హ్రస్వకుఞ్చితకేశాశ్చ సున్దర్య్యశ్చారులోచనాః। అన్యాశ్చ కామరూపిణ్యో నానావేషధరాః స్త్రియః ।। ౩౯.
కొంతమందికి చిన్నగా వంకరగా ఉన్న జుట్టు, మరికొందరు అందమైనవారు, చక్కని కళ్ళు కలవారు. ఇంకొందరు రూపాన్ని మార్చుకునే శక్తి కలవారు, వివిధ వస్త్రధారణలో ఉన్న మహిళలు.
అభ్యన్తరపరిస్కన్ధా దేవావాసగృహోచితాః। రరామ భగవాంస్తత్ర దశబాహుర్మహేశ్వరః ।। ౩౯.
దేవతల నివాసాలకు తగిన అంతర్గృహాలలో, పది చేతుల మహేశ్వరుడు అక్కడ ఆనందంగా విహరించేవాడు.
నన్దినా చ గణైః సార్ద్ధం విశ్వరూపైర్మహాత్మభిః। తథా రుద్రగణైశ్చాపి తుల్యౌదార్య్యపరాక్రమైః ।। ౩౯.
నంది, గణులతో పాటు, విశ్వరూపాలు కలిగిన మహాత్ములు, అలాగే సమానమైన ఔదార్య, పరాక్రమం కలిగిన రుద్రగణులతో కూడి ఉన్నాడు.
పావకాత్మజసఙ్కాశైర్యూపదంష్ట్రోత్కటాననైః। వన్ద్యమానో విమానశ్చ పూజ్యమానశ్చ తత్పరైః ।। ౩౯.
అగ్నిపుత్రుల వలె ఉన్నవారు, భయంకరమైన ముఖాలు, పెద్ద పళ్ళు కలవారు చుట్టూ ఉండగా, భక్తులు విమానంలో కూడా ఆయనను పూజిస్తూ, సత్కరిస్తూ ఉంటారు.
సర్వర్తుకుసుమాం మాలాం జిఘ్రమాణోరసి స్థితాన్ । నీలోత్పలదలశ్యామం పృథుతామ్రాయతేక్షణమ్ ।। ౩౯.
అన్ని ఋతువుల పుష్పమాల తన ఛాతీపై ఉంచుకుని, దాని పరిమళాన్ని పీలుస్తూ, నీలోత్పల దళంలా నలుపు రంగుతో, పెద్ద తామ్రవర్ణం, విశాలమైన కళ్ళతో ఉన్నాడు.
ఈషత్కరాల్లమ్బోష్ఠం తీక్ష్ణదంష్ట్రా గణాఞచితమ్। షడూర్ద్ధ్వనేత్రం దుష్ప్రేక్ష్యం రుచిరఞ్చీరవాససమ్ ।। ౩౯.
స్వల్పంగా పైకి లేపిన చేతులు, మందమైన పెదాలు, పదునైన పళ్ళు, గణాల మధ్యలో, పైభాగంలో ఆరు కళ్ళతో, చూడటానికి దుర్లభంగా, అందమైన వృక్షచర్మ వస్త్రంతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
ఆహవేష్వపరిక్లిష్టం దేవానామరినాశనమ్। బాహునా బాహుమావేశ్య పార్శ్వే సవ్యేఽన్తరే స్థితమ్ ।। ౩౯.
పోరులో అలసట లేకుండా, దేవతల శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఒక చేతిని మరొక చేతికి చుట్టి, తన ఎడమవైపు నిలబడి ఉన్నాడు.
రరాజాపదిశన్తస్య వామాగ్రకరగోచరమ్। మహాభైరవనిర్ఘోషం బలేనాప్రతిమౌజసమ్। దశవర్ణధనుశ్చైవ విచిత్రం శోభతేఽధికమ్ ।। ౩౯.
అతడు తన ఎడమచేతికి అందుబాటులో దిశను చూపిస్తూ ప్రకాశించాడు. అతని బలం, మహా ఘోషంతో కూడిన పదకొండు చేతుల పొడవైన విల్లు, అద్భుతంగా మెరిసింది.
త్రిశూలం విద్యుతాభాసమమోఘం శత్రునాశనమ్। జాజ్వల్యమానం వపుషా పరమం తత్త్విషా యుతమ్ ।। ౩౯.
అతని త్రిశూలం మెరుపులా మెరిసిపోతూ, శత్రువులను నాశనం చేసే శక్తితో, అత్యంత ప్రకాశంతో, పరమ తేజస్సుతో వెలిగింది.
అసిశ్చైవౌజసాం శ్రేష్ఠః శీతరశ్మిః శశీ తథా। తేజసా వపుషా కాన్త్యా దేవేశస్య మహాత్మనః। శుశుభేఽభ్యధికం తత్ర వేద్యామగ్నిశిఖా ఇవ ।। ౩౯.
