గూఢస్వాధ్యాయ తపసస్తథా చైవోఞ్ఛవృత్తయః। ఏతే సభాసదస్తస్య దేవేశస్య చ సమ్మతాః ।। ౩౯.
రహస్యంగా స్వాధ్యాయానికి, తపస్సుకు నిష్టతో ఉండేవారు, అలాగే ఊంచవృత్తితో జీవించే వారు— వీరందరూ దేవతాధిపతికి గౌరవనీయులైన సభాస్యులు.
మన్వన్తరాణ్యనేకాని వ్యవర్త్తన్త పునః పునః। శ్రూయతాం దేవదేవస్య భవిష్యాశ్చర్యముత్తమమ్ ।। ౩౯.
అనేక మన్వంతరాలు తిరిగి తిరిగి గడిచిపోయాయి; ఇప్పుడు దేవదేవుని భవిష్యత్తు అద్భుతమైన కార్యాలను వినండి.
వ్యాఘ్రాశ్చైవానుగాస్తత్ర కాఞ్చనాభాస్తరస్వినః। స్వచ్ఛన్దచారిణః సర్వే స్వయం దేవేన నిర్మ్మితాః।। ౩౯.
అక్కడ పసిడి వర్ణంతో, ఉత్సాహంతో మెరిసే పులులు స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, అన్నీ దేవుడు స్వయంగా సృష్టించినవే.
మృత్యోర్మృత్యుసమాస్తే తు యమదర్పాపహారిణః । విభూతిమప్యసంఖ్యేయాం కో న ఖల్వభిధాస్యతే ।। ౩౯.
అతడు మృత్యువు యొక్క మృత్యువుగా నిలిచి, యముని గర్వాన్ని తొలగించేవాడు; అతని అనేక అద్భుత శక్తులను ఎవరు పూర్తిగా చెప్పగలరు?
అతఃపరమిదం భూయో భవేనాద్భుతముత్తమమ్। భూతానామనుకంపార్థం యత్కృతం తన్నిబోధత ।। ౩౯.
ఇప్పుడు మరొక అద్భుతమైన, అత్యుత్తమమైన సంఘటనను వినండి. ఇది భూతాలపై దయతో జరిగినది.
మన్దరాదిప్రకాశానాం బలేనాప్రతిమౌజసామ్। హారకున్దేన్దువర్ణానాం విద్యుద్వననినాదినామ్ ।। ౩౯.
మందరాదిలా ప్రకాశించే, అపరిమిత బలమున్న, హారాలు, కుండలు, చంద్రంలాంటి ప్రకాశం కలిగి, మేఘాలా గర్జనతో నాదించేవారి శక్తితో—
చూడామణిధరాణాం వై మేఘసన్నిభవాససామ్। శ్రీవత్సాఙ్కితవజ్రాణామఙ్గులీశూలపాణినామ్ ।। ౩౯.
చూడామణులు ధరించిన, మేఘాలాంటి వస్త్రాలు వేసుకున్న, శ్రీవత్సం, వజ్రం గుర్తులతో, చేతిలో త్రిశూలాలు, ఆయుధాలు పట్టుకున్నవారు—
ఏవం దిశానాం దేవానాం రూపేణోత్తమశాలినామ్। తస్య ప్రాసాదముఖ్యస్య స్తమ్భేషూత్తమశోభిషు ।। ౩౯.
ఈ విధంగా, దిక్కుల దేవతలు, అత్యుత్తమ రూపాలతో, ఆ ముఖ్యమైన ప్రాసాదంలోని గొప్ప స్తంభాలపై చిత్రించబడ్డారు.
సంయతాగ్నిమయీభిస్తు శ్రృఙ్ఖలాభిః పృథక్పృథక్। మాయాసహస్రం సింహానాం సుఖం తత్ర నివాసినామ్ ।। ౩౯.
అక్కడ, సింహాలు ఒక్కొక్కటి, అగ్నితో చేసిన గొలుసులతో విడిగా, నియంత్రించబడి, సుఖంగా నివసించేవి.
స్తమ్భేఽప్యపాసృతాషష్టం(?) త్ర్యమ్బకస్య నివేశనే। అథ తత్ప్రతిసంపూజ్య వాయోర్వాక్యం సువిస్మితాః। ఋషయః ప్రత్యభాషన్త నైమిషేయాస్తపస్వినః ।। ౩౯.
స్తంభంపై, త్రయంబకుని నివాసంలో, ఆ ఆరో (సింహం?) కూడా విడిగా ఉంచబడింది. తరువాత, దానిని సత్కరించి, నైమిశారణ్య ఋషులు ఆశ్చర్యంతో వాయువును అడిగారు.
