సూక్ష్మాః ప్రసవధర్మిణ్యస్తతః ప్రకృతయః స్మృతాః। యేభ్యోఽధికర్త్తా సంజజ్ఞో క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞితః ।। ౩౯.
అక్కడ సూక్ష్మమైన, సృష్టికి కారణమైన ప్రకృతులు ఉంటాయని చెప్పబడింది; వాటి నుంచే క్షేత్రజ్ఞుడు, బ్రహ్మ అని పిలవబడే అధికర్త జన్మిస్తాడు.
తాసు ప్రకృతిమత్సూక్ష్మమధిష్ఠాతృత్వమవ్యయమ్। అనుత్పాద్యం పరన్ధామ పరమాణు పరేశయమ్ ।। ౩౯.
అందులో ప్రకృతితో కూడిన సూక్ష్మమైనది, అవినాశి అధిపత్యం, జన్మించని పరమధామం, పరమాణువైన పరేశుడు ఉంటాడు.
అక్షయశ్చాప్యనుహ్యశ్చ అమూర్త్తిర్మూర్త్తిమానసౌ। ప్రాదుర్భావస్తిరోభావః స్థితిశ్చైవాప్యనుగ్రహః ।। ౩౯.
అతడు నశించని, ఊహించలేని, రూపం లేనివాడు అయినా రూపమున్నవాడు; అవతరణ, లయం, స్థితి, అనుగ్రహం—all అతనివే.
విధిరన్యైరనౌపమ్యః పరమాణుర్మహేశ్వరః। సతేజా ఏష తమసో యః పరస్తాత్ప్రకాశకః ।। ౩౯.
అతని విధానం ఇతరులదానితో పోల్చలేనిది; మహేశ్వరుడు పరమాణువై, అపారమైన తేజస్సుతో, చీకటి దాటి ప్రకాశించే వాడు.
యదణ్డమాసీత్సౌవర్ణం ప్రథమన్త్వౌపసర్గికమ్। బృహతం సర్వతోవృత్తమీశ్వరాద్వ్యవజాయత ।। ౩౯.
సర్వదిక్కులా విస్తరించిన బంగారు అండం మొదట ఉపకారణంగా ఉన్నప్పుడు, అది ఈశ్వరుని నుండి ఉద్భవించింది.
ఈశ్వరాద్బీజనిర్భేదః క్షేత్రజ్ఞో బీజ ఈష్యతే। యోనిం ప్రకృతిమాచష్టే సా చ నారాయణాత్మికా ।। ౩౯.
ఈశ్వరుని నుండి బీజవిభాగం ఏర్పడింది; క్షేత్రజ్ఞుడే బీజంగా చెప్పబడతాడు, ప్రకృతే యోనిగా చెప్పబడుతుంది, అది నారాయణ స్వరూపం.
విబుర్లోకస్య సృష్ట్యర్థం లోకసంస్థానమేవ చ। సన్నిసర్గః స తన్వా చ లోకధాతుర్మహాత్మనః ।। ౩౯.
విశ్వవ్యాపి, లోక సృష్టి, స్థాపన కోసం తన స్వరూపంతో లోకంలో ప్రవేశించాడు; అతడే మహాత్ముడు, లోకాల ఆధారం.
పురస్తాద్బ్రహ్మలోకస్య హ్యణ్డాదర్వాక్చ బ్రహ్మణః। తయోర్మధ్యే పురం దివ్యం స్థానం యస్య మనోమయమ్ ।। ౩౯.
బ్రహ్మలోకానికి ముందు, అండానికి దిగువన, బ్రహ్మకి దిగువన, వాటి మధ్యలో మనస్సుతో తయారైన దివ్యమైన పురం ఉంది.
తద్విగ్రహవతః స్థానమీశ్వరస్యామితౌజసః। శివం నామ పురం తత్ర శరణం జన్మభీరుణామ్ ।। ౩౯.
అదే అపారశక్తి కలిగిన ఈశ్వరుని నివాసం; అక్కడే శివపురం ఉంది, జన్మభయంతో ఉన్నవారికి అది ఆశ్రయం.
సహస్రాణాం శతం పూర్ణం యోజనానాం ద్విజోత్తమాః। అభ్యన్తరే తు విస్తీర్ణం మహీమణ్డలసంస్థితమ్ ।। ౩౯.
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! దానిలోపల పూర్తిగా వెయ్యి యోజనాల విస్తీర్ణం ఉంది, అది భూమిమండలంలా స్థిరంగా ఉంది.
