వాయుపురాణమ్

అహోరాత్రకలానాన్తు షట్‌శతీత్యధికా స్మృతా। రవేర్గతివిశేషేణ సర్వేషు ఋతుమిచ్ఛతః ।। ౫.

పగలు, రాత్రి విభాగాలు ఆరు వందలకు పైగా ఉంటాయని చెప్పబడింది. సూర్యుని నడకను బట్టి, ఋతువులన్నీ తెలుసుకోవాలనుకునేవారికి ఇవి వివరించబడ్డాయి.

తతో వేదవిదశ్చైతాం తిథిమిచ్ఛన్తి పర్వసు। అవిశేషేషు కాలేషు యోజ్యః స పితృదానతః ।। ౫.

అందువల్ల వేదాలు తెలిసినవారు ఈ తిథిని పర్వదినాల్లో కోరుకుంటారు. కాలంలో ప్రత్యేకత లేకపోతే, అది పితృదేవతలకు నైవేద్యంగా కలిపి చేయాలి.

రౌద్రః సార్వస్తథా మైత్రః పిణ్డ్యవాసవ ఏవ చ। ఆప్యోఽథ వైశ్వదేవశ్చ బ్రాహ్మో మధ్యాహ్నసంశ్రితః ।। ౫.

రౌద్రం, సార్వం, మైత్రం, పిండ్యవాసవం, ఆప్యం, వైశ్వదేవం, బ్రాహ్మం, మధ్యాహ్నానికి సంబంధించినది—ఇవి పేర్లు.

ప్రాజాపత్యస్తథా ఐన్ద్రస్తథేన్ద్రో నిఋతిస్తథా। వారుణశ్చ తథార్యమ్ణో భాగాశ్చాపి దినాశ్రితాః ।। ౫.

ప్రజాపత్యం, ఐంద్రం, ఇంద్రం, నిరృతిః, వారుణం, అలాగే ఆర్యమణి భాగాలు—ఇవి కూడా పగలు భాగాల్లో ఉంటాయి.

ఏతే దినముహూర్త్తాశ్చ దివాకరవినిర్మితాః। శఙ్కుచ్ఛాయానిశేషేణ వోదేతవ్యాః ప్రమాణతః ।। ౫.

ఈ ముహూర్తాలు పగలులో సూర్యుడు సృష్టించినవి. వాటిని శంకు నీడను బట్టి ఖచ్చితంగా నిర్ణయించాలి.

అజాస్తథాహిర్బుధ్న్యశ్చ పూషా హి యమదేవతాః। ఆగ్నేయశ్చాపి విజ్ఞేయః ప్రాజాపత్యస్తథైవ చ ।। ౫.

అజా, అహిర్బుధ్న్య, పూషా, యముడు, ఆగ్నేయం, ప్రజాపత్యం—ఇవి కూడా తెలుసుకోవాలి.

బ్రహ్మసౌమ్యస్తథాదిత్యో బార్హస్పత్యోఽథ వైష్ణవః। సావిత్రోఽథ తథా త్వాష్ట్రో వాయవ్యశ్చేతి సంగ్రహః ।। ౫.

బ్రహ్మసౌమ్యం, ఆదిత్యం, బార్హస్పత్యం, వైష్ణవం, సావిత్రం, త్వష్ట్రం, వాయవ్యము—ఇవి సమాహారం.

ఏకరాత్రిముహూర్త్తాః స్యుః క్రమోక్తా దశ పఞ్చ చ। ఇన్దోర్గత్యుదయా జ్ఞేయా నాలికాః పాదికాస్తథా। కాలావస్థాస్విగాస్త్వేతే ముహూర్తా దేవతాః స్మృతాః ।। ౫.

ఒక రాత్రిలో పదిహేను ముహూర్తాలు ఉంటాయి, క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి. చంద్రుని నడక, ఉదయాన్ని బట్టి నాళికలు, పాదికలు తెలుసుకోవాలి. ఈ కాల విభాగాల్లో ఇవే ముహూర్త దేవతలు.

సర్వగ్రహాణాం త్రీణ్యేవ స్థానాని విహితాని చ। దక్షిణోత్తరమధ్యాని తాని విద్యాద్యథాక్రమమ్ ।। ౫.

అన్ని గ్రహాలకు మూడు స్థానాలు నిర్ణయించబడ్డాయి: దక్షిణం, ఉత్తరం, మధ్యం—ఇవి క్రమంగా తెలుసుకోవాలి.

స్థానం జారద్గవం మధ్యే తథైరావతముత్తరమ్। వైశ్వానరం దక్షిణతో నిర్ద్దిష్టమిహ తత్త్వతః ।। ౫.

మధ్యస్థానం జారద్గవం, ఉత్తరం ఐరావతం, దక్షిణం వైశ్వానరం అని ఇక్కడ నిజంగా చెప్పబడింది.