భగవన్సర్వభూతానాం ప్రాణ సర్వత్రగ ప్రభో। కే తే సింహమహాభూతాః క్వ తే జాతాః కిమాత్మకాః ।। ౩౯.
భగవంతా, అన్ని భూతాలకు ప్రాణమూ, ఎక్కడికీ వ్యాపించిన ప్రభూ, ఆ సింహమహాభూతాలు ఎవరు? అవి ఎక్కడ పుట్టాయి? వాటి స్వభావం ఏమిటి?
సింహాః కేనాపరాధేన భూతానాం ప్రభవిష్ణునా। వైశ్వానరమయైః పాశైః సంరుద్ధాస్తు పృథక్పృథక్ ।। ౩౯.
ఏ తప్పుతో, భూతాల ప్రభువు, ఆ సింహాలను అగ్నితో చేసిన బంధాలతో విడిగా బంధించాడు?
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా వాయుర్వాక్యం జగాద హ । యద్వై సహస్రం సింహానామీశ్వరేణ మహాత్మనా। వ్యపనీయ స్వకాద్దేహాత్క్రోధాస్తే సింహవిగ్రహాః ।। ౩౯.
వారు అడిగిన మాటలు విని, వాయువు ఇలా చెప్పాడు: 'ఆ వెయ్యి సింహాలు, మహాత్ముడైన ఈశ్వరుడు, తన శరీరంలో నుండి కోపంతో విడదీసి, సింహాల రూపంలో ఉంచాడు.'
భూతానామభయం దత్త్వా పురాబద్ధాగ్నిబన్ధనే। యజ్ఞభాగనిమిత్తం చ ఈశ్వరస్యాజ్ఞయా తదా ।। ౩౯.
'భూతాలకు భయం లేకుండా చేసి, ఆ సింహాలను, yajna భాగం కోసం, ఈశ్వరుని ఆజ్ఞతో, అగ్నితో చేసిన బంధాలతో ముందుగా బంధించారు.'
తేషాం విధానముక్తేన సింహేనైకేన లీలయా। దేవ్యా మన్యుం కృతం జ్ఞాత్వా హతో దక్షస్య స క్రతుః ।। ౩౯.
'నియమానుసారం, ఒక సింహం ఆటగా, దేవి కోపాన్ని తెలుసుకుని, దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసింది.'
నిఃసృతా చ మహాదేవ్యా మహాకాలీ మహేశ్వరీ। ఆత్మనః కర్మ్మసాక్షిణ్యా భూతైః సార్ద్ధం తదానుగైః ।। ౩౯.
'మహాదేవి నుండి, మహాకాళి, మహేశ్వరి, తన కార్యానికి సాక్షిగా, అనుచర భూతులతో కలిసి వెలువడింది.'
స ఏష భగవాన్క్రోధో రుద్రావాసకృతాలయః। వీరభద్రోఽప్రమేయాత్మా దేవ్యా మన్యుప్రమార్జ్జనః ।। ౩౯.
'ఇతడు భగవంతుడైన కోపం, రుద్రుని నివాసం, అపరిమితమైన వీరభద్రుడు, దేవి కోపాన్ని శుద్ధి చేసినవాడు.'
తస్య వేశ్మ సురేన్ద్రస్య సర్వగుహ్యతమస్య వై। సన్నివేశస్త్వనౌపమ్యో మయా వః పరికీర్త్తితః ।। ౩౯.
'ఆ దేవేంద్రుని, అన్ని రహస్యాలలో అత్యంత రహస్యమైన నివాసాన్ని, దాని అమరికను మీకు నేను వివరించాను; అది పోల్చలేని గొప్పది.'
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి యే తత్ర ప్రతి వాసినః। రమ్యే పురవరశ్రేష్ఠే తస్మిన్వైహాయభూమిషు ।। ౩౯.
'ఇప్పుడు, ఆ అద్భుతమైన, అందమైన నగరంలో, ఆకాశంలో నివసించే వారు ఎవరో చెప్పబోతున్నాను.'
నానారత్నవిచిత్రేషు పతాకాబహులేషు చ। సర్వకామసమృద్ధేషు వనోపవనశోభిషు ।। ౩౯.
'వివిధ రత్నాలతో అలంకరించిన, పతాకలు విస్తృతంగా ఉన్న, అన్ని కామాలు నిండిన, వనాలు, ఉద్యానవనాలతో అందమైన ప్రాసాదాలలో—'
రాజతేషు మహాన్తేషు శాతకౌమ్భమయేషు చ। సన్ధ్యాభ్రసన్నికాశేషు కైలాసప్రతిమేషు చ ।। ౩౯.
