట్టు, ప్రత్యాహార సమయంలో, స్పష్టంగా కనిపించేది అంతా అవ్యక్తంలో లీనమవుతుంది.

పరం తదనుకల్పానామపూర్ణే కల్పసఙ్క్షయే। ఉపస్థితే మహాఘోరే హ్యప్రత్యక్షే తు కస్యచిత్ ।। ౪౦.

అది పరమ స్థితి, ప్రళయకాలంలో, మహా భయంకరమైన సమయం వచ్చినప్పుడు, ఎవరికీ కనబడదు.

అన్తే ద్రుమస్య యమ్ప్రాప్తే పశ్చిమస్య మనోస్తదా । అన్తే కలియుగే తస్మిన్క్షీణే సంహార ఉచ్యతే ।। ౪౦.

చెట్టు చివరకి చేరినప్పుడు, మనస్సు చివరి స్థితిని పొందినప్పుడు, కలియుగం పూర్తిగా ముగిసినప్పుడు, అదే సమయం లో ప్రపంచం అంతా లయమవుతుంది.

సమ్ప్రక్షాలే తదా వృత్తే ప్రత్యాహారే హ్యుపస్థితే। ప్రత్యాహారే తదా తస్మిన్ భూతతన్మాత్రసంక్షయే ।। ౪౦.

అప్పుడు ప్రపంచం అంతా కడిగిపోతుంది, అన్ని విషయాలు లోపలికి లాగబడతాయి. ఆ సమయంలో, భూతాలు మరియు వాటి మూలాలు అంతా లయమవుతాయి.

మహదాదేర్వికారస్య విశేషాన్తస్య సంక్షయే। స్వభావకారితే తస్మిన్ప్రవృత్తే ప్రతిసఞ్చరే ।। ౪౦.

మహత్ మొదలుకొని, ప్రత్యేకమైన మార్పులు అన్నీ లయమయ్యాక, వాటి సహజ స్వభావం వల్ల అన్నీ తిరిగి కలిసిపోతాయి.

ఆపో గ్రసన్తి వై పూర్వ్వం భూమేర్గన్ధాత్మకం గుణమ్। ఆత్తగన్ధా తతో భూమిః ప్రలయత్వాయ కల్పతే । ప్రవిష్టే గన్ధతన్మాత్రే తోయావస్థా ధరా భవేత్ ।। ౪౦.

అప్పుడు నీరు ముందుగా భూమి యొక్క వాసన గుణాన్ని పీల్చుకుంటుంది. వాసనను తీసుకున్న తర్వాత భూమి లయానికి సిద్ధమవుతుంది. ఆ వాసన గుణం నీటిలో కలిసినప్పుడు, భూమి నీటి రూపాన్ని పొందుతుంది.

ఆపస్తదా ప్రనష్టా వై వేగవత్యో మహాస్వనాః। సర్వమాపూరయిత్వేదం తిష్ఠన్తి విచరన్తి చ ।। ౪౦.

అప్పుడు నీరు బలంగా, గొప్ప శబ్దంతో, అన్నిటినీ నింపి, వ్యాపించి, అక్కడే నిలిచి తిరుగుతూ ఉంటుంది.

అపామస్తి గుణో యస్తు జ్యోతిషే లీయతే రసః। నశ్యన్త్యాపస్తదాన్తే చ రసతన్మాత్రసఙ్క్షయాత్ ।। ౪౦.

నీటి గుణమైన రుచి అగ్నిలో కలిసిపోతుంది. చివరికి నీరు నశించినప్పుడు, అది రుచి తత్త్వం లయమవడమే కారణం.

తేజసా సంహృతరసా జ్యోతిష్ట్వం ప్రాప్నువన్త్యుత । గ్రస్తే చ సలిలే తేజః సర్వ్వతోముఖమీక్ష్యతే ।। ౪౦.

నీటిలోని రుచిని అగ్ని పీల్చుకున్న తర్వాత, అది అగ్ని స్వరూపాన్ని పొందుతుంది. అగ్ని నీటిని పూర్తిగా గ్రహించినప్పుడు, అది అన్ని దిశల్లో ప్రకాశిస్తుంది.