దేవతాధిపతియైన మహాత్ముని ఖడ్గం, శక్తివంతమైన వాటిలో శ్రేష్ఠమైనది, చంద్రునిలా చల్లని కాంతితో, రూపంతో, మహా కాంతితో అక్కడ హోమపు అగ్నిశిఖలా ప్రకాశించింది.
స్థితః పురస్తాద్దేవస్య శాతకౌమ్భమయో మహాన్। శుశుభే రుచిరః శ్రీమాన్సోదకః సకమణ్డలుః ।। ౩౯.
దేవుని ముందుగా ఒక గొప్ప, అందమైన, ప్రతిష్ఠాత్మకమైన బంగారు పాత్ర, నీటితో నిండినది, కమండలుతో కూడి మెరిసిపోతూ నిలిచింది.
అసిమావేశ్య చాఙ్గేషు పాణ్డురామ్బర ధారిణీ। ఉరశ్ఛదేన మహతా మౌక్తికేన విరాజితా। చతుర్భుజా మహాభాగా విజయా లోకసమ్మతా ।। ౩౯.
విజయా, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, గొప్ప ముత్యాలతో అలంకరించిన ఉరఃపట్టీతో, ఖడ్గాన్ని తన అవయవాలకు ఆనించి, నాలుగు చేతులతో, మహాభాగ్యవంతురాలిగా, అందరికి గౌరవనీయురాలిగా నిలిచింది.
దేవ్యా ఆద్యః ప్రతీహారీ శ్రీరివాప్రతిమా పరా। విభ్రాజతీ స్థితా చైవ కృత్వా దేవస్య చాఞ్జలిమ్ ।। ౩౯.
దేవి యొక్క ప్రధాన సేవకురాలు, లక్ష్మీతో సమానంగా, ప్రకాశమానంగా, దేవునికి చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నిలిచింది.
తస్యాః పృష్ఠానుగాశ్చాన్యాః స్త్రియోఽప్సరోగణాన్వితాః। తాః ఖల్వభినవైః కాన్తైరుపతిష్ఠన్తి శఙ్కరమ్ ।। ౩౯.
ఆమె వెనుక ఇతర స్త్రీలు, అప్సరసల సమూహంతో కలిసి, కొత్త అందంతో అలంకరించబడి, శంకరునికి సేవ చేస్తూ ఉన్నారు.
సర్వలక్షణసమ్పన్నా వాదిత్రై రుపబృంహితాః। ఉపగాయన్తి దేవేశం గణా గన్ధర్వయోనయః ।। ౩౯.
అన్ని శుభలక్షణాలతో, వాద్యాలతో, అందంతో మెరుగు పరచబడి, గంధర్వులు మరియు ఇతర దేవతా గణాలు దేవతాధిపతిని కీర్తిస్తూ పాడుతున్నారు.
అభ్యున్నతో మహోరస్కః శరన్మేఘసమద్యుతిః। శోభతే నన్దమానశ్చ గోపతిస్తస్య వేశ్మని ।। ౩౯.
అక్కడ, విస్తృతమైన ఛాతి, శరదృతువులోని మేఘంలా ప్రకాశించే గోపాలుడు, తన ఇంట్లో ఆనందంగా మెరిసిపోతున్నాడు.
స్కన్దశ్చ సపరీవారః పుత్రోఽస్యామితవీర్య్యవాన్। రక్తామ్బరధరః శ్రీమాన్వరామ్బుజదలేక్షణః ।। ౩౯.
అతని కుమారుడు, అపారమైన శక్తిశాలి అయిన స్కందుడు, తన పరివారంతో, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, మహిమతో, అద్భుతమైన కమలదళపు కన్నులతో అక్కడ ఉన్నాడు.
తస్య శాఖో విశాఖశ్చ నైగమేయశ్చ చాష్టవాన్। వ్యపేతవ్యసనాక్రూరాః ప్రజానాం పాలనే రతాః ।। ౩౯.
అతని శాఖలైన విశాఖ, నైగమేయ కూడా, దోషాలు లేకుండా, క్రూరత లేకుండా, ప్రజల రక్షణలో తలమునకలై అక్కడ ఉన్నారు.
తైః సార్ద్ధం స మహావీర్య్యః శోభతే శిఖివాహనః । వ్యాలక్రీడనకైస్తత్ర క్రీడతే విశ్వతోముఖః ।। ౩౯.
వారు అందరితో కలిసి, మహావీరుడు అయిన మయూరవాహనుడు స్కందుడు అక్కడ ప్రకాశిస్తూ, అన్ని ముఖాలతో, పాము ఆకారపు బొమ్మలతో ఆడుకుంటున్నాడు.
యే నృపా విభుధేన్ద్రాణాం కాఞ్చనస్య ప్రదాయినః। యే చ స్వాయతనా విప్రా గృహస్థా బ్రహ్మవాదినః ।। ౩౯.
