వాయుపురాణమ్

సముద్రం మధ్యమఞ్చైవ పరార్ద్ధమపరం తతః। ఏవమష్టాదశైతాని స్థానాని గణనావిధౌ ।। ౩౯.

సముద్రం, మధ్యమం, పరార్ధం, ఇంకా మిగతావి — ఇలా మొత్తం పదెనిమిది పేర్లు లెక్కలో ఉపయోగిస్తారు.

శతానీతి విజానీయాత్ సంజ్ఞితాని మహర్షిభిః। కల్పసంఖ్యా ప్రవృత్తస్య పరార్ద్ధం బ్రహ్మణః స్మృతమ్ ।। ౩౯.

వీటిని వందలుగా మహర్షులు పేర్లు పెట్టారు అని తెలుసుకోవాలి. బ్రహ్మ యొక్క కల్పకాలానికి పరార్ధం అని గుర్తించబడింది.

తావచ్ఛేషోఽపి కాలోఽస్య తస్యాన్తే ప్రతిసృజ్యతే। పర ఏష పరార్ద్ధఞ్చ సంఖ్యాతః సంఖ్యయా మయా ।। ౩౯.

ఇంతకాలమే ఆయనకు మిగిలిన సమయం. దాని చివర్లో లయ జరుగుతుంది. ఇదే పరమం, పరార్ధం అని నేను లెక్క ప్రకారం వివరించాను.

యస్మాదస్య పరం వీర్యం పరమాయుః పరన్తపః। పరా శక్తిః పరో ధర్మ్మః పరా విద్యా పరా ధృతిః ।। ౩౯.

ఎందుకంటే, ఆయన శక్తి అత్యంత గొప్పది, ఆయుష్సు కూడా అత్యున్నతమైనది, శత్రువులను కాల్చే వాడా! ఆయన శక్తి, ధర్మం, జ్ఞానం, స్థిరత — ఇవన్నీ అత్యుత్తమమైనవే.

పరం బ్రహ్మ పరం జ్ఞానం పరమైశ్వర్యమేవ చ। తస్మాత్పరతరం భూతం బ్రహ్మణోఽన్యన్న విద్యతే ।। ౩౯.

పరబ్రహ్మం, పరమ జ్ఞానం, పరమ ఐశ్వర్యం — ఇవన్నీ బ్రహ్మమే. అందుచేత, బ్రహ్మానికి మించినది, దాని కన్నా పైగా ఉన్నది మరొకటి లేదు.

పరే స్థితో హ్యేష పరః సర్వార్థేషు తతః పరః। సంఖ్యాతస్తు పరో బ్రహ్మా తస్యార్ద్ధం తు పరార్ద్ధతా ।। ౩౯.

ఆయన పరమ స్థితిలో ఉన్నవాడు, అన్నిటిలోనూ అత్యున్నతుడు, అందువల్ల అందరికన్నా పైవాడు. సంఖ్యల్లో బ్రహ్మనే అత్యున్నతమైనది, దాని సగాన్ని పరార్ధం అంటారు.

సంఖ్యేయం చాప్యసంఖ్యేయం సతతం చాపి తం త్రికమ్। సంఖ్యేయం సంఖ్యయా దృష్టమపారార్ద్ధాద్విభాష్యతే ।। ౩౯.

ఈ లెక్కింపు కొంతవరకు లెక్కించదగినదే, మరికొంత లెక్కించలేనిది. ఆ మూడు ఎప్పుడూ అలాగే ఉంటాయి. లెక్కించదగినదాన్ని లెక్కల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు; పరార్ధాన్ని మించినదాన్ని వేరుగా వివరించవచ్చు.

రాశౌ దృష్టే న సంఖ్యాస్తి తదసంఖ్యస్య లక్షణమ్। ఆనన్త్యం సికతాఖ్యేషు దృష్టవాన్ పఞ్చలక్షణమ్ ।। ౩౯.

ఒక గుంపు కనిపిస్తే, దానికి లెక్క ఉండదు; అదే లెక్కించలేనిది అనే లక్షణం. ఇసుకరేణువుల వంటి వాటిలో అనంతత్వం కనిపిస్తుంది; ఐదు లక్షణాలు అక్కడ కనిపిస్తాయి.

ఈశ్వరైస్తత్ప్రసంఖ్యాతం శుద్ధత్వాద్దివ్యదృష్టిభిః। ఏవం జ్ఞానప్రతిష్ఠత్వాత్ సర్వ్వం బ్రహ్మానుపశ్యతి ।। ౩౯.