మధ్యాహ్నార్కప్రకాశేన పరతేజోఽభిమర్దినా। శాతకౌమ్భేన మహతా ప్రాకారేణార్కవర్చసా ।। ౩౯.
మధ్యాహ్న సూర్యుడి ప్రకాశంతో, అన్ని వెలుగులను మించిపోయే మహత్తరమైన బంగారు ప్రాకారం ఆ నగరాన్ని చుట్టి మెరిసిపోతూ ఉంది.
ద్వారైశ్చతుర్భిః సౌవర్ణైర్ముక్తాదామవిభూషితైః। తపనీయనిభైః శుభ్రైర్గాఢం సుకృతవేష్టనమ్ ।। ౩౯.
ఆ నగరానికి నాలుగు బంగారు గేట్లు ఉన్నాయి. అవి ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడి, మెరిసే బంగారంలా తెల్లగా, దృఢంగా, అద్భుతంగా కనిపించేవి.
తచ్చాకాశే పురం రమ్యం దివ్యం ఘణ్టాదినాదితమ్। న తత్ర క్రమతే మృత్యుర్న తపో న జరా శ్రమాః ।। ౩౯.
ఆకాశంలో ఆ నగరం ఎంతో అందంగా, దివ్యంగా ఉంది. అక్కడ గంటలు మొదలైన వాద్యాల ధ్వని ప్రతిధ్వనిస్తుంది. అక్కడ మరణం, తపస్సు, వృద్ధాప్యం, అలసట ఏదీ ప్రవేశించవు.
న హి తస్య పురస్యాన్యైరుపమాం కర్తుమర్హతి। సహస్రాణాం శతం పూర్ణం యోజనానాం దిశో దశ ।। ౩౯.
ఆ నగరానికి మరెవరూ సరిపోలేరు. అది పది దిశల్లో పూర్తిగా లక్ష యోజనల పొడవున విస్తరించి ఉంది.
తత్పురం గోవృషాఙ్కస్య తేజసా వ్యాప్య తిష్ఠతి। భావేన మనసో భూమిర్విన్యస్తా కనకామయీ ।। ౩౯.
ఆ నగరం గోవృషాంకుని తేజస్సుతో నిండిపోయి ఉంది. అక్కడ భూమి బంగారం తో తయారై, ఆయన మనస్సు శక్తితో స్థాపించబడింది.
రత్నవాలుకయా తత్ర విన్యస్తా శుశుభేఽధికమ్। శారదేన్దుర్పకాశాని బాలసూర్య్యనిబాని చ ।। ౩౯.
అక్కడ రత్నాల పొడి పరచబడి, శరదృతువు చంద్రుని వెలుగు, బాలసూర్యుని ప్రకాశంతో మరింత మెరిసిపోతుంది.
అర్ద్ధ శ్వేతార్ద్ధరక్తాని సౌవర్ణాని తథైవ చ। రథచక్రప్రమాణాని నాలైర్మరకతప్రభైః ।। ౩౯.
అక్కడ కొన్ని పద్మాలు అర్ధం తెల్లగా, అర్ధం ఎరుపుగా, మరికొన్ని బంగారు రంగులో, రథచక్రాలంత పరిమాణంలో, వాటి కాండాలు పచ్చని మణిలా మెరిసిపోతున్నాయి.
సౌకుమారేణ రూపేణ గన్ధినాప్రతిమేన చ। తత్ర దివ్యాని పద్మాని వనేషూపవనేషు చ ।। ౩౯.
ఆ అడవుల్లో, తోటల్లో అద్భుతమైన రూపం, అపూర్వమైన సువాసన కలిగిన దివ్య పద్మాలు విరజిల్లాయి.
భృఙ్గపత్రనికాశాని తపనీయాని యాని చ। అర్ద్ధకృష్ణార్ద్ధరక్తాని సుకుమారాన్తరాణి చ ।। ౩౯.
కొన్ని పద్మాలు భృంగపక్షాల్లా, కొన్ని బంగారు రంగులో, మరికొన్ని అర్ధం నలుపు, అర్ధం ఎరుపు రంగులో, మరికొన్ని మృదువుగా ఉన్నాయి.
ఆతపత్ర ప్రమాణాని పఙ్కజైః సంవృతాని చ। భూయః సప్త మహానద్యస్తాసాన్నామాని బోధత ।। ౩౯.
కొన్ని పద్మాలు గొడుగు పరిమాణంలో ఉన్నాయి, అవి పద్మాలతో కప్పబడి ఉన్నాయి. అక్కడ ఏడు గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి—వాటి పేర్లు వినండి.