అథాగ్నిః సర్వతో వ్యాప్త ఆదత్తే తజ్జలన్తదా। సర్వమాపూర్య్యతేఽర్చిర్భిస్తదా జగదిదం శనైః ।। ౪౦.

తర్వాత అగ్ని అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, నీటిలో పుట్టినదాన్ని పీల్చుకుంటుంది. దాని జ్వాలలతో ఈ లోకాన్ని నెమ్మదిగా నింపుతుంది.

అర్చిర్భిః సన్తతే తస్మింస్తిర్యగూర్ద్ధ్వమధస్తతః । జ్యోతిషోఽపి గుణం రూపం వాయురన్తి ప్రకాశకమ్। ప్రలీయతే తదా తస్మిన్దీపార్చిరివ మారుతే ।। ౪౦.

అగ్ని జ్వాలలు అడ్డంగా, పైకి, కిందకి వ్యాపించి, అగ్ని యొక్క రూప గుణాన్ని వాయువు పీల్చుకుంటుంది. అప్పుడు అది వాయువులో దీపం జ్వాల లా లయమవుతుంది.

ప్రనష్టే రూపతన్మాత్రే హృతరూపో విభావసుః। ఉపశామ్యతి తేజో హి వాయునా ధూయతే మహత్ ।। ౪౦.

రూప తత్త్వం నశించినప్పుడు, అగ్ని రూపం కోల్పోయి, ఆ వెలుగు వాయువుతో చల్లబడిపోతుంది, అగ్ని పూర్తిగా మసకబారిపోతుంది.

నిరాలోకే తదా లోకే వాయుభూతే చ తేజసి। తతస్తు మూలమాసాద్య వాయుః సమ్భవమాత్మనః ।। ౪౦.

అప్పుడు లోకంలో వెలుగు లేకుండా పోయినప్పుడు, అగ్ని వాయువుగా మారినప్పుడు, ఆ వాయువు తన మూలాన్ని చేరుకొని, తన అసలు స్థితిని పొందుతుంది.

ఊర్ద్ధ్వం చాధశ్చ తిర్యక్చ దోధవీతి దిశో దశ । వాయోరపి గుణం స్పర్శమాకాశం గ్రసతే చ తత్ ।। ౪౦.

అది పైకి, కిందకి, అడ్డంగా, పది దిశల్లో కదులుతూ, వాయువు తన గుణమైన స్పర్శను ఆకాశంలో కలిపేస్తుంది.

ప్రశామ్యతి తదా వాయుః ఖన్తు తిష్ఠత్యనావృతమ్। అరూపమరసస్పర్ఘమగన్ధం న చ మూర్తిమత్ ।। ౪౦.

అప్పుడు వాయువు కూడా నిశ్చలమైపోతుంది. ఆకాశం మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. దానికి రూపం, రుచి, స్పర్శ, వాసన ఏదీ ఉండదు, కనబడే రూపం కూడా ఉండదు.

సర్వమాపూరయన్నాదైః సుమహత్తత్ప్రకాశతే। పరిమణ్డలన్తత్సుషిరమాకాశం శబ్దలక్షణమ్ ।। ౪౦.

అది గొప్ప శబ్దాలతో అన్నింటినీ నింపుతూ ప్రకాశిస్తుంది. ఆకాశం వృత్తాకారంగా, లోపల ఖాళీగా, శబ్దమే లక్షణంగా ఉంటుంది.

శబ్దమాత్రం తదాకాశం సర్వమావృత్య తిష్ఠతి। తన్తు శబ్దగుణన్తస్య భూతాదిం గ్రసతే పునః ।। ౪౦.

ఆ సమయంలో ఆకాశం కేవలం శబ్దంతోనే ఉండి, అన్నింటిని కప్పి ఉంటుంది. ఆ శబ్ద గుణం కూడా లయమై, మళ్ళీ భూతాది తత్త్వం లో కలిసిపోతుంది.

భూతేన్ద్రియేషు యుఘపద్భూతాదౌ సంస్థితేషు వై। అభిమానాత్మకో హ్యేష భూతాదిస్తామసః స్మృతః ।। ౪౦.

