శతం సహస్రం సంఖ్యాతో మేరుర్ద్విగుణితం పునః। గ్రహాన్తరమథైకైకమూర్ద్ధ్వం నక్షత్రమణ్డలాత్ ।। ౩౯.
మేరుపర్వతం వంద వేల యోజనాలుగా చెప్పబడింది. మళ్ళీ దాని రెండింతలు. ఆ తరువాత ప్రతి గ్రహం ఒక్కొక్కటి నక్షత్ర మండలానికి పైన ఉంటుంది.
తారాగ్రహాణాం సర్వ్వేషామధస్తాచ్చరతే బుధః। తస్యోర్ద్ధ్వఞ్చరతే శుక్రస్తస్మాదూర్ద్ధ్వం చ లోహితః ।। ౩౯.
అన్ని నక్షత్రాలు, గ్రహాలలో బుధుడు కింద కదులుతాడు. అతని పైన శుక్రుడు, మరింత పైన కుజుడు ఉంటారు.
తతో బృహస్పతిశ్చోర్ద్ధ్వం తస్మాదూర్ద్ధ్వం శనైశ్చరః। ఊర్ద్ధ్వం శతసహస్రన్తు యోజనానాం శనైశ్చరాత్ ।। ౩౯.
ఆ తరువాత బృహస్పతి పైన ఉంటాడు. అతని పైన శనిగ్రహం. శనిగ్రహం నుండి వంద వేల యోజనాల ఎత్తులో సప్తర్షుల ప్రాంతం ఉంటుంది.
సప్తర్షిమణ్డలం కృత్స్నముపరిష్టాత్ప్రకాశతే। ఋషిభిస్తు సహస్రాణాం శతాదూర్ద్ధ్వం విభావ్యతే ।। ౩౯.
సప్తర్షుల మండలం అంతా పైన ప్రకాశిస్తుంది. ఋషులు దాన్ని వంద వేల యోజనాల ఎత్తుగా భావిస్తారు.
యోఽసౌ తారామయే దివ్యే విమానే హ్రస్వరూపకే। ఉత్తానపాదపుత్రోఽసౌ మేఢిభూతో ధ్రువో దివి ।। ౩౯.
ఆ తారలతో కూడిన దివ్యమైన చిన్న విమానంలో ఉన్నవాడు, ఉత్తానపాదుని కుమారుడు, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్న ధ్రువుడు.
త్రైలోక్యస్యైష ఉత్సేధో వ్యాఖ్యాతో యోజనైర్మయా। మన్వన్తరేషు దేవానామిజ్యా యత్రైవ లౌకికీ ।। ౩౯.
మూడు లోకాల ఎత్తును యోజనాల ద్వారా వివరించాను. ప్రతి మన్వంతరంలో దేవతల పూజ అక్కడే భౌతికంగా జరుగుతుంది.
వర్ణాశ్రమేభ్య ఇజ్యా తు లోకేఽస్మిన్యా ప్రవర్త్తతే। సర్వేషాం దేవయోనీనాం స్థితిహేతుః సవై స్మృతః ।। ౩౯.
ఈ లోకంలో వర్ణాశ్రమ ధర్మ ప్రకారం పూజ జరుగుతుంది. అన్ని దేవతా జన్మల స్థితికి కారణమవాడిగా ఆయన గుర్తించబడ్డాడు.
త్రైలోక్యమేతద్వయాఖ్యాతమత ఊర్ద్ధ్వం నిబోధత। ధ్రువా దూర్ద్ధ్వం మహర్లోకో యస్మిస్తే కల్పవాసినః। ఏకయోజనకోటీ సా ఇత్యేవం నిశ్చయం గతమ్ ।। ౩౯.
ఇలా మూడు లోకాలు వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు వినండి: ధ్రువుని పైన మహర్లোকం ఉంది, అక్కడ కల్పకాలం నివసించే వారు ఉంటారు. అది పదికోట్లు యోజనాల దూరంలో ఉంది.
ద్వే కోట్యౌ తు మహర్లోకాద్యస్మింస్తే కల్పవాసినః। యత్ర తే బ్రహ్మణః పుత్రా దక్షాద్యాః సాధకాః స్మృతాః ।। ౩౯.
మహర్లోకానికి రెండు కోట్లు యోజనాలు పైన కల్పవాసులు నివసించే లోకం ఉంది. అక్కడ బ్రహ్మదేవుని కుమారులు, దక్షుడు మొదలైన సిద్ధులు ఉంటారు.
చతుర్గుణోత్తరాదూర్ద్ధ్వం జనలోకాత్తపః స్మృతమ్। వైరాజా యత్ర తే దేవా భూతదాహవివర్జితాః ।। ౩౯.
జనలోకానికి నాలుగు రెట్లు ఎత్తులో తపోలోకం ఉంది. అక్కడ వైరాజ దేవతలు, పునర్జన్మ బాధలుండని వారు నివసిస్తారు.
షడ్గుణన్తు తపోలోకాత్సత్యలోకాన్తరం స్మృతమ్। అపునర్మారకామానాం బ్రహ్మలోకః స ఉచ్యతే ।। ౩౯.