దేవతలు తమ పవిత్రత, దివ్య దృష్టితో దాన్ని లెక్కించారు. జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండటం వల్ల, ప్రతిదీ బ్రహ్మంగా దర్శించబడుతుంది.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు తే సర్వే నైమిషేయాస్తపస్వినః। బాష్పపర్య్యాకులాక్షాస్తు ప్రహర్షాద్ఘద్ఘదస్వరాః ।। ౩౯.

ఇలా విన్న వెంటనే, నైమిశారణ్యంలో ఉన్న ఆ తపస్వులు అందరూ ఆనందంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుని, హర్షంతో గొంతు వణికిస్తూ పలికారు.

పప్రచ్ఛుర్మాతరిశ్వానం సర్వ్వే తే బ్రహ్మవాదినః। బ్రహ్మలోకస్తు భగవన్ యావన్మాత్రాన్తరః ప్రభో ।। ౩౯.

అందులో బ్రహ్మాన్ని గురించి చెప్పేవారు అందరూ మాతరిశ్వాను అడిగారు: 'ప్రభూ! బ్రహ్మలోకానికి మధ్య ఎంత దూరం ఉంటుంది?' అని.

యోజనాగ్రేణ సంఖ్యాతః సాధనం యోజనస్య తు। క్రోశస్య చ పరీమాణం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ।। ౩౯.

యోజనాన్ని ఎలా లెక్కించాలో, యోజనానికి సాధనం ఏమిటో, క్రోశానికి కొలత ఎంతవో నిజంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.

తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా మాతరిశ్వా వినీతవాక్। ఉవాచ మధురం వాక్యం యథాదృష్టం యథాక్రమమ్ ।। ౩౯.

వారి మాటలు విని, మాతరిశ్వా వినయంగా, మధురంగా, తనకు తెలిసినదాన్ని క్రమంగా వివరించాడు.

వాయురువాచ।। ఏతద్వోఽహం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణుధ్వం మే వివక్షితమ్। అవ్యక్తాద్వ్యక్తభాగో వై మహాస్థూలో విభాష్యతే ।। ౩౯.

వాయువు ఇలా అన్నాడు: నేను మీకిది వివరంగా చెబుతాను, నా మనసులో ఉన్నదాన్ని వినండి. అవ్యక్తం నుండి వ్యక్తమైన భాగమే మహాస్థూలంగా పరిగణించబడుతుంది.

దశైవ మహతాం భాగా భూతాదిః స్థూల ఉచ్యతే। దశభాగాధికం చాపి భూతాదిః పరమాణుకః ।। ౩౯.

పది భాగాలు కలిసినదాన్ని స్థూల భూతం అంటారు; దాని కన్నా పది భాగాలు ఎక్కువైనదాన్ని పరమాణువు అంటారు.

పరమాణుః సుసూక్ష్మస్తు బావగ్రాహ్యో న చక్షుషా। యదభేద్యతమం లోకే విజ్ఞేయం పరమాణు తత్ ।। ౩౯.

పరమాణువు చాలా సూక్ష్మమైనది, కన్నుతో కనిపించదు; లోకంలో విడగొట్టలేనంత చిన్నదాన్ని పరమాణువు అని తెలుసుకోవాలి.

జాలాన్తరగతం భానోర్యత్సూక్ష్మం దృశ్యతే రజః। ప్రథమం తత్ప్రమాణానాం పరమాణుం ప్రచక్షతే ।। ౩౯.

వెల్లువచెరుపు గుండా సూర్యకాంతిలో కనిపించే సూక్ష్మ ధూళిని పరమాణువు యొక్క మొదటి కొలతగా భావిస్తారు.

అష్టానాం పరమాణూనాం సమవాయో యదా భవేత్ । త్రసరేణుః సమాఖ్యాతస్తత్పద్మరజ ఉచ్యతే ।। ౩౯.

ఎనిమిది పరమాణువులు కలిసినప్పుడు దాన్ని త్రసరేణువు అంటారు; అదే పద్మరజు అని కూడా అంటారు.

త్రసరేణవశ్చ యేఽప్యష్టౌ రథరేణుస్తు స స్మృతః । తేఽప్యష్టౌ సమవాయస్థా బాలాగ్రం తత్స్మృతం బుధైః ।। ౩౯.

ఎనిమిది త్రసరేణువులు కలిసినదాన్ని రథరేణువు అంటారు; అలాంటి ఎనిమిది కలిస్తే, అది జ్ఞానులు బలాగ్రం అంటారు.

బాలాగ్రాణ్యష్ట లిక్షా స్యాద్యూకా తచ్చాష్టకం భవేత్। యూకాష్టకం యవం ప్రాహురఙ్గులన్తు యవాష్టకమ్ ।। ౩౯.