'వెండి, బంగారం తో చేసిన, సంధ్యా మేఘాలా కనిపించే, కైలాసాన్ని పోలిన గొప్ప, ఎత్తైన ప్రాసాదాలలో—'
ఇష్టైః శబ్దాదిభిర్భాగైర్యే భవస్యానుసారిణః । ప్రాసాదవర పుష్పేషు తేషు మోదన్తి సువ్రతాః ।। ౩౯.
'భవుని అనుసరించే వారు, శబ్దాది ఇష్టమైన అనుభవాలతో, ఆ ఉత్తమ ప్రాసాదాలలో, పుష్పాలలో ఆనందంగా ఉంటారు, ఓ సువ్రతులారా.'
బ్రహ్మఘోషైరవిరతాః కథాశ్చ వివిధాః శుభాః । గీతవాదిత్రఘోషాశ్చ సంస్తవాశ్చ సమన్తతః ।। ౩౯.
అక్కడ బ్రహ్మధ్వని ఎప్పుడూ వినిపిస్తూ, అనేక శుభమైన కథలు, పాటలు, వాద్యాల శబ్దాలు, స్తోత్రాలు చుట్టూ ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉంటాయి.
సంహతాశ్చైవమతులా నానాశ్రయకృతాస్తథా। ఏవమాదీని వర్త్తన్తే తేషాం ప్రాసాదమూర్ద్ధని ।। ౩౯.
అలా, అనేక ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన అపూర్వమైన సభలు, సమూహాలు, వారి ప్రాసాదం పైభాగంలో జరుగుతుంటాయి.
సహస్రపాదః ప్రాసాదస్తపనీయమయః శుభః। అనౌపమ్యైర్వరై రత్నైః సర్వతః పరిభూషితః ।। ౩౯.
ఆ ప్రాసాదం వెయ్యి స్తంభాలతో, బంగారంతో నిర్మించబడి, అన్ని వైపులా అపూర్వమైన విలువైన రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
స్ఫటికైశ్చన్ద్రసఙ్కాశైర్వైఢూర్యమణిసమ్ప్రభైః। బాలసూర్యమయైశ్చాపి సౌవర్ణైశ్చాగ్నిసమ్ప్రభైః ।। ౩౯.
ఆ ప్రాసాదం చంద్రునిలా మెరిసే స్ఫటికాలతో, వెలుగు పంచే వైడూర్య రత్నాలతో, చిన్న సూర్యుడిలా మెరిసే బంగారు అలంకారాలతో, అగ్నిలా మెరిసే బంగారంతో అలంకరించబడి ఉంది.
చుక్రుశుఋషయః శ్రుత్వా నైమిషేయాస్తపస్వినః। ఆపన్నసంశయాశ్చేమం వాక్యమూచుః సమీరణమ్ ।। ౩౯.
ఇది విని, నైమిశారణ్యంలో ఉన్న తపస్సు చేసే ఋషులు సందేహంతో సమీరణుని ఇలా అడిగారు.
ఋషయ ఊచుః।। కే తు తత్ర మహాత్మానో యే భవస్యానుసారిణః। అనుగ్రాహ్యతమాః సమ్యక్ ప్రమోదన్తే పురోత్తమే। ఋషీణాం వచనం శ్రుత్వా వాయుర్వాక్యమథాబ్రవీత్ ।। ౩౯.
ఋషులు అన్నారు: అక్కడ భవుని అనుసరించే మహాత్ములు ఎవరు? వారు ఎవరు అనుగ్రహానికి అర్హులు? ఉత్తమ నగరంలో ఆనందంగా ఉండేవారు ఎవరు? ఋషుల మాటలు విని, వాయువు ఇలా చెప్పాడు.
వాయురువాచ।। శ్రూయతాం దేవదేవస్య భక్తిర్యైరనుకల్పితా। హ్రీమన్తః సూర్జితా దాన్తాః శౌర్యయుక్తా హ్యలోలుపాః ।। ౩౯.
వాయువు చెప్పాడు: దేవదేవునికి భక్తిని పెంపొందించుకున్న వారు ఎవరో వినండి. వారు లజ్జాశీలులు, మనస్సుని జయించుకున్న వారు, నియమంగా ఉండే వారు, ధైర్యశాలులు, లోభం లేని వారు.
మధ్యాహారాశ్చ మాత్రాశ్చ హ్యాత్మారామా జితేన్ద్రియాః। జితద్వన్ద్వా మహోత్సాహాః సౌమ్యా విగతమత్సరాః ।। ౩౯.
వారు మితాహారులు, తగినంత తినేవారు, ఆత్మానందంలో లీనమై, ఇంద్రియాలను జయించిన వారు, ద్వంద్వాలను అధిగమించిన వారు, మహోత్సాహులు, మృదువైన వారు, అసూయ లేని వారు.