తపోలొకము నుండి సత్యలోకము వరకు దూరం ఆరు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుందని చెప్పబడింది. ఈ ప్రాంతాన్ని బ్రహ్మలోకమని అంటారు, అక్కడ కోరికలు దాటి పోయినవారు తిరిగి రారు.
యస్మాన్న చ్యవతే భూయో బ్రహ్మాణం స ఉపాసతే । ఏకకోటిర్యోజనానాం పఞ్చాశన్నియుతాని తు ।। ౩౯.
అక్కడి నుండి ఎవ్వరూ తిరిగి రారు కాబట్టి, బ్రహ్మను ఆరాధించే వారు ఆ లోకాన్ని పొందుతారు. దాని పరిమాణం యాభై కోట్ల యోజనాలు, వాటిని పదికోట్లతో గుణించాలి.
ఊర్ద్ధ్వం భాగస్తతోఽణ్డస్య బ్రహ్మలోకాత్పరః స్మృతః। చతురశ్చైవ కోట్యస్తు నియుతాః పఞ్చషష్టి చ ।। ౩౯.
ఆ బ్రహ్మలోకానికి పైన, అండము యొక్క పైభాగం ఉంది. దాని పరిమాణం నాలుగు వందల అరవై ఐదు కోట్ల యోజనాలు.
ఏషోఽర్ద్ధంశప్రచారోఽస్య గత్యన్తశ్చాపరః స్మృతః। ధ్రవాగ్రమేతద్వయాఖ్యాతం యోజనాగ్రాద్యథాశ్రుతమ్ ।। ౩౯.
ఇది అర్థభాగంగా చెప్పబడింది, మరొకటి ప్రయాణానికి చివరగా భావించబడుతుంది. ధ్రువం, అగ్రం అనే రెండు అంచులను యోజనాల పరిమాణంతో ఇలా వివరించారు.
అధోగతీనాం వక్ష్యామి భూతానాం స్థానకల్పనామ్। గచ్ఛన్తి ఘోరకర్మ్మాణః ప్రాణినో యత్ర కర్మ్మభిః ।। ౩౯.
ఇప్పుడు క్రూరమైన పనులు చేసిన ప్రాణులు తమ కర్మఫలానుసారం దిగువకు వెళ్ళే స్థలాల వివరాన్ని చెబుతాను.
నరకో రౌరవో రోధః సూకరస్తాల ఏవ చ। తప్తకుమ్భో మహాజ్వాలః శబలోఽథ విమోచనః ।। ౩౯.
రౌరవం, రోధం, సూకరం, తాళం, తప్తకుంభం, మహాజ్వాల, శబలం, విమోచనం — ఇవే నరకాలు.
కృమీ చ కృమిభక్షశ్చ లాలాభక్షో విశంసనః । అధఃశిరాః పూయవహో రుధిరాన్ధస్తథైవ చ ।। ౩౯.
అలాగే కృమి, కృమిభక్ష, లాలాభక్ష, విషంసన, అధఃశిర, పూయవహ, రుధిరాంధ నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.
తథా వైతరణం కృష్ణమసిపత్రవనం తథా। అగ్నిజ్వాలో మహాఘోరః సందంశోఽథ శ్వభోజనః ।।౩౯.
ఇంకా వైతరణి, కృష్ణం, అసిపత్రవనం, అగ్నిజ్వాల, మహాఘోర, సందంశ, శ్వభోజన నరకాలు ఉన్నాయి.
తమశ్చ కృష్ణసూత్రశ్చ లోహశ్చాప్యసిజస్తథా। అప్రతిష్ఠోఽథ వీచ్యశ్వనరకా హ్యేవమాదయః ।। ౩౯.
తమ, కృష్ణసూత్ర, లోహ, అసిజ, అప్రమిత స్థానం, వీచ్య నరకాలు మరియు ఇతర నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.
తామసా నరకాః సర్వే యమస్య విషయే స్థితాః। యేషు దుష్కృతకర్మాణః పతన్తీహ పృథక్పృథక్ ।। ౩౯.౧౫౦ భూమేరధస్తాత్తే సర్వే రౌరవాద్యాః ప్రకీర్త్తితాః। రౌరవే కూటసాక్షీ తు మిథ్యా యశ్చాభిశంసతి। క్రూరగ్రహే పక్షవాదీ హ్యసత్యః పతతే నరః ।। ౩౯.
ఈ నరకాలు అన్నీ యముని అధికారంలో, చీకటితో నిండినవిగా ఉంటాయి. చెడు పనులు చేసినవారు ఒక్కొక్కరు వేర్వేరు నరకాల్లో పడతారు.
రోధే గోఘ్నో బ్రూణహా చ హ్యగ్నిదాతా పురస్య చ। సూకరే బ్రహ్మహా మజ్జేత్సురాపః స్వర్ణతస్కరః ।। ౩౯.