ఎనిమిది బలాగ్రాలు కలిస్తే లిక్షా అవుతుంది; అలాంటి ఎనిమిది లిక్షాలు కలిస్తే యూకా అవుతుంది; ఎనిమిది యూకాలు కలిస్తే యవము, ఎనిమిది యవాలు కలిస్తే అంగుళం అవుతుంది.

ద్వాదశాఙ్గులపర్వ్వాణి వితస్తిస్థానముచ్యతే। రత్నిశ్చాఙ్గులపర్వాణి విజ్ఞేయో హ్యేకవింశతిః ।। ౩౯.

పన్నెండు అంగుళాల పరిమాణాన్ని విటస్తి అంటారు; ఇరవై ఒక అంగుళాల పరిమాణాన్ని రత్ని అని అంటారు.

చత్వారి వింశతిశ్చైవ హస్తః స్యాదఙ్గులాని తు। కిష్కుర్ద్విరత్నిర్విజ్ఞేయో ద్విచత్వారింశదఙ్గులః ।। ౩౯.

ఒక చేతి పొడవు ఇరవై నాలుగు వేల్లతో సమానం. ముందువెన్నెముక రెండు మడతలుగా, నలభై రెండు వేల్ల పొడవుగా భావించాలి.

షణ్ణవత్యఙ్గులఞ్చైవ ధనురాహుర్మనీషిణః। ఏతద్గవ్యూతిసంఖ్యాయాం పాదానాం ధనుషః స్మృతః ।। ౩౯.

ధనుస్సు తొంభై ఆరు వేల్ల పొడవుగా పండితులు చెబుతారు. ఇది గవ్యూతి కొలతలో అడుగులు, ధనుస్సు లెక్కగా గుర్తించబడింది.

ధనుర్దణ్డో యుగం నాలీ తుల్యాన్యేతాన్యథాఙ్గులైః। ధనుషస్త్రిశతం నల్వమాహుః సంఖ్యావిదో జనాః ।। ౩౯.

ధనుస్సు, దండం, యోగం, నాళి — ఇవన్నీ వేల్ల కొలతలో సమానమే. లెక్క తెలిసిన వారు మూడు వందల ధనుస్సులు ఒక నల్వ అని చెబుతారు.

ధనుఃసహస్రే ద్వే చాపి గవ్యూతిరుపదిశ్యతే। అష్టౌ ధనుఃసహస్రాణి యోజనన్తు విధీయతే ।। ౩౯.

రెండు వేల ధనుస్సులు ఒక గవ్యూతిగా నిర్ణయించబడింది. ఎనిమిది వేల ధనుస్సులు ఒక యోజనం అవుతుందని స్థిరంగా చెప్పబడింది.

ఏతేన ధనుషా చైవ యోజనం తు సమాప్యతే। ఏతత్సహస్రం విజ్ఞేయం శక్రక్రోశాన్తరన్తథా ।। ౩౯.

ఈ విధంగా ధనుస్సుల లెక్కతో యోజనం పూర్తవుతుంది. వాటిలో వెయ్యి యోజనాలు కలిస్తే, అది ఇంద్రుని అరుపు దూరంగా భావించాలి.

యోజనానాన్తు సంఖ్యాతం సంఖ్యాజ్ఞానవిశారదైః। ఏతేన యోజనాగ్రేణ శ్రృణుధ్వం బ్రహ్మణోఽన్తరమ్ ।। ౩౯.

యోజనాల లెక్కను లెక్కలో నిపుణులు నిర్ణయించారు. ఇప్పుడు ఈ యోజన కొలతతో బ్రహ్మను చేరే దూరాన్ని వినండి.

మహీతలాత్సహస్రాణాం శతాదూర్ద్ధ్వం దివాకరః। దివాకరాత్సహస్రేణ తావదూర్ద్ధ్వం నిశాకరః ।। ౩౯.

భూమి మీదినుండి వంద వేల యోజనాల ఎత్తులో సూర్యుడు ఉన్నాడు. సూర్యుని నుండి వెయ్యి యోజనాల ఎత్తులో చంద్రుడు ఉన్నాడు.

పూర్ణం శతసహస్రన్తు యోజనానాం నిశాకరాత్। నక్షత్రమణ్డలం కృత్స్నముపరిష్టాత్ప్రకాశతే ।। ౩౯.

చంద్రుని నుండి పూర్తిగా వంద వేల యోజనాల ఎత్తులో నక్షత్ర మండలం అంతా ప్రకాశిస్తుంది.