దేవతాధిపతులకు బంగారం దానం చేసే రాజులు, తమ స్వంత ఆచారాల్లో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణ గృహస్తులు—
గూఢస్వాధ్యాయ తపసస్తథా చైవోఞ్ఛవృత్తయః। ఏతే సభాసదస్తస్య దేవేశస్య చ సమ్మతాః ।। ౩౯.
రహస్యంగా స్వాధ్యాయానికి, తపస్సుకు నిష్టతో ఉండేవారు, అలాగే ఊంచవృత్తితో జీవించే వారు— వీరందరూ దేవతాధిపతికి గౌరవనీయులైన సభాస్యులు.
మన్వన్తరాణ్యనేకాని వ్యవర్త్తన్త పునః పునః। శ్రూయతాం దేవదేవస్య భవిష్యాశ్చర్యముత్తమమ్ ।। ౩౯.
అనేక మన్వంతరాలు తిరిగి తిరిగి గడిచిపోయాయి; ఇప్పుడు దేవదేవుని భవిష్యత్తు అద్భుతమైన కార్యాలను వినండి.
వ్యాఘ్రాశ్చైవానుగాస్తత్ర కాఞ్చనాభాస్తరస్వినః। స్వచ్ఛన్దచారిణః సర్వే స్వయం దేవేన నిర్మ్మితాః।। ౩౯.
అక్కడ పసిడి వర్ణంతో, ఉత్సాహంతో మెరిసే పులులు స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, అన్నీ దేవుడు స్వయంగా సృష్టించినవే.
మృత్యోర్మృత్యుసమాస్తే తు యమదర్పాపహారిణః । విభూతిమప్యసంఖ్యేయాం కో న ఖల్వభిధాస్యతే ।। ౩౯.
అతడు మృత్యువు యొక్క మృత్యువుగా నిలిచి, యముని గర్వాన్ని తొలగించేవాడు; అతని అనేక అద్భుత శక్తులను ఎవరు పూర్తిగా చెప్పగలరు?
అతఃపరమిదం భూయో భవేనాద్భుతముత్తమమ్। భూతానామనుకంపార్థం యత్కృతం తన్నిబోధత ।। ౩౯.
ఇప్పుడు మరొక అద్భుతమైన, అత్యుత్తమమైన సంఘటనను వినండి. ఇది భూతాలపై దయతో జరిగినది.
మన్దరాదిప్రకాశానాం బలేనాప్రతిమౌజసామ్। హారకున్దేన్దువర్ణానాం విద్యుద్వననినాదినామ్ ।। ౩౯.
మందరాదిలా ప్రకాశించే, అపరిమిత బలమున్న, హారాలు, కుండలు, చంద్రంలాంటి ప్రకాశం కలిగి, మేఘాలా గర్జనతో నాదించేవారి శక్తితో—
చూడామణిధరాణాం వై మేఘసన్నిభవాససామ్। శ్రీవత్సాఙ్కితవజ్రాణామఙ్గులీశూలపాణినామ్ ।। ౩౯.
చూడామణులు ధరించిన, మేఘాలాంటి వస్త్రాలు వేసుకున్న, శ్రీవత్సం, వజ్రం గుర్తులతో, చేతిలో త్రిశూలాలు, ఆయుధాలు పట్టుకున్నవారు—
ఏవం దిశానాం దేవానాం రూపేణోత్తమశాలినామ్। తస్య ప్రాసాదముఖ్యస్య స్తమ్భేషూత్తమశోభిషు ।। ౩౯.
ఈ విధంగా, దిక్కుల దేవతలు, అత్యుత్తమ రూపాలతో, ఆ ముఖ్యమైన ప్రాసాదంలోని గొప్ప స్తంభాలపై చిత్రించబడ్డారు.
సంయతాగ్నిమయీభిస్తు శ్రృఙ్ఖలాభిః పృథక్పృథక్। మాయాసహస్రం సింహానాం సుఖం తత్ర నివాసినామ్ ।। ౩౯.
అక్కడ, సింహాలు ఒక్కొక్కటి, అగ్నితో చేసిన గొలుసులతో విడిగా, నియంత్రించబడి, సుఖంగా నివసించేవి.
స్తమ్భేఽప్యపాసృతాషష్టం(?) త్ర్యమ్బకస్య నివేశనే। అథ తత్ప్రతిసంపూజ్య వాయోర్వాక్యం సువిస్మితాః। ఋషయః ప్రత్యభాషన్త నైమిషేయాస్తపస్వినః ।। ౩౯.
స్తంభంపై, త్రయంబకుని నివాసంలో, ఆ ఆరో (సింహం?) కూడా విడిగా ఉంచబడింది. తరువాత, దానిని సత్కరించి, నైమిశారణ్య ఋషులు ఆశ్చర్యంతో వాయువును అడిగారు.