భూమికి క్రింద ఉన్న ఈ నరకాల్లో రౌరవం మొదలై అన్నీ ఉన్నాయి. రౌరవంలో అబద్ధపు సాక్ష్యం చెప్పేవారు, ఇతరులను అన్యాయంగా నిందించే వారు పడతారు. క్రూరగ్రహ నరకంలో దోషికి మద్దతిచ్చేవారు, అబద్ధం చెప్పేవారు పడతారు.
తాలే పతేత్క్షత్రియహా హత్వా వైశ్యఞ్చ దుర్గతిమ్। బ్రహమహత్యాఞ్చ యః కుర్యాద్యశ్చ స్యాద్గురుతల్పగః ।। ౩౯.
రోధ నరకంలో గోవును హత్యచేసేవారు, గర్భాన్ని చంపేవారు, అగ్నిని పెట్టేవారు, పట్టణాన్ని నాశనం చేసేవారు పడతారు. సూకర నరకంలో బ్రాహ్మణ హంతకుడు, మద్యం సేవించేవాడు, బంగారం దొంగిలించేవాడు మునిగిపోతాడు.
తప్తకుమ్భీ స్వసాగామీ తథా రాజభటశ్చ యః। తప్తలోహే చాశ్వవణిక్తథా బన్ధనరక్షితా ।। ౩౯.
తాళ నరకంలో క్షత్రియ హంతకుడు పడతాడు. వైశ్యుని హత్యచేసినవాడు దుర్గతిని పొందుతాడు. బ్రాహ్మణ హత్య చేసినవాడు, గురుపత్నిని అపహరించినవాడు కూడా అక్కడే పడతారు.
సాధ్వీవిక్రయకర్త్తా చ యస్తు భక్తం పరిత్యజేత్। మహాజ్వాలే దుహితరం స్నుషాం గచ్ఛతి యస్తు వై ।। ౩౯.
తప్తకుంభ నరకంలో తన సోదరిని దగ్గరగా వెళ్ళినవాడు, రాజు అధికారిని కూడా పడతారు. తప్తలోహ నరకంలో గుర్రపు వ్యాపారి, కారాగార రక్షకుడు పడతారు.
వేదో విక్రీయతే యేన వేదం దూషయతే చ యః। గురూంశ్చైవావమన్యన్తే వాక్క్రోశైస్తాడయన్తి చ ।। ౩౯.
ధర్మపత్నిని అమ్మేవాడు, భక్తుని వదిలేసేవాడు మహాజ్వాల నరకంలో పడతాడు. తన కుమార్తెను లేదా కోడలిని దగ్గరగా వెళ్ళినవాడు కూడా అక్కడే పడతాడు.
అగమ్యగామీచ నరో నరకం శబలం వ్రజేత్। విమోహే పతితే చౌరే మర్యాదాం యో భినత్తి వై ।। ౩౯.
వేదాన్ని అమ్మేవాడు, వేదాన్ని చెడగొట్టేవాడు, గురువులను అవమానించేవాడు, మాటలతో దూషించేవాడు లేదా కొట్టేవాడు శబల నరకంలో పడతాడు.
దురధ్వం కురుతే యస్తు కీటలోహం ప్రపద్యతే। దేవబ్రాహ్మణవిద్వేష్టా గురూణాఞ్చాప్యపూజకః। రత్నం దూషయతే యస్తు కృమిభక్ష్యం ప్రపద్యతే ।। ౩౯.
నిషిద్ధ స్త్రీతో సంభంధం కలిగినవాడు శబల నరకంలో పడతాడు. దొంగగా విశ్వాసాన్ని ద్రోహించినవాడు, పరిమితులను దాటి పోయినవాడు విమోచన నరకంలో పడతాడు.
పర్య్యశ్నాతి య ఏకోఽన్యో బ్రాహ్మణీం సుహృదః సుతామ్। లాలాభక్షే స పతతి దుర్గన్ధే నరకే గతః ।। ౩౯.
చెడు పని చేసినవాడు కీటలోహ నరకంలో పడతాడు. దేవతలను లేదా బ్రాహ్మణులను ద్వేషించేవాడు, గురువులను గౌరవించని వాడు, రత్నాన్ని చెడగొట్టేవాడు కృమిభక్ష నరకంలో పడతాడు.
కాణ్డకర్త్తా కులాలశ్చ నిష్కహర్త్తా చికిత్సకః। ఆరా మేష్వగ్నిదాతా యః పతతే స విశంసనే ।। ౩౯.
బ్రాహ్మణ మహిళను, స్నేహితుడిని లేదా కుమార్తెను ఒంటరిగా గానీ, ఇంకొకరితో కలసి గానీ అపహరించే వారు దుర్గంధమైన లాలాభక్ష నరకంలో పడతారు.
అసత్ప్రతిగ్రహీ యశ్చ తథైవాయాజ్యయాజకః। నక్షత్రైర్జీవితో యశ్చ నరో గచ్ఛత్యధోముఖమ్ ।। ౩౯.
అర్హతలేని దానాలు తీసుకునే వారు, అర్హత లేని వారికి యజ్ఞాలు చేసే పురోహితులు, జ్యోతిష్యంతో జీవనం సాగించే వారు — వీరందరూ తలకిందులుగా పడిపోతారు.