భూతాది తత్త్వం మరియు ఇంద్రియాలు ఒకేసారి స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, ఆ భూతాది తత్త్వం అహంకార స్వభావంతో, తామస స్వరూపంగా గుర్తించబడుతుంది.

భూతాదిం గ్రసతే చాపి మహాన్వై బుద్ధిలక్షణః। మహానాత్మా తు విజ్ఞేయః సంకల్పో వ్యవసాయకః ।। ౪౦.

ఆ భూతాది తత్త్వాన్ని మహత్ అనే బుద్ధి లక్షణమైనది పీల్చుకుంటుంది. మహత్ అనే గొప్ప ఆత్మను సంకల్పం, నిర్ణయం అని తెలుసుకోవాలి.

బుద్ధిర్మనశ్చ లిఙ్గశ్చ మహానక్షర ఏవ చ। పర్యాయవాచకైః శబ్దైస్తమాహుస్తత్త్వచిన్తకాః ।। ౪౦.

బుద్ధి, మనస్సు, లింగశరీరం, మహత్, అక్షరం — ఇవన్నీ పరమార్థాన్ని ఆలోచించే వారు ఒకే అర్థంలో వాడతారు.

సమ్ప్రలీనేషు భూతేషు గుణసామ్యే తమోమయే। స్వాత్మన్యేవ స్థితే చైవ కారణే లోకకారణే ।। ౪౦.

ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులు లయమై, గుణాలు సమంగా ఉండి, చీకటి వ్యాపించి, లోకాలకు మూలమైన కారణం మాత్రమే తనలో నిలిచినప్పుడు—

వినివృత్తే తదా సర్గే ప్రకృత్యావస్థితేన వై । తదాద్యన్తపరోక్షత్వా దదృష్టత్వాచ్చ కస్యచిత్ ।। ౪౦.

ఆ సమయంలో సృష్టి ఆగిపోతుంది, ప్రకృతి తన స్వరూపంలోనే ఉంటుంది. ఎందుకంటే దానికి మొదలు, ముగింపు కనిపించవు, ఎవరికీ అది ప్రత్యక్షంగా కనిపించదు.

అనాఖ్యానాదబోధత్వాదజ్ఞానాజ్జ్ఞానినామపి। ఆగతాగతికత్వాచ్చ గ్రహణం తన్న విద్యతే ।। ౪౦.

అది ఎవ్వరూ వివరించలేరు, తెలుసుకోలేరు, జ్ఞానులు కూడా గ్రహించలేరు. ఎందుకంటే దానికి రావడం, పోవడం లేవు. అందువల్ల దాన్ని పట్టుకోవడం సాధ్యపడదు.

భావగ్రాహ్యానుమానాచ్చ చిన్తయిత్వేదముచ్యతే। స్థితే తు కారణే తస్మిన్నిత్యే సదసదాత్మికే ।। ౪౦.

కానీ, ఉన్నదాన్ని ఊహించటం ద్వారా, ఇలా భావించవచ్చు—అది శాశ్వతమైన కారణం, ఉండటానికి, ఉండకపోవడానికీ మూలమైనదిగా నిలుస్తుంది.

అనిర్ద్దేశ్యా ప్రవృత్తిర్వై స్వాత్మికా కారణే న తు। ఏవం సప్తాదయోఽభ్యస్తాత్క్రమాత్ప్రకృతయస్తు వై ।। ౪౦.

ఆ కారణంలో, అది శాశ్వతమైనదిగా, ఉండటానికి, ఉండకపోవడానికీ స్వరూపంగా ఉన్నప్పుడు, ఏ చర్యను ఖచ్చితంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. అందుకే, ఏడు మొదలైనవి అన్నీ క్రమంగా ప్రకృతిలో లయమవుతాయి.

ప్రత్యాహారే తదా సర్గే ప్రవిశ్యన్తి పరస్పరమ్। యేనేదమావృతం సర్వం మణ్డలన్తు ప్రలీయతే ।। ౪౦.

ప్రళయ సమయంలో, ఈ తత్వాలు ఒకదానిలో ఒకటి కలిసిపోతాయి. వాటి వల్ల ఈ మొత్తం ప్రపంచం, గోళం అంతా కప్పబడి, లయమవుతుంది.