వరా వరేణ్యా వరదా వరార్హా వరవర్ణినీ। వరమా వరభద్రా చ రమ్యాస్తస్మిన్పురోత్తమే ।। ౩౯.
వరా, వరణ్యా, వరదా, వరార్హా, వరవర్ణినీ, వరమా, వరభద్రా—ఈ అందమైన నదులు ఆ ఉత్తమ నగరంలో ప్రవహిస్తున్నాయి.
పద్మోత్పలదలోన్మిశ్రం ఫేనాద్యావర్త్తవిగ్రహమ్। జలం మణిదలప్రఖ్యమావహన్తి సరిద్వరాః ।। ౩౯.
ఆ గొప్ప నదులు పద్మపత్రాలు, ఉట్పలదళాలతో కలిసిన, మణిలా మెరిసే, నురుగు, వలయాలతో అలమడే నీటిని తీసుకువస్తున్నాయి.
న తు బ్రహ్మర్షయో దేవా నాసురాః పితరస్తథా। న ఖల్వన్యేఽప్రమేయస్య విదురీశస్య తత్పురమ్ ।। ౩౯.
కాని బ్రహ్మర్షులు, దేవతలు, అసురులు, పితృదేవతలు, మరెవ్వరూ ఆ అపరిమితుడైన ప్రభువు నగరాన్ని తెలుసుకోలేరు.
తత్ర యే ధ్యానమవ్యగ్రాః సుయుక్తా విజితేన్ద్రియాః। పశ్యన్తీహ మహాత్మానః పురన్తద్గోవృషాత్మనః ।। ౩౯.
అక్కడ ధ్యానంలో స్థిరంగా, యోగ్యంగా, ఇంద్రియాలను జయించిన వారు ఈ లోకంలోనే గోవృషాత్ముని మహాత్ములను దర్శిస్తారు.
మధ్యే పురవరేన్ద్రస్య తస్యాప్రతిమతేజసః। సుమహాన్మేరుసఙ్గాశో దివ్యో భద్రశ్రియా వృతః ।। ౩౯.
ఆ అపూర్వమైన తేజస్సుతో కూడిన నగర మధ్యలో, మెరువు పర్వతాన్ని పోలిన, దివ్యమైన, శుభ్రంగా అలంకరించబడిన గొప్ప శిఖరం ఉంది.
సహస్ర పాదః ప్రాసాదస్తపనీయమయః శుభః। అనుపమేయై రత్నైశ్చ సర్వతః స విభూషితః ।। ౩౯.
అక్కడ వెయ్యి స్తంభాలతో కూడిన, బంగారం తో నిర్మించబడిన, అన్ని వైపులా అపూర్వ రత్నాలతో అలంకరించబడిన మహా ప్రాసాదం ఉంది.
స్ఫటికైశ్చన్ద్రసఙ్కాశైర్వైఢూర్యైః సోమసంప్రభైః। బాలసూర్య్యప్రభైశ్చైవ సౌవర్ణైశ్చాగ్నిసంప్రభైః ।। ౩౯.
ఆ ప్రాసాదం చంద్రుని వంటి స్ఫటికాలతో, చంద్రకాంతి లాంటి వైడూర్యాలతో, బాలసూర్యుని వెలుగు లాంటి మణులతో, అగ్నిలా మెరిసే బంగారంతో ప్రకాశిస్తోంది.
రాజతైశ్చాపి శుశుభే ఇన్ద్రనీలమయైః శుభైః। దృఢైర్వజ్రమయైశ్చైవ ఇత్యేవం సుమహాహితైః ।। ౩౯.
అది వెండి, అందమైన ఇంద్రనీలమణులు, బలమైన వజ్రాలతో కూడి, అద్భుతమైన గొప్ప రత్నాలతో మరింత మెరిసిపోతుంది.
జలైశ్చ వివిధాకారైర్దీప్యద్భిరధివాసితమ్। చన్ద్రరశ్మిప్రకాశాభిః పతాకాభిరలంకృతమ్ ।। ౩౯.
అనేకరకాల సుగంధ జలాలతో పరిమళించి, ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతూ, చంద్రకాంతి లాంటి వెలుగు వెదజల్లే జెండాలతో అలంకరించబడినది.
రుక్మఘణ్టానినాదైశ్చ నిత్యప్రముదితోత్సవః। కిన్నరాణామధీవాసైః సన్ధ్యాభ్రాకారరాజితైః ।। ౩౯.
బంగారు గంటల మధురధ్వనులతో ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా ఉత్సవమయంగా ఉండేది. కిన్నరుల నివాసాలు సాయంకాల మేఘాల వర్ణాలతో మెరిసిపోతుండేవి.