అశ్వినీ కృత్తికా యామ్యా నాగవీథిరితి స్మృతా । పుష్యోఽశ్లేషా పునర్వసూ వీథిరైరావతీ మతా। తిస్రస్తు వీథయో హ్యేతా ఉత్తరే మార్గ ఉచ్యతే ।। ౫.

అశ్విని, కృత్తిక, యామ్యా—ఇవి నాగవీధి అని పిలవబడతాయి. పుష్య, ఆశ్లేష, పునర్వసు—ఇవి ఐరావతవీధిగా భావిస్తారు. ఈ మూడు ఉత్తర మార్గంలో వీధులు.

పూర్వోత్తరే ఫాల్గున్యౌ చ మఘా చైవార్యమీ స్మృతా । హస్తచిత్రే తథా స్వాతీ గోవీథీత్యభిశబ్ధితా ।। ౫.

పూర్వ, ఉత్తర ఫాల్గునులు, మఘా—ఇవి ఆర్యమణి వీధిగా పిలవబడతాయి. హస్త, చిత్ర, స్వాతి—ఇవి గోవీధిగా అంటారు.

జ్యేష్ఠా విశాఖానురాధా వీథీ జారద్గవీ స్మృతా। ఏతాస్తు వీథయస్తిస్రో మధ్యమే మార్గ ఉచ్యతే ।। ౫.

జ్యేష్ఠ, విశాఖ, అనూరాధ—ఇవి జారద్గవ వీధిగా పిలవబడతాయి. ఈ మూడు మధ్య మార్గంలో వీధులు.

మూలఞ్చాషాఢే ద్వే చాపి అజవీథ్యభిశబ్దితా । శ్రవణఞ్చ ధనిష్ఠా చ గార్గీ శతభిషక్తథా ।। ౫.

మూల, రెండు ఆషాఢాలు—ఇవి అజవీధిగా పిలవబడతాయి. శ్రవణ, ధనిష్ఠ, గార్గీ, శతభిషక్ కూడా ఉన్నాయి.

వైశ్వానరీ భాద్రపదే రేవతీ చైవ కీర్తితా। స్మృతా వీథ్యస్తు తిస్రస్తా మార్గే వై దక్షిణే బుధైః ।। ౫.

వైశ్వానరీ, భాద్రపద, రేవతి కూడా చెప్పబడ్డాయి. ఈ మూడు దక్షిణ మార్గంలో వీధులుగా పండితులు గుర్తించారు.

సప్తవింశత్తు యాః కన్యా దక్షః సోమాయ తా దదౌ। సర్వా నక్షత్రనామ్న్యస్తా జ్యోతిషే చైవ కీర్త్తితాః। తాసామపత్యాన్యభవన్ దీప్తాన్యమితతేజసా ।। ౫.

దక్షుడు ఇరవైఏడు కుమార్తెలను సోమునికి ఇచ్చాడు. వీరందరూ నక్షత్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు, జ్యోతిష్యంలో కూడా వీరి పేర్లు చెప్పబడతాయి. వీరి సంతానం అపారమైన తేజస్సుతో ప్రకాశించేవారు.

యాస్తు శేషాస్తదా కన్యాః ప్రతిజగ్రాహ కశ్యపః। చతుర్దశ మహాభాగాః సర్వాస్తా లోకమాతరః ।। ౫.

మిగిలిన ఆ కుమార్తెలను అప్పట్లో కశ్యపుడు స్వీకరించాడు. ఆ పద్నాలుగు గొప్పవారు అందరూ లోకమాతలుగా అయ్యారు.

అదితిర్దితిర్దనుః కాలా అరిష్టా సురసా తథా। సురభిర్వినతా చైవ తామ్రా క్రోధవశా ఇరా। కద్రుర్మునిశ్చ ధర్మజ్ఞః ప్రజాస్తాసాం నిబోధత ।। ౫.

అదితి, దితి, దను, కాలా, అరిష్టా, సురసా, సురభి, వినత, తామ్రా, క్రోధవశా, ఇరా, కద్రు, ముని అనే ధర్మజ్ఞుడు— వీరి సంతానాన్ని తెలుసుకో.

చారిష్ణవేఽన్తరేఽతీతే యే ద్వాదశ పురోగమాః। వైకుణ్ఠానామ తే సాత్ర్యా బభూవుశ్చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౫.

చారిష్ణవ మను కాలం ముగిసిన తర్వాత, చాక్షుష మను అంతరంలో, వైకుంఠ అనే ప్రముఖులు పన్నెండు మంది జన్మించారు.

ఉపస్థితేఽన్తరే హ్యస్మిన్ పునర్వైవస్వతస్య హ। ఆరాధితా హ్యదిత్యా తే సమేత్యాహుః పరస్పరమ్ ।। ౫.

ఈ వైవస్వత మను అంతరంలో, ఆ అదిత్యులు పూజింపబడి, ఒకచోట చేరి పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.

ఏతామేవ మహాభాగామదితిం సంప్రవిశ్య వై। వైవస్వతేఽన్తరే హ్యస్మిన్ యోగాదర్ద్ధేన చేతసః ।। ౫.

వారు అందరూ మహిమాన్వితమైన అదితిలోకి ప్రవేశించి, ఈ వైవస్వత మను కాలంలో, యోగబలంతో, మనస్సు అర్ధాన్ని సమర్పించి—

గచ్ఛామః పుత్రతామస్యాస్తన్నః శ్రేయో భవిష్యతి। అదిత్యాస్తు ప్రసూతానామాదిత్యత్వం భవిష్యతి ।। ౫.

"మనమంతా ఆమె కుమారులుగా జన్మిద్దాం; అది మనకు శ్రేయస్సు కలిగిస్తుంది. అదితిలో పుట్టినవారు అదిత్యులుగా అవుతారు."

ఏవముక్త్వా తు తే సర్వే చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః। జజ్ఞిరే ద్వాదశాదిత్యా మారీచాత్ కశ్యపాత్పునః ।। ౫.

ఇలా చెప్పిన తర్వాత, చాక్షుష మను అంతరంలో, వారు అందరూ మరలా మారీచిపుత్రుడైన కశ్యపుని నుండి పన్నెండు అదిత్యులుగా జన్మించారు.

శతక్రతుశ్చ విష్ణుశ్చ జజ్ఞాతే పునరేవ హి । వైవస్వతేఽన్తరే హ్యస్మిన్ నరనారాయణౌ సురౌ ।। ౫.

ఇంద్రుడు, విష్ణువు కూడా తిరిగి జన్మించారు. ఈ వైవస్వత మను కాలంలో నరుడు, నారాయణుడు అనే దేవతలు కూడా జన్మించారు.

తేషామపి హి దేవానాం నిధనోత్పత్తిరుచ్యతే। యథా సూర్యస్య లోకేఽస్మిన్ ఉదయాస్తమయావుభౌ। ప్రజాపతేశ్చ విష్ణోశ్చ భవస్య చ మహాత్మనః ।। ౫.

ఈ దేవతలకు కూడా సృష్టి, లయాలు జరుగుతాయని చెప్పబడింది. ఈ లోకంలో సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు, అస్తమిస్తాడు కదా, అలాగే ప్రజాపతి, విష్ణువు, మహాత్ముడైన భవుడికీ అదే విధంగా జరుగుతుంది.

శ్రేష్ఠానుశ్రవికే యస్మాచ్ఛక్తాః శబ్దాదిలక్షణే। అష్టాత్మకేఽణిమాద్యే చ తస్మాత్తే చజ్ఞిరే సురాః ।। ౫.

వారు శ్రేష్ఠమైన శ్రవణశక్తి కలవారు, శబ్దాది లక్షణాలతో ఉన్నవారు, అణిమాది ఎనిమిది శక్తులు కలిగి ఉన్నారు. అందుకే ఆ దేవతలు జన్మించారు.

ఇత్యేష విష్యే రాగః సమ్భూత్యాః కారణం స్మృతమ్। బ్రహ్మశాపేన సమ్భూతా జయాః స్వాయమ్భువే జితాః ।। ౫.

ఈ లోకంలో రాగమే సృష్టికి కారణమని చెప్పబడింది. బ్రహ్మదేవుని శాపంతో జయులు స్వాయంభువ మను కాలంలో పుట్టి, ఓడిపోయారు.

స్వారోచిషే వై తుషితాః సత్యాశ్చైవోత్తమే పునః। తామసే హరయో దేవా జాతాశ్చారిష్ణవే తు వై। వైకుణ్ఠాశ్చాక్షుషే సాధ్యా ఆదిత్యాః సామ్ప్రతే పునః ।। ౫.

స్వరోచిష మను కాలంలో తుషితులు, ఉత్తమ మను కాలంలో సత్యులు, తామస మను కాలంలో హరులు, చారిష్ణవ మను కాలంలో వైకుంఠులు, చాక్షుష మను కాలంలో సాధ్యులు, ఇప్పుడు ప్రస్తుత కాలంలో అదిత్యులు అయ్యారు.

ధాతాఽర్యమా చ మిత్రశ్చ వరుణోంఽశో భగస్తథా। ఇన్ద్రో వివస్వాన్ పూషా చ పర్జన్యో దశమః స్మృతః ।। ౫.

ధాత, అర్యమ, మిత్ర, వరుణుడు, అంష, భగ, ఇంద్రుడు, వివస్వాన్, పూష, పర్జన్యుడు— వీరు పదిమంది అని గుర్తించబడతారు.